afb. M. Sterk, maart 1962

Tweede Korenstraatje

Binnenstad Centrum

Wordt tot het middeleeuwse stratenpatroon gerekend en heeft in de loop der tijd verschillende namen gekend.
Onbekend
 
Bossche straatnamen

Waardevolle gevel

door Ed Hupkens

Stadsblad woensdag 26 maart 2009
 
Bouwhistorie I

Tweede Korenstraatje, of Lange Korenstraatje

Dit smalle straatje was vroeger veel belangrijker dan nu. Het vormde een verbinding tussen de Markt en de Sint-Janspoort. Het was ook de schakel tussen de Markt, de Vismarkt en de Korenmarkt, waaraan het zijn naam ontleent. Het stond in de 15de eeuw ook bekend als het 'Hooystraatje', later in die eeuw ook als 'Neysstraatje' of 'Naeystraetken', wat op een nog ouder beroep duidt. Nog in de 18de eeuw bezaten de huizen namen die met de handel in koren te maken hadden.
Voordat de Dode Nieuwstraat in het midden van de 17de eeuw werd aangelegd, was er slechts een doorgaande verbinding die van de Karrenstraat via het Tweede Korenstraatje doorliep. In de archiefstukken uit de 15de eeuw wordt het daarom ook wel 'Kerstraatje' genoemd.
Het hoekpand nummer 15 stond oorspronkelijk met de voorgevel aan het Tweede Korenstraatje. De achtergevel staat op de perceelsgrens die van de Karrenstraat tot aan de Hooge Steenweg doorloopt. De zijgevel van het pand geeft de breedte aan van het oude perceel dat aan de zijde van de Hooge Steenweg totaal 36½ voet mat, waarover een hertogcijns berekend werd. Alle panden aan de noordzijde van het Tweede Korenstraatje waren op dit grote perceel gebouwd. De panden waren zodoende niet met een hertogcijns belast.
Ook de haardentelling van 1553 lijkt aan het straatje voorbij te zijn gegaan; er worden geen meldingen van schouwen gedaan. Wel zijn er diverse zettingen opgelegd. Deze wijzen op vijf panden of kameren. De zetting van 1511/'12 geeft drie personen meer aan, die mogelijk in het achterhuis van Hooge Steenweg 2 en 4 gevestigd waren. De opgave voor inkwartiering uit 1603 geeft vier personen aan. Van enkelen van hen zijn de beroepen vermeld: gareelmaker, speldenmaker en kramer. Aangezien de huizen relatief klein waren en er in sommige gevallen twee huizen onder één dak waren, zal de straat geen voorname lieden hebben gehuisvest. Een uitzondering was echter Liesbet, de weduwe van de invloedrijke Arnold van Vladeracken. Zij wordt bij één pand genoemd.
Literatuur
BP 1233 f 260; BP 1265 f 304; M p.14; vSvY III, 528.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 243
 
