afb. A.F.A.M. Wetzer, 4 augustus 2007

Het Noordbrabants Museum

ontwerp: Pieter de Swart
locatie: Verwersstraat 41

Het gebouw dateert van 1767-1770 en is in Lodewijk-XVI stijl ontworpen door Pieter de Swart.
De tegenwoordige Commissaris der Koningin heette tot 1850 Gouverneur des Konings. Hij is de schakel van een tussenliggende bestuursvorm die in de Franse tijd werd ingevoerd. De Brabantse Commissaris woonde tot 1983 in dit Gouvernementspaleis aan de Verwersstraat. In 1987 kreeg het paleis een nieuwe bestemming als Het Noordbrabants Museum.
Rond 1765 kreeg de hofarchitect van Willem IV de opdracht voor de verbouwing van het voormalige Jezuïetenklooster in de Verwersstraat. Het was de tijd van de Republiek der Verenigde Nederlanden. De toenmalige gouverneurs hadden een louter militaire functie. De gouverneur sedert 1751 was Wolfenbütel, beter bekend als 'de hertog van Brunswijk', ofwel 'de dikke hertog'. De toenmalige hofbouwmeester, kolonel Des Rocques, dacht dat hij de verbouwing van het klooster zelf wel aan kon. Maar tijdens dat karwei stortte in 1768 de voormalige Jezuïetenschool in, waarop Wolfenbütel alsnog een nieuw gebouw eiste. De opdracht ging toen naar architect Pieter de Swart die zijn faam te danken had aan zijn werk voor de Lutherse kerk in Den Haag. Daarvoor ontwierp hij een nieuwe façade.
Het paleis kreeg een verhoogde ingangspartij, geheel in Franse - Lodewijk XVI - stijl. Dat de ingang iets hoger ligt is een gevolg van het feit dat oude funderingen zijn gebruikt. Opvallend zijn de geblokte lycenen en gebeeldhouwde trofeeën. De krijgshaftige elementen op het dak - boven het fronton - zijn kenmerken van de Franse bouwstijl die menigeen na een bezoek aan Parijs zal herkennen. De groene en rode salons zijn nu nog vermaard. In de Franse tijd dienden ze als hospitaal. Zo wispelturig als de geschiedenis van het paleis is geweest, zo gevarieerd gaan in de vertrekken op de begane grond de stijlen in elkaar over: Napoleontische schouwen, empire en roccoco deuren.
Tegenwoordig wordt dankbaar gebruik gemaakt van de Engelse tuin achter het gebouw. Tussen 1794-1814 diende die nog als openbaar stadspark. Mogelijk dateren enkele oude bomen nog uit dat tijdvak.
Het paleis was tussen 1810 en 1814 'Hotel de la Préfecture'. Met andere woorden het was de residentie voor de prefect van het 'Departement des Bouches et du Rhin'. Na de val van de Franse keizer kreeg het complex opnieuw de functie van paleis voor de gouverneur, later de commissaris van de koningin. Dat heeft tot 1983 geduurd.
Het Bossche paleis behoort met de nog bestaande Haagsche paleizen en de voormalige Statenzaal in Leeuwarden tot de belangrijkste en best bewaard gebleven gebouwen uit het midden van de achttiende eeuw.
Boschlogie
 
Architectuur

Noordbrabants Museum

Architectuurgids 's-Hertogenbosch (31)
 
Beeldhouwkunst

Gevelsculptuur

Verwerstraat 41, het Gouvernementsgebouw, nu het Noordbrabants Museum.

