afb. ca 1903

Korenbrugstraat

Binnenstad Centrum

Vanuit de Korenbrugstraat een kijkje richting Sint-Jansstraat. Het wat sinister aandoende huis in het midden van de foto werd in de vorige eeuw een tijdlang gebruikt als kerk van de afgescheiden gemeente. De foto is omstreeks 1903 gemaakt.
Ach Lieve Tijd : 800 jaar Den Bosch en de Bosschenaren 4 (1982) 92
 
Sasse van Ysselt

De Vischmarkt, Lepelstraat, Korenbrugstraat en Kruisstraat

Ging men van de Ruysche Poort Westwaarts dan kwam men in de Vischstraat; een gezicht op deze straat uit de 18e eeuw, genomen van uit de tegenwoordige Oude Vischmarkt, staat hier neven.
Hoewel laatstbedoelde straat de Oude Vischmarkt heet, was zij niet de oudste vischmarkt van den Bosch; die werd aanvankelijk gehouden nabij de Markt in het begin der Hinthamerstraat, even buiten de Gevangenpoort. 1) Naer de vergrootinghe van de stadt, zoo schreef Oudenhoven t.a.p., is de vischmerckt ghebrocht op het eynde van des stadtshaven ende tot gherief van deselve (de) brugghe over het water in den jaere 1522 vermaeckt ende vergroot ende gheven de by ligghende rivieren ende de wateren van de leeghe landen seer overvloedigh goeden riviervissche ende worden daer almede salmen ghevanghen, ghelijck in den jaere 1532 twee salmen metter handt luierden ghevanghen, den eenen achter de Weversplaets ende den anderen by S. Tennispoort, ghelijck wy dat vinden in de Memorien aengheteeckent ende staet daermede, dat in den jaere 1530 soo veel salmen hier te koop ghebrocht sijn, van Paesschen af tot Bamis toe, dat den uytroeper voor sijn uytroepen eenen gheheelen salm kreegh. Volgens van Heurn Historie III blz. 133 moet de Vischinarkt vanaf laatstbedoelde plaats, die thans de Oude Vischmarkt heet, overgebracht zijn ter plaatse waar thans de vischmarkt gehouden wordt, maar in het jaar 1664 werd die weder naar de Oude Vischmarkt overgebracht 2), alwaar die gehouden is geworden tot een veertig jaren geleden, als wanneer die naar de tegenwoordige Vischmarkt andermaal is overgebracht. 3)
Ten einde van de tegenwoordige Oude Vischmarkt, ter plaatse waar nu de voormalige Stationstraat, thans ook de Vischstraat geheeten, loopt, liep voorheen naast het huis de Zwarte Ruiter, dat in 1592 toebehoorde aan Henrick de Heusch Hemďckszn, eene steeg, genaamd het Bokking straatje of Haringgangske, die van af gezegde markt zich uitstrekte tot aan den stadswal en langs die steeg strekte aan de andere zijde van af de Oude Vischmarkt tot aan den stadswal een huis met erf zich uit, geheeten de Wildeman; dit huis behoorde in het laatst der 16e eeuw aan de familie de Raet, daar toch 20 Mei 1583 (Reg. n° 230 f. 61 vso) Arnd Henrickszn van Varick als man van Elisabeth, dochter van Albert de Eaet, aan den metselaar Reinier Cloot, zoon van Lambert Jacobszn, verkocht 2/3 in 1/3 in dit huis en 8 Augustus 1584 (Reg n° 239 f. 433) Antonius Dirckszn de Raet 2/3 in datzelfde huis aan genoemden metselaar verkocht; het werd alstoen gezegd te grenzen Zuidwaarts aan het huis den Engel, toebehoorende aan mr. Henrick Lambertszoon van Uden. Deze beide laatstbedoelde huizen, de Wildeman en de Engel n.l., zijn een 40-tal jaren geleden door de gemeente den Bosch aangekocht, die ze afbrak en van hunne erven alsmede van gezegde steeg een gedeelte van de tegenwoordige Vischstraat maakte en verder aldaar over de stadsgracht eene brug bouwde teneinde de stad een behoorlijken toegang tot den spoorweg zoude hebben.
