afb.

Peperstraat 15 : De Wereld

bouwjaar: 1774
ontwerper: meester-timmerman Willem Hubert
bouwheer: mr. Anthonie van Hanswijk
bouwstijl: Lodewijk XVI
bekende bewoner: bankier F. van Lanschot
functie: sociėteit sinds 1969
beschermd: rijksmonument

 
Achter de voorgevel

De Wereld

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 18 augustus 1994
 
Bossche monumenten

De Wereld: hoog en deftig

door Ed Hupkens

5
Stadsblad woensdag 8 juli 2015 | 5
 
Hagemans

Een deftig hoog pand

door Wim Hagemans

203
205
207
Bossche Pracht 9 (2003) 202-207
 
Oe gotte kčk daor

De Wereld

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 24 januari 1985
 
Rijksmonument

Peperstraat 15

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Roelands

Peperstraat

37
Straat in Straat uit (1984) 37
 
Sasse van Ysselt

De Wereld

441
442
443
444
445
Noten
1.In 1443 leefde een Jan Pels, wiens moeder Geertruid van der Voort Hubertsdochter, echtgenoote van Martinus Pels, in dat jaar van Wolter, zoon van Henrick van Broeckhoven en Margaretha, de dochter van Willem Back Mathijszoon, kocht eene grondrente, gaande uit land onder Berlicum.
2.Beiden liggen in de tegenwoordige Protestantsche kerk te Berlicum bij den Bosch, begraven onder eene prachtige grafzerk, waarop het volgend grafschrift uitgehouwen staat: Hier leet begraven Ghisbrecht Pels, raedsheer der Stadt van 's Hertogenbos sterf a° 1558 26 Decemb. ende Joffr. Johanna van Vladerack, sijn huysvr. sterf ende Jan Pels (hender beyder outste soon, sterf a° 1560 9 Decemb.
3.Aleid, dochter van Jeronimus van den Steenwech, had dit huis, dat vroeger had toebehoord aan mr. Wouter Janszn, priester en kapelaan van het Groot Begijnhof te den Bosch, 10 Juni 1580 gekocht (Reg. no. 238 f. 291 vso); het werd N. waarts begrensd door dat van Berwinus van Os.
4.Zie Dl. I blz. 201.
5.Taxandria IV p. 60.
6.Dit huis werd 27 Nov. 1704 door dezelfde verkoopers verkocht aan Hendrik Storm; het werd alstoen gezegd te staan tusschen hun voorschreven groot huis ex uno en het hoekhuis, genaamd het Molentje, ex alio, en zich uit te strekken tot aan het erf van dat groot huis (de Wereld geheeten). Genoemde Catharina van Sonst had het 13 Dec. 1691 gekocht van Francois van Blotenburg q q. (Reg no 516 f 446).
Het huis het Molentje was met een daarnaast in de Ververstraat staand huis 23 Juni 1563 gekocht door mr. Christoffel van Vladeracken (Reg. no. 281 f. 56 vso).
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch II (1910) 441-445
 
Van Gaal / Verhagen

Peperstraat 15

38
's-Hertogenbosch binnen de Veste (2001) 38
 
Artikelen
1985

Henny Molhuysen

Oe gotte kčk daor : De Wereld
Brabants Dagblad donderdag 24 januari 1985 (foto)
 
1994

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : De Wereld
Brabants Dagblad donderdag 18 augustus 1994 (foto)
 
2003

Wim Hagemans

Een deftig hoog pand
Bossche Pracht 9 (2003) 203-207
 
2013

Dames af en toe welkom

Als voorproefje op de Open Monumentendagen een kijkje bij Amicitia en Zwarte Arend.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad woensdag 11 september 2013 | 26-27
 
2014

Amicitia is zelf het goede doel

Sociėteit Amicitia & De Zwarte Arend bestaat 225 jaar. Traditionele waarden, daar hecht het gezelschap aan.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad woensdag 23 april 2014 | 29
 