9
M.B. Grotens-Kos, Beeldhouwkunst in de open lucht in 's-Hertogenbosch (1988) 9-10
 
Bossche monumenten

Zeven eeuwen historie

door Ed Hupkens

5
Stadsblad woensdag 4 maart 2015 | 5
 
Interieur
Gesneden trapleuning. 18e en vroeg 19e eeuwse inventarisstukken. Het uurwerk van de voormalige Statenzaal stamt nog van de Jezuietenkerk uit 1615.
Bossche Monumenten in Beeld
 
Rijksmonument

Verwersstraat 41

Gouvernementshuis. In 1615 als Jezuietencollege gesticht, in 1629 ingericht voor de gouverneur van 's-Hertogenbosch en in 1768-1769 geheel verbouwd door Pieter de Swart.
Natuurstenen gevel met middenrisaliet en fronton, deels gebosseerd, in Lodewijk XVI stijl.
Inwendig gesneden trapleuning, 18e en vroeg 19e eeuwse inventarisstukken. Het uurwerk van de Statenzaal stamt nog van de Jezuietenkerk uit 1615.
Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Sasse van Ysselt

Het Gouvernementshuis

215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
Noten
1.Hij was gehuwd met Judith dochter van Goijart van Vlierden en Gijsbertken, dochter van Mathijs Janszn (Nederl. Leeuw XXII p. 82.)
2.In 1585 was een Jacob Donck secretaris van den Bosch.
3.Men zie over het kasteel Rodenborch Taxandria IX p. 89. Het behoorde in de eerste helft der 15e eeuw aan Arnd Heym.
4.Men zie over hem Dl. I blz. 389.
5.Men zie hierover mr. Bondam t.a.p. no. 9.
6.Adriaan Zegers, drost van Bruchene in het Kwartier van Antwerpen, verkocht 22 April 1655 (Reg. no. 435 f. 273), als man van Maria Anna, dochter van wijlen mr. Robrecht van Voorn, raad van den Bosch, een cijns, gaande uit een huis, staande in de Ververstraat aldaar tusschen het Gouvernement en het huis het Wit leeuwke.
7.Vóór 1629 waren er ook militaire gouverneurs over den Bosch, die aanvankelijk niet veel macht hadden, totdat hunne macht in 1603 aanmerkelijk werd uitgebreid: zij waren: a. Antoni van Bombergen, die van wege de Hervormingsgezinden in 1567 over het garnizoen van den Bosch het bevel voerde; b. 1567, na van Bombergen, de Koningsgezinde Bernard van Schouwenburg; c. 1567 don Gonsales de Braccamonte, die achterstallig bleef in het betalen van datgene, dat de Bossche burgerij van wege zijne soldaten te vorderen had, zooals blijkt uit eene Schepenakte van den Bosch van 1568 (Reg. n°. 217 f. 138), waarin de namen van tallooze schuldeischers staan; d. 1568 graaf Hieronymus de Lodron, in eene Bossche Schepenakte van dat jaar genoemd: gubernator et principalis capitaneus van den Bosch; e. 1568-1573 Adriaan d'Ognies, seigneur de Willerval (men zie zijne verzen in Taxandria I p. 47); f. 1574 Gillis de Sancelles, burggraaf van Aublain; g. 1578 Jan van Hornes, baron van Boxtel, aangesteld door den Prins van Oranje tot gouverneur der stad den Bosch en hare Meierij; h. 1581 Adolph van Cortenbach, heer van Helmond; i. 1594 Anthony de la Coquelle, die in 1596 tot gouverneur van den Bosch, blijkens eene schepenakte van die stad van dat jaar, subrogeerde: j. Antony Schetz, baron van Grobbendonck; deze bleef haar gouverneur tot hare inneming in 1629.
8.Men zie over hem Taxandria XIX p. 1 en vlgd.
9.Van Heurn Historie III p. 160 en 161.
10.R.A. van Zuylen Stadsrekeningen III p. 2050.
11.Van Heurn Historie IV p. 72-74.
12.Men zie over hem Taxandria V p. 10 en p. 207 noot 3, alwaar ten onrechte staat vermeld, dat Daniel Isaac baron van Cronström gouverneur van den Bosch was.
13.Van Heurn Historie IV p. 220.
14.Taxandria XIV p. 267.
15.St. Hanewinkel Gesch. en Aardr. Beschrijving p. 114, 134, en 246. Reize II. p. 182.
16.Men zie hierover het Tijdschrift van Sassen voor N.-B., Gesch., Taal- en Letterkunde III p. 51.
17.Hij is de stamvader der adellijke familie Verheyen.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch II (1910) 215-236
 