Twee huizen verder dan deze beide huizen stond in de Lepelstraat een huis, genaamd de Groote Beer, dat 22 October 1592 (Reg. n° 257 f. 26) Gijsbertus Masius, bisschop van den Bosch en Roelof Leonardszn van Schijndel, in hunne hoedanigheid van testamentaire voogden over Jan, den onmondigen zoon van Jan, (den zoon van Jan Dirckszn van den Hovel), en Geertruid (de dochter van genoemden Leonard van Schijndel), voor de eene 1/2 en Jan, zoon van Petrus des Menschen, als man van Catharina (de dochter van Jan Dirckszn van den Hovel), voor de andere 1/2 verkochten aan Jan, den zoon van Arnold Peterszn; het werd toen gezegd te zijn: huis, erf en achterhuis en te staan ultra pontem bladi tusschen het huis van Jaspar van Balen Peterszn. ex uno en het huis der wed. van mr. Dominicus. den zoon van Goeswijn, den zoon van Henrick, den zoon van Jan Boyen, ex alio en zich achterwaarts uit te strekken tot aan het erf van Cornelis van der Molen. Genoemde mr. Dominicus had het 20 November 1556 verkocht aan Jan Dirckszn van den Hovel voornoemd en 5 September 1681 werd het bij gerechtelijke uitwinning (Reg. n° 476 f. 283 vso) weder verkocht aan Jan Henselmans. Binnen de poort van dit huis staat een Moedergodsbeeld, waarvoor de Katholieken plegen te bidden, als zij van af 7-15 Juli na het vallen van den avond den zoogenaamden omgang maken, d.w.z, in het donker al biddend den weg volgen, die vóór het jaar 1629 de processies plachten te volgen, welke vóór dien tijd in den Bosch in het openbaar gehouden werden en waren die van St. Jan Evangelist, van H. Sacramentsdag en van Zondag na O. L. V. Presentatie; van deze processies was die van St. Jan Evangelist de voornaamste, want daaraan namen deel de geheele regeering der stad, hare gilden en de inwoners van Orthen; toen den Bosch in 1629 in handen der Staatschen was gekomen en dientengevolge aldaar de uitoefening van den Katholieken godsdienst verboden was, mochten er geene processies meer plaats hebben, wat evenwel niet verhinderde, dat de Katholieken van die stad gedurende voorschreven tijdsverloop, zoodra het donker was geworden, al biddende denzelfden weg volgden, die eertijds de voormelde processies plachten te volgen; de omgang kwam evenwel niet in de plaats daarvan; die moet eenen anderen oorsprong hebben. 4)
Ultra pontem bladi, zooals van laatstbedoeld huis gezegd werd, m.a.w. over de Korenbrug 5), stond het op den stadswal uitkomend huis de Tamboer, waarvan het moeilijk is uit te maken waar het precies stond, omdat de namen van Lepel- en Molenstraat oudtijds niet bekend waren en van de huizen, die daaraan stonden, enkel en alleen werd vermeld, dat zij stonden over de Korenbrug. Het huis de Tamboer was de zeepziederij van Jacob Janszn van Lier, die in 1675 reeds was overleden en eigenaar was van het goed de Wamberg onder Berlicum.