Bouwhistorie II

Tweede Korenstraatje

Het smalle straatje kende in het verleden vele namen. Het werd onder andere het Lange Korenstraatje genoemd. Oudere namen uit de 15de eeuw zijn 'Hooystraetken' en later in die eeuw het 'Neysstraetken' of 'Naeystraetken'. In 1453 is er sprake van het 'Batenborchstraetken' dat van de Markt naar de put voor het Minderbroedersklooster loopt. De zuidzijde van het straatje behoorde oorspronkelijk tot een groot perceel, dat liep van de Pensmarkt tot aan de poort van het Minderbroedersklooster in de Dode Nieuwstraat. In de 14de eeuw is het hoekpand Pensmarkt 40 van het grote perceel afgescheiden. In het Tweede Korenstraatje stonden toen kameren, die behoorden tot het huis 'Het Hazewintje' (Pensmarkt 38). Dit pand was in bezit van de invloedrijke familie Dicbier. Het is niet bekend wanneer de kameren in verschillende handen zijn overgegaan. In het begin van de 16de eeuw is dit reeds het geval, zo wijzen de inningen van de zettingen en het ruitergeld uit. Naast het huis 'De Put' (Tweede Korenstraatje 18) wordt melding gemaakt van vier panden die toebehoorden aan personen met veelzeggende beroepsnamen als Maarten Coerencoper, Jan Spycker, Reinier Barbiersz en Jacob Lanternemeker. Aan de zuidzijde van het straatje stonden zes huizen tussen het huis 'De Put' en het achterhuis van Pensmarkt 40. Twee panden, de nummers 12 en 14, vormden één geheel, zodat er vijf huizen waren terwijl er vier personen werden aangeslagen. Mogelijk behoorde nummer 6 en tot Pensmarkt 40. Het huis 'De Put' werd aangeslagen voor een breedte van 100 voet (= 28,76 m). Deze maat is niet duidelijk te lokaliseren.
Er zijn geen gegevens over hertogcijnzen en haardentelling bekend. Aangezien de meeste huizen omstreeks 1965 zijn gesloopt, zonder voorafgaande documentatie, zijn de mogelijkheden voor een reconstructie van de situatie in de 16de eeuw uiterst beperkt. Op de bouwbloktekeningen is de situatie weergegeven die uit 20ste-eeuwse bouwtekeningen bekend is.
Literatuur
BP R 1223 f 96 (1453); BP R 1233 f 260 (1464); BP R 1265 f 304 (1496); CB 1520 f 43v; CB 1573 f 47; Intern rapport BAM 36, 17-19; Z 1502/'3; Z 1505/'6; Z 1506/'7; Z 1511/'12.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 264
 
Mosmans

Namen der Straten enz.

80
Oude Namen van Huizen en Straten te 's-Hertogenbosch (1906) 80
 
Benaming
1???Lange KorenstraatMosmans
1830Tweede Koren StraatjeKaart J. B. Drossaers ca 1830
1890Korenstraatje (2e)Kaart Jos van Hagens ca 1890
1909Tweede KorenstraatjeHuisnummeromnummering 1909
1910Tweede KorenstraatjeStraatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911
1928Tweede KorenstraatjeAdresboek voor 's-Hertogenbosch 1928
 
Kunstafbeeldingen
 

Het huis "In de Put", tijdens hoogwater in de stad, z.j.

Frans Sager (1876-1953)
(gekleurde gewassen tekening, 15.5 x 24.0 cm)
Prentenkabinet Bibliotheek Provinciaal Genootschap, 's-Hertogenbosch

Gelegen hoek Tweede Korenstraatje en Doode Nieuwstraat. Dit huis gedateerd 1671, staat als enige huis in Den Bosch, onder bescherming van de "Vereeniging Hendrik de Keyser".
 
Panden
Pensmarkt
Tweede Korenstraatje 2-4
M 836

Tweede Korenstraatje 2

Tweede Korenstraatje B 363 (????)
Tweede Korenstraatje B 392 (1880)
1881P. Biesaart (tapper)
1908P. Desmense (caféhouder)
Tweede Korenstraatje 2 (1909)
1910P. Desmense (caféhouder)
1928J.F. Le Ruet - E. Thöne
1943H. Lensen (fietsenbewaarder)
Tweede Korenstraatje 4

Tweede Korenstraatje B ongen. (????)
Tweede Korenstraatje 4 (1909)
1910Kantoor notaris v.d. Mortel

Tweede Korenstraatje 6
M 835

Eerste Korenstraatje B 364 (????)
1865W.J. van den Dungen (winkelier in komeneischwaren) - E. Staal (naaister)
Tweede Korenstraatje B 364 (????)
1875J.F. Gostelie (lid van het best. der spaarb.) - A.F. Vincent (koopman)
1875W.J. van den Dungen (winkelier en tapper)
Tweede Korenstraatje B 393 (1880)
1881G.J. Suijskens (mr. timmerman)
1908fa. W.J. Baudoin (borstelfabr.)
Tweede Korenstraatje 6 (1909)
1910fa. W.J. Baudoin (borstelfabr. klompenh.)
1928J.A. Jentzema