Vestingwandelingen
Het Gouvernement, zoals het ook wel genoemd wordt was het woonpaleis van de militaire gouverneur. Oorspronkelijk was het een Jezuïetenklooster dat evenals vele kerkelijke bezittingen in 1629 geconfisqueerd werd en door militairen in gebruik genomen. In 1768 kreeg het onder leiding van de architect Pieter de Swart de huidige vorm. Na de Franse tijd werd het tot paleis bestemd van de Gouverneur (Commissaris der Koningin). Thans is het een museum. In de historische afdeling bevindt zich een maquette van de vesting die de situatie weergeeft van omstreeks 1780.
 
Archiefstukken
1839

Provinciaal Bestuur van Noordbrabant 1814-1920

Staat of Inventaris van de Meubilaire Goederen sRijks Eigendom zijnde, welke zich in het Hotel van het Gouvernement bevinden (1 januari 1839).
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
1851

Provinciaal Bestuur van Noordbrabant 1814-1920

Inrichting Statenzaal (27 juni 1851)
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
1895

Provinciaal Bestuur van Noordbrabant 1814-1920

Bestek en voorwaarden wegens het verbouwen en uitbreiden der woning van de Commissaris der Koningin te 's-Hertogenbosch en verder het doen van verschillende werkzaamheden aan de bijgebouwen, enz. (30 juli 1895).
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
 
Artikelen
1924

H.J.M. Ebeling

Het gouvernementsgebouw te 's-Hertogenbosch
Buiten 16 (1924) 81-82
 
1949

drs. H. Kuijper

Het Gouvernementsgebouw van Noord-Brabant
Zuid-Nederlandsche drukkerij ('s-Hertogenbosch 1949)
 
1976

W.A. van Ham

De wedergeboorte van Bataafs Brabant in zinnebeelden herdacht. De allegorische wapenschilderijen in het Gouvernementsgebouw te 's-Hertogenbosch
Varia historica Brabantica 5 ('s-Hertogenbosch 1976) 121-182
 
1979

Staf van het museum, Margriet van Boven, Jan van Laarhoven, Maureen Trappeniers, W.J.H. Verwers, Patricia Wardle

Noordbrabants museum
Enschedé (Haarlem 1979)
 
1982

Henk Roosenboom

Het Gouvernement, voornamelijk in de achttiende eeuw
Bossche Bouwstenen V (1982) 37-55
 
1983

Redactie

Nieuwbouw Noordbrabants museum
Monumenten 11 (1983) 11-12
 
1986

Redactie

Noordbrabants museum
Museumvisie 1 (1986) 8-9
 
1986

Redactie

Uw nieuwe Noordbrabants museum. Brochure samengest. In opdracht van de Stichting vrienden van het Noordbrabants museum
Noordbrabants museum ('s-Hertogenbosch 1986)
 
1987

Ineke Kuyer

Het Gouvernement
Meimaand Monumentenmaand
 
1987

G.W.H. Cox

Het nieuwe Noordbrabants museum
Noord-Brabant 31 (1987) 201-202
 
1987

Theo Hoogbergen

Het nieuw Noordbrabants museum. De meesterhand van architect W.G. Quist
Brabantia 5/6 (1987) 4-8
 
1987

Cees van Aalst

Stedebouwkundige inpassing nieuw Noord-Brabants museum
S(p)ector 1 (1987/1988) 6-7
 
1988

Carla Rogge

Gouvernementspaleis in Den Bosch nu Noordbrabants museum
Monumenten 1 (1988) 8-9
 
1988

C. Peeters

Traditie en toekomst. Noordbrabants museum-leven
Brabantia 3 (1988) 17-20
 
1989

H. Bergé

Het Gouvernementspaleis te 's-Hertogenbosch
Heemschut 9/10 (1989)
 
1989

Auke van der Woud

Nieuwbouw en renovatie Noordbrabants Museum 1982-1987
Wim Quist, architect. Rotterdam. Uitgeverij 010 (1989) 94-99
 