Hij behoorde niet tot de adellijke familie van zijnen naam maar tot eene Bossche burgerfamilie; den 26 November 1643 was hij te den Bosch gehuwd met Allegonda van Empel, dochter van Jacob Lourijnszoon, die hem deze kinderen schonk: a. Willem, die huwde 1° Antonia Danckeloff 2° Jacoba van den Ancker; b. Jacob, die huwde met Catharina Margaretha Boulay; c. Johan, die huwde met Anna Maria de Pottere, ook wel Potters genaamd; deze laatste was koopman te den Bosch en erfde het huis de Tamboer, dat hij in 1680 verkocht, waarna hij den 24 Maart 1689 van den curator over de onbeheerde nalatenschappen van Cornelia van Orthen weduwe van Joost van Berckel en hunnen zoon Hendrick van Berckel kocht het huis de Engel, staande in de Vughterstraat te den Bosch naast het huis in de Drie Nobelen, dat toen toebehoorde aan Johan van der Meulen, koopman te den Bosch; den 15 Januari 1699 kocht hij ook nog het kasteeltje Leeuwenburg onder Vught; hij maakte echter slechte zaken, zoodat zijn inboedel onder het beheer van curators moest worden gesteld; dezen verkochten 9 Mei 1711 zijn huis de Engel aan Jacob van der Meulen, koopman te den Bosch en zijn kasteel Leeuwenburg, dat toen gezegd werd te zijn met twee grachten omwaetert, hoff, boomgaert ende eisen hegge rontsom de buytenste gracht, aan mr. Daniel de Lobell; d. Hendrik, die 17 Maart 1656 te den Bosch R.K. gedoopt werd en e. Anneken van Lier, die in 1674 huwde met Michiel Le Hardy.
Aan den Westelijken hoek van de Oude Vischmarkt en de straat, die thans de Kruisstraat heet, stond oudtijds het huis het Klaverblad, een merkwaardig type van eene oude Bossche burgerwoning, dat omstreeks het jaar 1867 heeft moeten plaats maken voor een geheel modern koffiehuis. Henrick, zoon Gerard van den Grave, had eene grondrente verleend uit dit huis aan Petronella en Heylwich, dochters van Peter Last en Geertruid Strybosch (de dochter van Peter Leonardszn), welke grondrente door hare voogden was verkocht aan Henrick Henrickszn van Oudenhoven, die ze in 1567 (Reg n° 215 f. 211) weder verkocht. De kleinkinderen en erfgenamen van Lambertus Princen, zijnde Melchior Lambertus van Gorcom; Isabella Princen huisvrouw van Johannes Josephus van Veldriel; Jacoba Princen en Martinus Josephus de Leeuw, weduwnaar en erfgenaam van Anna Catharina Princen, verkochten 23 October 1780 dit huis aan Willem Latour, woonachtig te den Bosch.
De Kruisstraat, waaraan dit huis met den voorgevel stond, heette oudtijds tot aan de Korenbrugstraat de Mandemakersstraat 6) en van daar tot aan de Postelstraat Achter de Minderbroeders of bij de Abtsbrug; de tegenwoordige Eerste Korenstraat en Korenbrugstraat werden oudtijds, omdat die de beide laatstgenoemde straten doorsneden, de Kruisstraat geheeten.
Noten
1.J. van Oudenhoven t.a.p. blz. 16.
2.Van Heurn Historie III blz. 132.
3.Over de sluis nabij die Markt zie men Resolutie van Schepenen van den Bosch A. 186 f. 214 vso.
4.G. van der Kant Handboekje voor de vereerders der Z. L. V. van den Bosch 2e dr. blz. 53.
5.Bij deze brug stond in 1706 het Gorenmeetershuysken.
6.De tegenwoordige Breede Haven heette oudtijds Achter de Mandenmakers.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch I (1910) 161-165
 
