Rosmalen

Algemeen

Het uit enkele boerderijen bestaande gehucht Rosmalen groeide in de dertiende eeuw uit tot een dorp met een eigen kerk. In de zestiende eeuw woonden er ongeveer 900 inwoners met daaronder 100 kloosterlingen. Tot begin twintigste eeuw bleef Rosmalen, met de buurtschappen Bruggen, Kruisstraat en Heeseind, een kleine, arme, agrarische nederzetting die regelmatig door overstromingen werd getroffen. Precies tussen Rosmalen en 's-Hertogenbosch lag het dorp Hintham, langs de belangrijke verbindingsweg via Grave naar Nijmegen.
Na de komst van spoor- en tramwegen en vooral bouwbedrijven ontwikkelde Rosmalen zich na de Tweede Wereldoorlog tot een groot forensendorp. De groei bleef aanvankelijk beperkt tot bebouwing langs de landwegen en verdichting rond de kernen. Vanaf de jaren zestig ontstonden onder meer de nieuwbouwwijken 't Ven, Molenhoek, de Overlaet, de Hondsberg en Sparrenburg. Het uitbreidingsplan Hintham-Zuid was onderdeel van de strijd met 's-Hertogenbosch. Met de bebouwing van dit gebied sloeg Rosmalen de gemeente 's-Hertogenbosch, die om bouwgrond verlegen zat, een belangrijk argument uit handen. Uiteindelijk zouden in 1996 Hintham en Rosmalen alsnog met 's-Hertogenbosch samengevoegd worden. Door de explosieve groei is het aantal inwoners na de oorlog verzesvoudigd tot de huidige 30.000. Het nieuwe traject van de Zuid-Willemsvaart en de nieuwbouwwijk De Groote Wielen zullen de twee stadsdelen in de toekomst met elkaar gaan verbinden.
Erfgoed 's-Hertogenbosch
Archief
Open Monumentendag
2010

De smaak van de 19e eeuw in Rosmalen

Het dorp Rosmalen is ontstaan als een bundeling van diverse buurtschappen die zelfs nu nog enigszins herkenbaar zijn, ondanks alle nieuwbouw van de laatste vijftig jaar. Ten oosten van Rosmalen bevindt zich het nog grotendeels gave agrarische buurtschap Kruisstraat, waarvan sommige boerderijen op verhogingen zijn gebouwd. Ze gaan waarschijnlijk terug op een zeer oude oorsprong. Binnen Rosmalen leven namen als Kerkhoek en Molenhoek nog voort dankzij enkele historische gebouwen die hiervan een markant baken vormen.
Magazine Open Monumentendag (2010) 46-47
Raadsbesluiten
2000

Dorpsvlag Rosmalen

Het college vraagt de gemeenteraad een dorpsvlag vast te stellen voor het stadsdeel Rosmalen overeenkomstig het ontwerp van de Heemkundekring Rosmalen. De ontworpen vlag heeft de kleur rood op een witte ondergrond. In de vlag zijn twee symbolen verwerkt, namelijk het Maaslands vierblad en een Birgittijns kruis.
B&W Besluitenlijst 27 april 2000
 
2005

Afbeelding dorpswapens

Het college besluit de afbeeldingen van de dorpswapens een plaats te geven in het Bestuurscentrum of het Stadhuis. Het college heeft van de dorpswapens van Rosmalen, Empel en Meerwijk, Engelen en Bokhoven door de heer Anton Schupp uit 's-Hertogenbosch een schilderij (gouache) laten maken. Hij heeft zich gebaseerd op de destijds bij Koninklijk Besluit vastgestelde wapens van de voormalige gemeenten.
Voor Rosmalen heeft hij zich gebaseerd op de tekening die ten grondslag lag aan het raadsbesluit tot het vaststellen van dorpswapens.
B&W Besluitenlijst 14 juni 2005
 
2009

Aanpassing centrumplan Rosmalen

Het college informeert de raad over het aangepaste plan voor het centrum van Rosmalen (zuidelijk deel). Het is de bedoeling het oude plan op meerdere punten te wijzigen. Zo omvat het aangepaste plan aanzienlijk minder bouwmassa. De winkeloppervlakte wordt kleiner en het aantal woningen wordt bijna gehalveerd. Ook de bouwhoogte is teruggebracht. Daarnaast is gezorgd voor het inpassen van de meest karakteristieke panden aan de Dorpsstraat en voor een gespreide afwikkeling van het verkeer.
B&W besluitenlijst 6 oktober 2009
 
Literatuur en bronnenpublicaties

B. Blondé, De sociale structuren en economische dynamiek van 's-Hertogenbosch 1500-1550 LXXIV (1987) 5

J.J.M. Franssen, De Bossche arbeider in zijn werk- en leefmilieu in de tweede helft van de negentiende eeuw XXXIV (1976) 279, 317

F.G.G. Govers, Het geslacht en de firma F. van Lanschot 1737-1901 XXV (1989) 210, 227, 247

C.J. Gudde, 's-Hertogenbosch geschiedenis van vesting en forten (1974) 35, 60, 105, 124, 167, 168, 180, 181, 182, 183, 188, 197, 213

Henk Henkes, Van den Raethuys tot Stadhuis (2016) 65, 185, 215, 217, 220

Th.G.A. Hoogbergen, Over Geestdrift en Bevlogenheid : 75 jaar Ons Middelbaar Onderwijs 1916-1991 LXXXVI (1991) 260, 294, 442

F.L. Jansen, Kledinghandel in transitie LXXXVIII (1991) 123, 254, 424

F.P.M. Jespers, "Het loflyk werk der Engelen" LXXVIII (1988) 132, 255

A.C.M. Kappelhof, De belastingheffing in de Meierij van Den Bosch gedurende de Generaliteitsperiode (1648-1730) LXIX (1986) 246

A.F.J. van Kempen, Gouvernement tussen Kroon en Statenfacties LXXVI (1988) 367

L. van de Meerendonk, Het klooster op de Eikendonk te Den Dungen II (1964) 6, 34, 36, 68, 78, 99, 116

L. van de Meerendonk, Tussen reformatie en contra-reformatie IX (1967) 2, 14, 111, 112, 114, 120, 125n, 126, 130, 132n, 133, 141, 177, 183, 242

Charles de Mooij, Eindelyk uit d'Onderdrukking (1988) 45, 90

Noordbrabants Historisch Jaarboek 13 (1996) 116; 16 (1999) 38, 43, 55, 72, 73, 84, 85, 110, 111, 115; 33 (2016) 14, 20, 46

C.J.A. van den Oord, Twee eeuwen Bosch' Boekbedrijf 1450-1650 LXII (1984) 39-40

Jan van Oudheusden, Geschiedenis van Brabant van het hertogdom tot heden (2004) 236, 283, 649, 654

A. van Sasse van Ysselt, 'Een orkaan te Rosmalen' in: Taxandria (1920) 153-154

J.P.W.A. Smit, 'Zoen te Rosmalen' in: Taxandria (1917) 164

M.H.M. Spierings, Het Schepenprotocol van 's-Hertogenbosch 1367-1400 LIX (1984) 25, 43n, 83, 169, 179n, 188, 252, tabel 2, 3, 4, 5

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 125, 309-311

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 151, 173, 177, 179, 295, 303, 309, 317, 408

Th. A. Wouters, Van bedeling naar verheffing XI (1968) 67

Th. A. Wouters, Van verheffing naar begeleiding XII (1968) 134, 236

H.J. Zomerdijk, Het muziekleven in Noord-Brabant 1770-1850 LI (1981) 145

n: vermelding in een voetnoot