2014

Redactie

Erepenning voor sociėteit Amicitia
Brabants Dagblad maandag 19 mei 2014 | 11
 
 
Kunstafbeeldingen
 

Het huis 'De Wereld' in 1945

Hendrik de Laat (1900-1980)
(aquarel, 25.5 x 18.0 cm)
Particuliere collectie
 
Open Monumentendag
2010

Sociėteiten Amicitia - De Zwarte Arend

Peperstraat 15

Dit statige herenhuis uit 1774 herbergt nu een sociėteit die is ontstaan uit een fusie van twee respectabele sociėteiten uit de 18e eeuw, toen welgestelde burgers zich aansloten bij of de Orangistische Groote Sociėteit, gevestigd in het pand ‘de Zwarte Arend’, aan de Markt, óf de ‘Sociėteit in het Hollandsch Koffiehuis’, ook aan de Mark, op de linkerhoek van de Kolperstraat. Later werd de naam Sociėteit Amicitia aangenomen. Het pand aan de Peperstraat is een kenmerkend voorbeeld van een statige en sobere klassieke bouwtrant met spaarzame Lodewijk XVI-ornamenten. De huidige vensters zijn van iets jongere datum (omstreeks 1800, empirestijl). In het interieur komen Louis XVI-ornamenten terug, bijvoorbeeld in het stucwerk in de gang en het trappenhuis. In de achtertuin bevinden zich een 19e-eeuws koetshuis en een typisch 19e-eeuwse klassieke zuilen-pilastergalerij (stoa).
Magazine Open Monumentendag (2010) 21
 
2015

Sociėteiten Amicitia en De Zwarte Arend

Dit herenhuis is gebouwd in 1774 naar ontwerp van de Bossche stadsarchitect Willem Hubert. Twee sociėteiten uit de 18e eeuw, waarin welgestelde, politiekbewuste burgers zich aansloten, zijn hier gefuseerd tot één sociėteit. Dit waren de Orangistische Groote Sociėteit, gevestigd in het pand de Zwarte Arend aan de Markt en de aristocratische, patriottische sociėteit Amicitia, gehuisvest aan de Markt op de linkerhoek van de Kolperstraat.
Het pand aan de Peperstraat vormt de perfecte ambiance voor de sociėteit. Aan de buitenzijde is het een voorbeeld van de sobere klassieke bouwtrant van Lodewijk XVI. De huidige empire vensterindeling is van omstreeks 1800. Het stucwerk in het interieur is uitgevoerd in Lodewijk XVI-stijl, met ornamentiek in het stucwerk in de gang en het trappenhuis. In de tuin achter het huis bevindt zich een 19e-eeuws koetshuis, aan de rechterzijde is in dezelfde periode een klassieke hardstenen zuilen-pilastergalerij (stoa) opgericht.
Magazine Open Monumentendag (2015) 18
 
 
Adresboeken
Peperstraat 15
? (????)
1774Antony van Hanswijk
Wijk E 136-137 (1806)
1822(Peperstraat E 136): Hermanus Wilhelmus Gautier (Gepensioneerd Kapitein)
1822(Peperstraat E 137): Adrianus Goekoop (Hoofd Ingenieur bij de waterstaat)
Peperstraat A 154 (????)
1865wed. V.C.G. Dittlinger (particulier)
1875mr. F.A.J. van Lanschot (offic. van justitie)
Peperstraat A 152 (1880)
1881mr. F.A.J. van Lanschot (raadsh. in het gerechtshof)
1908mr. wed. F.A.J. van Lanschot-Fuchs
Peperstraat 43 (1909)
1910mr. wed. F.A.J. van Lanschot-Fuchs
1928jhr. mr. P.G.M. Meeuwen
1943H.Th. Simon (keel-, neus- en oorarts)
Peperstraat 15 (1967)
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Hans Boselie en Peter-Jan van der Heijden, Bossche monumenten in beeld (1975) 74

Charles de Mooij en Aart Vos, 's-Hertogenbosch binnenskamers (1999) 12, 13, 14

n: vermelding in een voetnoot