Artikelen
1982

Dienst Gemeentewerken, afd. Binnenstad

Uilenburg. Aanpak van een monumentaal gebied
Gemeente 's-Hertogenbosch, afd. Kabinet en voorlichting ('s-Hertogenbosch 1982)
 
1996

Henny Molhuysen

Achter de Voorgevel. Van ros naar stalen ros.
Brabants Dagblad donderdag 20 juni 1996 (foto)
 
 
Benaming
1822KorenbrugVolkstelling 1822
1909KorenbrugstraatHuisnummeromnummering 1909
1910KorenbrugstraatStraatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911
1928KorenbrugstraatAdresboek voor 's-Hertogenbosch 1928
 
Geschiedenis
1832 De stenen brug over de Dieze in de Korenbrugstraat (tussen de panden St. Christoffel en de Drie Kronen) stort op 27 november in.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
 
Panden
Kruisstraat
Korenbrugstraat 2
"De Soutkast" anno 1603. Ook "Het Hooghuis" en sinds 1743 door den kruidenier van Geffen genoemd: "De gekroonde Kandypot". Een gevelsteen versiert nog het Noorderfront. (van Hooff, Confectie)
Bron: Mosmans 590 (Kruisstraat)
~~~
Gevelsteen D'gecroonde kandypot. Franse kalksteen (53 x 43). Datering 1743.
Zeer sober en strak reliëf: in het midden een kandijpot en aan weerszijden daarvan twee vormen die nog het meest lijken op ouderwetse puntzakjes, de linkse met een 'K' (kandij) en de rechtse met een 'S' (suiker). De gevel is van 1743, toen kreeg het pand een nieuwe eigenaar, een kruidenier, alsmede de bovengenoemde nieuwe naam.
Bron: Beeldhouwkunst in de open lucht in 's-Hertogenbosch
Korenbrugstraat H 169 (?)
1865M.C. van Gestel Teulings (modiste) - L.W.E. van Heurn (klerk der bibliotheek van het prov. genootschap van kunsten en wetenschappen) - wed. W.C. van Heurn (particuliere) - N.M. Teulings (firma Teulings van Gestel) mr. zadelmaker
1875H.F. Scharp (majoor eerste bataillon) - A.H. Sprengers (winkelier in parfumerien)
Korenbrugstraat H 218 (1880)
1881A.H. Sprengers (winkelier in parfumerien)
1908R.F. van Hoof (manufact., garen, band en modeart.)
Korenbrugstraat 2 (1909)
1910R.F. van Hoof (manufact., garen, band en modeart.)
1928R. Ree
1943M.H.L.M.P. van Dijk (koopman)

Korenbrugstraat 4
"De kleine Breijel". (v.d. Veerdonk)
Bron: Mosmans 591 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 217 (?)
1908M. Sluijters (naaister) - F.J. v.d. Veerdonk (mr. timmerman)
Korenbrugstraat 4 (1909)
1910F.J. van den Veerdonk (mr. timmerman)

Korenbrugstraat 6
Korenbrugstraat H 168 (?)
1865jhr. C.P. Versluijs van Krabbendijke (commies der posterijen)
1875A.C. Kuijpers (handelsreiziger) - wed. de Riemer (partikuliere)
Korenbrugstraat H 217a (1880)
Korenbrugstraat 6 (1909)
1910F.J. van den Veerdonk (mr. timmerman)
1928F.J. van de Veerdonk
1943P.M.H. van Leeuwarden (behanger en stoffeerder)

Korenbrugstraat 8
Korenbrugstraat H 167 (?)
1865wed. H. Majolee (vrachtrijdster)
Korenbrugstraat H 216 (1880)
1881A. Witlokx (voerman)
1894Firma wed. Majolee
1908Firma wed. Majolee (sleepers)
Korenbrugstraat 8 (1909)
1910C.P. Hartman (aannemer)
1943P. de Laat (lood- en zinkwerk, gas, water, sanitair)

Korenbrugstraat 10-14
"De groote Breijel" anno 1603. Een breijel is een ijzeren ppardengebit. Latere naam "De drie (of twee) gekroonde Snoeken". (Koens, vrachtrijder)
Bron: Mosmans 592 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 216a (?)
1908E. van Laar (koopman in metalen)
Korenbrugstraat 10 (1909)
1910C.P. Hartman (aannemer) - E. van Laar (lid fa. van Laar) lompenhandel - fa. wed. Majolee (stadsgoederenvervoer)
1928B.J. Beekwilder
1943P. de Laat (loodgieter)
"De drie Molenijsers" anno 1635. (H. Scheffers)
Bron: Mosmans 593 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 166 (?)
1865C. Scheffers (particulier)
1875R.J.J. Swarte (onderw. aan 's rijks kweekschool)
Korenbrugstraat H 215 (1880)
1881J.L. Ancion (sigarenfabriekant)
1908H.M. Scheffers
Korenbrugstraat 12 (1909)
1910H.M. Scheffers
1928wed. J.J.W.M. de Groot - L.J.M. Rabou
1943L.J.M. Rabou (schilder)
"De roode Schoen" anno 1638. (Schüte, pakhuis)
Bron: Mosmans 594 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 214 (?)
Korenbrugstraat 14 (1909)
1910Magazijn van Gebr. Scholte

Korenbrugstraat 16   rijksmonument
Gezien vanuit de Lepelstraat, bij de hoek Korenbrugstraat. Links gedeelte voor- en zijgevel Korenbrugstraat 16, voormalige brouwerij "De Drie Kronen" met naast de zijgevel de Vughter- of Postelstroom van de Binnendieze, waarin nog restanten van de watermolen. In het pand Molenstraat 4 is de firma Gebr. Liebregts, expediteurs en vrachtrijders gevestigd.
Bron: Stadsarchief (0002028)
~~~
"De drie Kroonen". Zitten in 't bovenlicht geschilderd. Oudtijds brouwerij. (Huiskens, slager)
Bron: Mosmans 595 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 165 (?)
1865T. Verheijden (koopman in koloniale waren en tabakskerver) - F.A.R. Woltering (1e onderwijzer aan 's rijks kweekschool voor onderwijzers)
1875T. Verheijden (koopman in kolonialew. en tabakskerv.)
Korenbrugstraat H 213 (1880)
1881firma T. Verheijden (koopman in kolonialewaren)
1908W. van Helvoirt (machinedrijver) - A. Huiskens (slager) - J. Prinssen (bakker)
Korenbrugstraat 16 (1909)
1910W. van Helvoirt (machinedrijver) - A. Huiskens (slagerij)
1928J. Prinssen - J.H.M. Prinssen
1943fa. J. van Meurs (handel in koloniale waren)
1991? (restaurant Sirtaki)