1989

H. Bergé

Het gouvernementspaleis te 's-Hertogenbosch. Voorbeeld van succesvolle Heemschut-actie
Heemschut 9/10 (1989) 7-8
 
1991

Redactie

Informatie Noordbrabants museum
Noordbrabants museum ('s-Hertogenbosch 1991)
 
1992

Redactie

Meerjarennota 1993-1996. Noordbrabants Museum
Noordbrabants Museum 1992
 
1992

Henny Molhuysen

Verhalen & legenden. 'Een sack knollen'
Brabants Dagblad donderdag 12 november 1992 (foto)
 
1998

Charles de Mooij

Werk in uitvoering! Noordbrabants Museum krijgt mediazaal
Noordbrabants Museum Nieuws 55 (1998) 8
 
1999

Redactie

Uitbreidingsplan Noordbrabants Museum. Nieuw leven in de Waterstraat. Het geheel is veel meer dan de som der delen...
Noordbrabants Museum ('s-Hertogenbosch 1999)
 
2001

Redactie

Museumpenning Noordbrabants Museum 's-Hertogenbosch
KringNieuws 3 (2001) 14
 
2001

Lauran Toorians

'Het roer moet om'. Beleidsnotitie Noordbrabants Museum
Brabant Cultureel 7 (2001) 7-9
 
2001

Theo Hoogbergen

Bevlogenheid en troebelen rond de kunst : Pragmatische oplossingen?
Bossche Bladen 4 (2001) 129-132
2002

Redactie

Noordbrabants Museum verwerft vier werken uit de school van Bosch. Rijksmuseum Amsterdam verstrekt omvangrijke bruikleen
KringNieuws 1 (2002) 9
 
2002

Jac.J. Luyckx

Interview : Museumdirecteur Jan van Laarhoven: 'Gevolg versnippering is verdeeld gezicht'
Bossche Bladen 1 (2002) 10-12
2007

Jac.J. Luyckx

Interview : Charles de Mooij : Museum is er voor het plubliek
Bossche Bladen 4 (2007) 128-131
2009

Wim Hagemans

Welstand keurt plan verbouw museum af
Brabants Dagblad vrijdag 26 juni 2009
 
2009

Redactie

Verbouwingsnieuws Noordbrabants Museum
Bossche Omroep zondag 27 september 2009
 
2009

Redactie

Ultieme poging in raad bomen te redden
Brabants Dagblad zaterdag 5 december 2009
 
2009

Michiel de Bie

Verslagenheid bij bomenkap
Brabants Dagblad vrijdag 18 december 2009
 
2010

Redactie

Orangerie Noordbrabants Museum gesloopt
Brabants Dagblad vrijdag 8 januari 2010
 
2010

Wim Hagemans

Pas zomer 2011 gaat Noordbrabants Museum tijdelijk dicht
Brabants Dagblad donderdag 8 april 2010
 
2011

Brabants Museum wijst Den Bosch op afspraken

• Directeur Charles de Mooij wijst Bossche politiek op gemaakte afspraken over subsidie van gemeente.
• Volgens de Mooij staat er straks een prachtig gebouw, maar is er te weinig geld voor exposities op hoog niveau.
Robèrt van Lith | Brabants Dagblad woensdag 23 februari 2011
 
2011

Museum dicht, maar organisatie draait door

Hoe hou je als museum zonder gebouw je publiek vast? Het Noordbrabants Museum zet de komende anderhalf jaar in op internet. De organisatie blijft op sterkte.
Gerrit van den Hoven | Brabants Dagblad zaterdag 14 mei 2011
 
2012

'Hier geen Amsterdamse perikelen'

Het Noordbrabants Museum wordt voor 53 miljoen euro uitgebreid en zal over een jaar het grootste museum buiten de Randstad zijn.
Esther Wittenberg | NRC Handelsblad donderdag 5 januari 2012
 