Tweede Korenstraatje 8
M 834

Eerste Korenstraatje B 365 (????)
1865H. den Breede (schippersknecht op eene stoomboot) - A. van Heeswijk (visscher) - J. van Leeuwarden (herbergier)
Tweede Korenstraatje B 394 (1880)
1881S. Lam (partikulier) - L. van de Winkel (borstelfabriekant)
1908fa. W.J. Baudoin (borstelfabr.) - B. Brands (metselaar) - M. de Zwart (tailleuse)
Tweede Korenstraatje 8 (1909)
1910fa. W.J. Baudoin (borstelfabr. klompenh.)
1928wed. N. Boere (boven) - H.J. de Bruijn
1943H.J. Bruijn (kantoorbed.) - H.J. de Bruijn (goudsmid)

Tweede Korenstraatje 10
M 833

Eerste Korenstraatje B 366 (????)
1865J. Jansen (mr. koper- en blikslager)
Tweede Korenstraatje B 395 (1880)
1881M.F. van Gurp (mr. schoenmaker)
1908H. Verzelst (koopman)
Tweede Korenstraatje 10 (1909)
1910H. van Zelst (koopman)
1928P.J. Boers - R.J. Thomassen - mej. Th.M. Wirth
1943J.A. van Deursen (houtzager)

Tweede Korenstraatje 12-14
M 832-831

Tweede Korenstraatje 12

Eerste Korenstraatje B 367 (????)
1865wed. P.J. Kitselaar (winkelierster in schoenen) - A. Willems (smid)
Tweede Korenstraatje B 367 (????)
1875M.F. van Gurp (mr. schoenmaker)
Tweede Korenstraatje B 396 (1880)
1881A. Banchampet (winkelier)
1908P.A. Vaal (boekbinder, handel in visch en kaas)
Tweede Korenstraatje 12 (1909)
1910P.A. Vaal (boekbinder, handel in visch en kaas)
1928M. Bertrums
1943H.L. Halewijn (kleermaker)
Tweede Korenstraatje 14

Eerste Korenstraatje B 368 (????)
1865J. van den Eerenbeemt (mr. kuiper)
Tweede Korenstraatje B 368 (????)
1875(8): H. van den Eerenbeemt (sigarenfabriekant) - wed. P.J. Kitslaar (baker)
Tweede Korenstraatje B 397 (1880)
1881H. van den Eerenbeemt (sigarenfabriek)
1892A. Ruttiger (barbier)
1908H.W. Kitslaar (schoenwinkelier)
Tweede Korenstraatje 14 (1909)
1910H.W. Kitslaar (schoenwinkelier)
1928N. Zopfi

Tweede Korenstraatje 16
M 830

Tweede Korenstraatje 16

Eerste Korenstraatje B 369 (????)
1865H. Domee (mr. koper- en blikslager)
1875H. Bettonville (kleermaker) - H. Domeé (mr. koper en blikslager)
Tweede Korenstraatje B 369 (????)
1875wed. P.A. Sprangemeijer (corsettenmaakster)
Tweede Korenstraatje B 398 (1880)
1881H. Domé (mr. koper- en blikslager)
1908P. Claassen (schoorsteenveger) - wed. P.H. Molhuijsen - H. van Worddragen (pakhuisknecht)
Tweede Korenstraatje 16 (1909)
1910P. Claassen (schoorsteenveger) - M. van Schijndel (koetsier)
1928G. Schuurmans
Tweede Korenstraatje 16a

Tweede Korenstraatje 16a (1909)
1928echtg. J.W. Delleman - J.I.M. van den Dungen - echtg. J. van den Heuvel
1943J. Hendriks (schuurder en polijster) - H.A. van Hoorn (sigarenmaker)

Tweede Korenstraatje 18
RijksmonumentM 829

Eerste Korenstraatje B 370 (????)
1865J. van Oerle (winkelier in gouden en zilveren werken) - P. van Oerle (fabrijkant in gouden en zilveren werken)
Tweede Korenstraatje B 399 (????)
1875J.G. van Oerle (winkel. in gouden en zilverw.) - P. van Oerle (fabriekant in goud en zilverenwerk.)
1881J.G. van Oerle (winkelier in goud en zilverwerken) - P. van Oerle (fabriekant in goud en zilverwerken)
1908B.A. Boelens (koopman)
Tweede Korenstraatje 18 (1909)
1910B.A. Boelens (koopman)
1928J.H. van de Ven