Molenstraat
 
Lepelstraat
Korenbrugstraat 13

Korenbrugstraat 11   rijksmonument
"St. Christoffel" anno 1621. Oostelijke helft. Vroeger twee huisjes. Op 27 Nov. 1832 stortte de steenen brug over de diest, tusschen Sint Christoffel en de Drie Kroonen in. (Gebr. Scholte)
Bron: Mosmans 596
Korenbrugstraat H 164 (?)
1865G.W. Schute (firma gebr. Scholte) koopman in manufacturen
1875G.W. Schutte (firma gebr. Scholte) koopman in manufacturen
Korenbrugstraat H 212 (1880)
1881G.W. Schutte (firma gebr. Schulte, koopman in manufacturen)
1908Gebr. Scholte (kooplieden in manufact. en leder, en gros)
Korenbrugstraat 11 (1909)
1910Gebr. Scholte (in manufacturen en leder) grossiers
1928fa. Gebr. Scholte - H.J. Schute
1943Gebrs. Scholte (lederhandel)
2005? (Restaurant Brasserie Christoffel)

Korenbrugstraat 9a
"De Coornacker" anno 1642. (firma Scheffers, winkel)
Bron: Mosmans 597 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat 9a (?)
1991Eelke de Jong (café Het Veulen)
200?Wiggert Mes (Tapperij Het Veulen)