2012

Redactie

Verbouwing museum niet op tijd klaar
Brabants Dagblad woensdag 21 maart 2012 | 3
 
2012

Expositie Bosch veilig gesteld

• Grote expositie over Jeroen Bosch in Noordbrabants Museum in 2016 gaat zeker door.
• College van B. en W. van Den Bosch stelt raad voor opnieuw vier miljoen euro beschikbaar te stellen, tweede deel van het benodigde geld.
Gerrit van den Hoven | Brabants Dagblad zaterdag 31 maart 2012 | 25
 
2012

Redactie

'Grootste Bosch-expositie'
Brabants Dagblad vrijdag 6 april 2012 | 3
 
2012

Redactie

Gouvernement geeft meer geheimen prijs
Brabants Dagblad vrijdag 21 september 2012 | 27
 
2012

Gouverneur leefde luxe in zijn paleis

Directeur Charles de Mooij van het Noordbrabants Museum in Den Bosch heeft een nog onbekend deel van de rijke historie van het oude gouvernementsgebouw boven water getild. Hij wil er een boek van maken voor in het ‘nieuwe’ museum.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad donderdag 4 oktober 2012 | 28-29
 
2012

Bouw musea is klaar, nu de inrichting nog

• Museumkwartier in centrum van Den Bosch is opgeleverd.
• Noordbrabants Museum en SM’s krijgen sleutels overhandigd van aannemer.
• Nu start inrichting van musea, opening is in voorjaar van 2013 gepland.
Robèrt van Lith | Brabants Dagblad maandag 15 oktober 2012 | 10
 
2012

Brabants Museum kampt met tekort

• Noordbrabants Museum heeft tekort van ruim drie ton op begroting van 2013.
• Volgens directeur Charles de Mooij komt Den Bosch eerdere toezeggingen niet na.
• Hij hoopt politiek nog op andere gedachten te brengen.
Robèrt van Lith | Brabants Dagblad woensdag 17 oktober 2012 | 25
 
2012

Games, muziek en kleien in museum

• Vernieuwd Noordbrabants Museum brengt na opening veel interactie voor publiek.
• Spetterlab en Medialab voor scholieren.
• Museum brengt muziek in samenwerking met Toonzaal en Het Brabants Orkest.
Robèrt van Lith | Brabants Dagblad woensdag 17 oktober 2012 | 26
 
2012

Robèrt van Lith

Provincie baalt van museumsubsidie
Brabants Dagblad dinsdag 23 oktober 2012 | 21
 
2012

Museum rekent zich te snel rijk

Het Noordbrabants Museum had gerekend op een extra subsidie van de gemeente Den Bosch van ruim drie ton. Het museum had beter kunnen weten.
Robèrt van Lith | Brabants Dagblad dinsdag 23 oktober 2012 | 23
 
2012

Robèrt van Lith

Welles-nietes over museum
Brabants Dagblad woensdag 24 oktober 2012 | 27
 
2012

Astrid Berkhout

Een krachtige combinatie van oud en nieuw : ”Je kunt je moeiteloos bewegen in de tijd”
Bossche Omroep zondag 18 november 2012 | 7
 
2012

Astrid Berkhout

Inrichting Nb Museum door Opera Amsterdam : ”Inrichting versterk veelzijdigheid collectie”
Bossche Omroep zondag 23 december 2012 | 35
 
2016

Chris Korsten

Met bootje naar Noordbrabants Museum, straks
Brabants Dagblad woensdag 30 maart 2016 | 6
 
 
Benaming
1629De Gouverneurs huysKaart beleg 's-Hertogenbosch 1629
 
Boeken
1973

drs. P.Th.J. Kuyer

Rondom en in het gouvernement. Schets van de militaire en burgerlijke ambtsdragers onder de titel van Gouverneur in 's-Hertogenbosch en Noord-Brabant
Malmberg | 's-Hertogenbosch 1973
 
