afb.

Laurentius Metsius

Oost Vlaanderen ± 1502 - Namen 1580

 
Bisdom

Laurentius Metsius

Een bisschop vol tegenstrijdigheden (1570-1577)

Metsius was een oostvlaming, die kapitteldeken was van de St. Gudule in Brussel. Als wapenspreuk koos hij 'tempora nationum implentur' - de tijden van de volkeren worden vervuld. Hij werd benoemd op 13 maart 1570. Uit de overgebleven archiefstukken komt Metsius wat tegenstrijdig over. Enerzijds opende hij op 8 mei 1571 in de St. Jan de eerste diocesane synode om de Trentse hervormingen definitief door te voeren en ging hij aanstonds op visitatie in de door de reformatie meest bedreigde gedeelten van zijn bisdom, nl. het land van Heusden en Altena en de Bommelerwaard. Anderzijds arriveerde er bij de bisschop die in de Moriaan woonde, een schrijven van Pius V, die de bisschop op 2 juli 1571 aanspoorde om wat harder te werken. Einde 1577 verliet Metsius Den Bosch. Ook ten aanzien van dit vertrek zijn vraagtekens blijven bestaan. Weliswaar waren de omstandigheden moeilijk, maar rechtvaardigden deze het vertrek van de bisschop? Tijdens een verblijf in Namen werd Metsius met het bestuur van dit vacante bisdom belast. Hij overleed daar op 18 september 1580.
www.bisdomdenbosch.nl
 
Encyclopedie van Noord-Brabant

Laurentius Metsius

72
Encyclopedie van Noord-Brabant 3 (1986) 72
 
Zegel

Zegel Laurentius Metsius

Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)  
 
Artikelen
1734

N.N.

Laurent Metsius, II. Evêque.
Le Grand Théâtre Sacre' de Brabant, Tom. II. Part. II. (1734) 15-16
 
1861

M. Gachard

Correspondance de Philippe II sur les affaires des Pays-Bas;
Publ. d'après les originaux conservés dans les archives royales de Simancas;
Préc. d'une notice historique et descriptive de ce célèbre dépot et d'un rapport A.M. le ministre de l'intérieur;
C. Muquardt, Bruxelles - Gand - Leipzig 1861
1872

L.H.C. Schutjes

Laurentius Metsius
Bisschop van 's Bosch 1570-1580
Geschiedenis van het bisdom 's Hertogenbosch II (1872) 105-111
 
1911

P.J. Blok en P.C. Molhuysen

Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek I (1911) 1329
Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL)
1990

A.C.M. Koolen

De Bossche bisschoppen 1559-1649
In Buscoducis Bijdragen. SDU ('s-Gravenhage 1990) 533-539
 
1993

C.J.H.M. Tax, A.C.M. Tax-Koolen

Zeven Bossche bisschoppen : Portretten in de Historisch-Topografische Atlas van het Stadsarchief 's-Hertogenbosch
's-Hertogenbosch 4 (1993) 109-117
1995

A.H. van Drunen

Een gesneden console uit het paleis van bisschop Metsius
's-Hertogenbosch 3 (1995) 66-68
 
 
Boeken
1749

Joannes Franciscus Foppens

Oudheden en gestichten van de bisschoppelyke stadt en meyerye van 's Hertogenbosch
Gepubliceerd door Willem Boot | Leiden 1749
lees verder ...
 
1928

A.F.O. van Sasse van Ysselt

Het gebouw der R.K. Lycea in de Hinthamerstraat te 's-Hertogenbosch
Teulings | 's-Hertogenbosch 1928
 
 
Stadsrekeningen
1569 Kapittel 6.
Het pardon door den Hertog van Alva gezonden aan den Ew. Bisschop Laurentius Metsius, om te worden gepubliceerd, op den naastkomenden Zondag.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 827
 
1569 Kapittel 7.
Laurentius Metsius door den Hertog van Alva als Bischop van 's Hertogenbosch benoemd, wordt van eene Commissie in de abdij van Tongerlo statelijk begroet en van daar naar deze Stad begeleid.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 829
 