Korenbrugstraat 9
"Den Ysvogel". Naderhand "De Vlijmensche Molen". (firma Scheffers, woonhuis)
Bron: Mosmans 598 (Kruisstraat)
~~~
Huis met eenmvoudige lijstgevel van drie traveën (herbouwd in 1968). Achtertuitgevel met top- en schouderstukken en 6-ruits schuiframen. Kelder met tongewelf.
Gebouw van eenvoudige doch harmonische architectuur en van oudheidkundige waarde.
Bron: Ontwerp -aanvullende - monumentenlijst voor de gemeente 's-Hertogenbosch 1977
~~~
Dit pand, later ook De Vlijmensche Molen genaamd, vormde tijdenlang één geheel met het buurpand nummer 9a.
Bron: Bossche Pracht. Deel 12 - 2003, blz 295
Korenbrugstraat H 163 (?)
1865A.C. Scheffers (mr. smid en winkelier)
1875A.C. Scheffers (koopman in ijzerwaren)
Korenbrugstraat H 211 (1880)
1881A.C. Scheffers (koopman in ijzerwaren)
1908P.A.A. Scheffers (firma A.C. Scheffers) ijzerhandel
Korenbrugstraat 9 (1909)
1910P.A. Scheffers (firma A.C. Scheffers) ijzerhandel
1928J. van Meurs - H.B.J.M. de Vocht
1943B.J. v.d. Broek (boekbinder) - wed. G.G. Dubbeld-Neijman
1991Leo Stupers (café Zoete Lieve Gerritje)
2005? (M'n Tante) café

Korenbrugstraat 7-5
"De Zeeperije". Ook "De Sleutel*" anno 1603. (W. Boeren, Café)
Bron: Mosmans 599 (Kruisstraat)
~~~
Kelder met tongewelf.
Bron: Stadsgidsenwerk
Korenbrugstraat H 161 (?)
1875gez. C.J. Lambermont (partikuliere)
Korenbrugstraat H 210 (1880)
1881F.A.J. Kuijpers (beeldhouwer)
1908W.C. Boeren (caféhouder)
Korenbrugstraat 7 (1909)
1910W.C. Boeren (caféhouder)
1928J. Neukirchen
1943H.T.W. van de Berg (kaas, vleeschw. en conserven)
19JJJan van Kollenburg (Café Bar Le Duc)
Korenbrugstraat H 210a (?)
1908H.H. Kitslaar (kleermaker)
Korenbrugstraat 5 (1909)
1910H.H. Kitslaar (kleermaker)
1943H. Liebregts (vrachtrijder)

Korenbrugstraat 3
"Den Bril" anno 1635. (meerderen)
Bron: Mosmans 600 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 160 (?)
1881W.F. Jansen (gepensioneerd agent van politie)
Korenbrugstraat H 209 (1880)
1881gez. C.J. Lambermont (partikuliere)
1908wed. S. Koppens-Gans
Korenbrugstraat 3 (1909)
1910wed. S. Koppens-Gans
1928E. Boers - D.L.H. Gans
1991Laurens Jansen (café de Haverkist)

Korenbrugstraat 1
"De Haverkist" anno 1664. In de 19e eeuw, eigenlijk ten onrechte, "Het Liefvrouwke". Vergelijk perceel 615. (Wertenbroek, winkel)
Bron: Mosmans 601 (Kruisstraat)
Korenbrugstraat H 208 (?)
1908J.J.M. en B.A.J.M. Wertenbroek (fa. I. Waardenbroek) in kol. waren - wed. Wertenbroek-Hohmann
Korenbrugstraat 1 (1909)
1910J.J.M. en B.A.J.M. Wertenbroek (fa. I Waardenbroek) in koloniale waren - wed. J.A. Wertenbroek-Hohmann
1943H. Heijmans (reiziger)
1991Laurens Jansen (café de Haverkist)

Kruisstraat
 
Postcodes
  5211 EG  1..11
  5211 EG  2..16
 
Straatindeling
  1909 : rechts 1..11, links 2..16
  1995 : huisnummerkaart GH16
 
Volkstelling 1822
No 34 Wijk G (komend van St. Janspoort)
Korenbrug
182 3 Wamel, Paulus Koopman 64 Rooms Den Bosch
Uijlenburg