 
Geschiedenis
1398 De Bogarden vestigen zich in een huis op de plaats van het museum.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1609 In 1609 vestigden zich jezuïten in 's-Hertogenbosch. Zij kochten een fors aantal percelen in en rond de Verwersstraat. Zo ontstond een groot jezuïtencollege inclusief klaslokalen, tuinen en kerk voor de honderden studenten. Met de inname van 's-Hertogenbosch in 1629 bezegelde Frederik Hendrik het einde van dit college. De Staten-Generaal legde beslag op het complex en riep het uit tot residentie van de militaire gouverneur van de stad.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1615 Het complex werd in 1615 als Jezuïtencollege gesticht.
Bron: Stegentocht 1
 
1629 In 1629 ingericht voor de gouverneur (hoogste militaire commandant) van 's-Hertogenbosch.
Bron: Stegentocht 1
 
1768 Het Gouvernementsgebouw in de Verwersstraat wordt geheel verbouwd. Oorspronkelijk was dit het Jezuïetenklooster, dat in 1629 gekonfiskeerd is. Onder leiding van architect Pieter de Swart wordt het in Lodewijk XVI stijl drastisch verbouwd.
Bron: ?
 
1770 Nieuwe hardstenen gevel in dezelfde stijl.
Bron: ?
 
1794 In 1794 namen de Franse revolutionaire legers de stad in. Zij bezetten het Gouvernement en richtten het in als ziekenhuis voor gewonde en bedlegerige soldaten. Twee jaar lang droeg het gebouw de naam 'Hospitaal der Nationale Overwinningen'.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1796 In 1796 verloor het pand definitief zijn militaire functie. Het voormalige Gouvernement werd ingericht met kantoren voor het gewestelijk bestuur van wat indertijd Bataafs Braband heette.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1810 In 1810 voegde Napoleon Napoleon ons land bij zijn Franse keizerrijk. 's-Hertogenbosch riep hij uit tot hoofdstad van het Département des Bouches du Rhin. Het voormalige Gouvernement werd omgedoopt tot 'Hôtel de la Prefecture' en ging onderdak bieden aan de Franse prefect en zijn administratie. In 1813 bliezen de Fransen de aftocht. Een jaar later nam de gouverneur van Noord-Brabant zijn intrek in het gebouw, na zijn benoeming door de nieuwe koning Willem I.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1814 Residentie van de gouverneur des Konings.
Bron: ?
 
1848 Woning van de Commissaris der Koningin.
Bron: ?
 
1895 In de loop van de negentiende eeuw bleek het pand te krap. Het moest niet alleen de woning van de Gouverneur, maar ook de bureaus van alle provinciale diensten herbergen. In 1895 ging de schop in de grond voor de bouw van de oostelijke tuinvleugel. Ook de voormalige kapel van de jezuïten - die vanaf 1818 dienst deed als vergaderzaal van de provinciale staten - werd ingrijpend verbouwd.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1924 Voorgevel in 1924-1925 gebouwd door Oscar Leeuw.
Bron: SA 's-Hertogenbosch
 
1971 Na de Tweede Wereldoorlog nijpte het ruimtegebrek steeds sterker; de ambtelijke diensten van de provincie groeiden fors. Na de ingebruikname van het nieuwe provinciehuis in 1971 kwam een deel van het oude Gouvernement leeg te staan. Een ander deel bleef de ambtswoning van de Commissaris der Koningin. De Statenzaal werd raadszaal voor de Bossche gemeenteraad.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1985 In de jaren tachtig opperde de toenmalige Commissaris der Koningin J. van der Harten om het pand een museale functie te geven. In 1985 sloeg de Rotterdamse architect Wim Quist aan het tekenen. Deze voormalige Rijksbouwmeester had zijn genialiteit al bewezen met zijn ontwerpen voor het Kröller-Muller Museum (Otterlo), het Museon (Den Haag) en het Maritiem Museum (Rotterdam). Voor het Noordbrabants Museum ontwierp Quist twee heldere nieuwbouwvleugels, waarin de historische afdeling, expositieruimtes en depots zijn ondergebracht.
Bron: Noordbrabants Museum
 