Doode Nieuwstraat
 
Karrenstraat
Tweede Korenstraatje 15

Eerste Korenstraatje B 358 (????)
Tweede Korenstraatje B 386a (1880)
Tweede Korenstraatje 15 (1909)
1910J. v. Dalen (arbeider) - J. Dikmans (arbeider) - H. v.d. Heuvel (sigarenmaker) - K. Koks - H. Pennings (zandvormer) - wed. v.d. Putten
1928J. Hendriks - mej. A.M. Klaassen - echtg. A.G. Maurer - echtg. P. Scheidt - F.J.H. Schweden - W. Wertheim - O. Winckler
1943W.J. Geertsema (magazijnknecht N.A.D.)

Tweede Korenstraatje 13-11
M 842

Tweede Korenstraatje 13

Eerste Korenstraatje B 358 (????)
Tweede Korenstraatje B 387 (1880)
Tweede Korenstraatje 13 (1909)
1910wed. van Schaalen (koopvrouw)
1928J. van Rossum
1943A.C.W. van den Elzen (chef)
Tweede Korenstraatje 11

Tweede Korenstraatje B 387a (1908)
Tweede Korenstraatje 11 (1909)
1910J.F. Stolzenbach (expediteur) - W. Vakkert (arbeider)
1928A.J. van Geene - G.A. Voets
1943A.J. van Geene (borstelmaker)

Tweede Korenstraatje 9
M 841

Eerste Korenstraatje B 360 (????)
1865wed. A.A. Heeren (winkelierster in varkensvleesch)
Tweede Korenstraatje B 360 (????)
1875J.F. van den Eerenbeemt (winkelier in spek)
Tweede Korenstraatje B 388 (1880)
1881J.F. van den Eerenbeemt (spekslager)
Tweede Korenstraatje 9 (1909)
1910wed. J.F. v.d. Eerenbeemt (speksl.)
1928A.C. Cornelis - fa. wed. J.F. v.d. Eerenbeemt-Heeren

Tweede Korenstraatje 7
M 840

Eerste Korenstraatje B 361 (????)
1865A. van Broekhoven (mr. broodbakker)
Tweede Korenstraatje B 361 (????)
1875A.W. Oomen (vleeschhouwer)
Tweede Korenstraatje B 389 (1880)
1881A.W. Oomen (vleeschhouwer)
Tweede Korenstraatje 7 (1909)
1910H.H. Halewijn (magazijnmeester) - H.L. Halewijn (mr. kleermaker)
1928H.H. Halewijn
1943L. van den Houdt (huishoudelijke artikelen)

Tweede Korenstraatje 5

Tweede Korenstraatje B ongen. (????)
Tweede Korenstraatje 5 (1909)

Tweede Korenstraatje 3
M 839

Eerste Korenstraatje B 362 (????)
1865H. Kemp (mr. koper- en blikslager)
Tweede Korenstraatje B 362 (????)
1875wed. P.H. van Deventer (partikuliere) - P. Kemp (mr. blikslager) - J. van der Pas (mr. blikslager)
Tweede Korenstraatje B 390 (1880)
1881H. Kemp (mr. blikslager)
Tweede Korenstraatje 3 (1909)
1910F. Cornelis (klompenzaak) - L. van Lith (sigarenmaker)
1928L.C. van Lith - mej. A.W. van Os

Tweede Korenstraatje 1
M 838

Eerste Korenstraatje B 363 (????)
1865weduwe W. Lubregts (pettenmaakster)
Tweede Korenstraatje B 363 (????)
1875P. Biesaart (tapper)
Tweede Korenstraatje B 391 (1880)
Tweede Korenstraatje 1 (1909)
1910C. Brouwers-Boelens - A. Nimmer (slagersknecht)
1928K.P. Ubink

Hooge Steenweg
 
Postcodes
  5211 EK   1.. 7
  5211 ES  18..18
 
Straatindeling
  1909 : rechts 1..15, links  2..18
  1995 : rechts 1..15, links 16..18 (Huisnummerkaart H16)
  2004 : rechts 1..15, links 18..18 (postcodes)