1569 Kapittel 8.
De 2de Bisschop van 's Hertogenbosch, Laurentius Metsius plegtig en in processie, vanuit het convent der Kruisbroederen naar St. Janskerk geleid, alwaar hij van het Bisdom en van die kerk possessie nam. De Regering vereerde hem tot zijn welkom, met wijn.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 832
 
1570 Kapittel 7.
Afvaardigden van Stads wege gezonden naar de abdij van Tongerlo, om aldaar den nieuwe Bisschop van 's Hertogenbosch, Laurens Metsius, Deken van St. Gudule kerk te Brussel, te gaan begroeten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 842
 
1572 Kapittel 6.
De Bisschop van 's Hertogenbosch Heer Laurens Metsius, aan het hoofd van kapittels-geestelijken naar Brussel vertrokken, om den Hertog van Alva te verzoeken, dat de Stad van de zware last van het Spaansche garnizoen zoude bevrijd worden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 876
 
1577 Kapittel 5 en 6.
Brieven aan Z.H.E. Laurens Metsius, Bisschop van 's Hertogenbosch te Calker verblijvende.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 940
 
1582 Kapittel 5.
De Commissie neemt op last der Regering van 's Hertogenbosch, te Namen, afschrift van het grafschrift van de Bisschop van 's Hertogenbosch, Laurens Metsius, aldaar begraven.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1029
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

G.C.M. van Dijck, De Bossche Optimaten (1973) 231, 287, 291, 291n

Lucas G.C.M. van Dijck, Van vroomheid naar vriendschap (2012) 532

A.M. Frenken, 'Bij de herlezing van Rogiers „Geschiedenis van het Katholicisme in Noord-Nederland in de 16e en de 17e eeuw”' in: Bossche Bijdragen XXII (1955) 276-300

M. de Haas, Bossche scholen van 1629 tot 1795 (1926) 9, 12, 13, 14

J.A.M. Hoekx e.a., Vruchten van de goede en de slechte boom : Heyman Voicht van Oudheusden over de godsdiensttwisten in zijn stad 's-Hertogenbosch en in Breda (1577-1581) (2008) 17, 18, 30, 32, 159

A.M. Koldeweij, In Buscoducis (1990) 269, 270, 273, 274; Bijdragen: 532, 534, 536, 537, 538, 563

L. van de Meerendonk, Het klooster op de Eikendonk te Den Dungen II (1964) 30, 35, 37, 62, 77, 78, 79, 80, 84, 85, 86, 92, 95, 99, 104

L. van de Meerendonk, Tussen reformatie en contra-reformatie IX (1967) 19, 24, 25, 60, 72, 77, 80, 81, 90, 137, 181, 182, 183, 191, 209, 210, 211, 231, 232, 234, 236, 237, 240, 243, 248, 250, 251, 252, 253, 261, 263

Charles de Mooij en Aart Vos, 's-Hertogenbosch binnenskamers (1999) 19, 21

M.A. Nauwelaerts, Latijnse school en onderwijs te 's-Hertogenbosch tot 1629 XXX (1974) 50n, 90, 91n, 116, 167n, 171n, 258, 279, 280n, 283, 285

C.J.A. van den Oord, Twee eeuwen Bosch' Boekbedrijf 1450-1650 LXII (1984) 140, 206, 208

Jan van Oudheusden, Geschiedenis van Brabant van het hertogdom tot heden (2004) 342

C. Peeters, De Sint Janskathedraal te 's-Hertogenbosch (1985) 172

J.W.M. Peijnenburg, Van Roomsche Zegeningen en Paapsche Stoutigheden (2009) 46, 47-53, 55, 58, 59, 60, 61, 113, 115, 343

L.P.L. Pirenne, 's-Hertogenbosch tussen Atrecht en Utrecht (1959) 9, 14, 23, 38, 46, 61, 62, 91, 92, 93, 117, 117n, 138, 150, 157, 175n, 210, 211, 246, 278

L.H.C. Schutjes, Geschiedenis van het bisdom 's-Hertogenbosch (1876) II. 105

n: vermelding in een voetnoot