1987 Noordbrabants Museum.
Bron: Noordbrabants Museum
 
 
Kunstafbeeldingen

Het Gouvernement, 1777-1778

vervaardiger: Jac. Everts
techniek: pen in zwart, gewassen in grijs, 20.5 x 39.5 cm

Stadsarchief 's-Hertogenbosch (0000255)

Het Gouvernement met voorplein, 1840

vervaardiger: F. Hupsch
techniek: pentekening / aquarel

Stadsarchief 's-Hertogenbosch (0023293)
 
Open Monumentendag
2010

Noordbrabants Museum / Voormalige Provinciale Staten en Griffie

Verwerstraat 41

Dit statige gebouw is als ambtswoning voor de militaire gouverneur in 1768 en 1769 gebouwd. De zandstenen voorgevel vertoont kenmerken van de klassiek georiënteerde Lodewijk XVI-stijl, het interieur heeft ook nog elementen uit de eerdere Lodewijk XV-/rococotijd. Het gouvernementsgebouw bevindt zich op de plaats waar in 1615 een Jezuïetenklooster stond. In de 19e eeuw werd het gebouw in gebruik genomen als zetel van het provinciaal bestuur en ambtswoning van de Commissaris van de Koning(in).
De voormalige kloosterkerk werd toen verbouwd tot Statenzaal. Momenteel is het monumentale complex in gebruik als Noordbrabants Museum. Om de hoek bevindt zich de voormalige provinciale griffie uit 1898. Dit gebouw is voorzien van neogotische elementen.
Magazine Open Monumentendag (2010) 11
 
2015

Het Noordbrabants Museum

Dit statige bestuursgebouw is als huisvesting voor de militaire gouverneur in 1768–1769 gebouwd naar ontwerp van de bekende hofarchitect Pieter de Zwart. De zandstenen voorgevel vertoont vroege kenmerken van de klassiek georiënteerde Lodewijk XVI –stijl. Het interieur heeft echter ook nog elementen die meer gebaseerd zijn op de voor die tijd meer gangbare Lodewijk XV (rococo) stijl. Het gouvernementsgebouw bevindt zich op de plaats waar in 1615 het College (studie-, opleidingscentrum) van de jezuïeten werd gesticht. Tijdens de 19e-eeuw werd het gebouw in gebruik genomen als zetel van het provinciaal bestuur en ambtswoning van de Commissaris van de Koning(in). De voormalige kloosterkerk van de jezuïeten werd toen verbouwd c.q. herbouwd tot Statenzaal.
Het vernieuwde Noordbrabants Museum maakt deel uit van een bijzonder stukje Bossche binnenstad, het Museumkwartier. Hier komen kunst en cultuur samen onder één dak. Het Noordbrabants Museum is het startpunt voor Brabantse kunst, geschiedenis en cultuur. Het vertelt onder meer het verhaal van de provincie Noord-Brabant, maar ook van het middeleeuwse hertogdom Brabant en het 17e-eeuwse Generaliteitsland. Dat doet het aan de hand van historische objecten, schilderijen en beeldhouwwerken. Ook hedendaagse kunst en design hebben een eigen plaats. Het Noordbrabants Museum en het Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch liggen ieder aan een kant van de Paleistuin en zijn verbonden door een openbare gang.
Magazine Open Monumentendag (2015) 16
 
 
Raadsbesluiten
2009

Monumentenvergunning voormalig gouvernementspaleis Noordbrabants Museum

Het college besluit de monumentenvergunning voor het voormalige gouvernementspaleis van het Noordbrabants Museum te verlenen. Vanwege de uitbreidingsplannen van het museum moet ook het interieur van het meest monumentale deel, het voormalig gouvernementspaleis, worden aangepast. Hiervoor is een monumentenvergunning nodig, die onder een aantal voorwaarden kan worden verleend.
B&W Besluitenlijst 29 september 2009
 
 
Afbeeldingen

15 juli 2007

15 juli 2007
   
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Charles de Mooij en Aart Vos, 's-Hertogenbosch binnenskamers (1999) 62

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 166

n: vermelding in een voetnoot