afb. Fotopersbureau Het Zuiden, 14 januari 1933

De Zwaan

Pensmarkt 16-20

Gebouw van de RK Werkliedenbond met koffiehuis en vergaderzalen. Rechts winkel voor woninginrichting (22 ged.) en links een advokatenkantoor
Stadsarchief (0016914)
 
Bouwhistorie

'De Zwaan' (1552-1553)

Pensmarkt 16, 18 en 20

256
257
258
Literatuur
CB 1520 f 43; CB 1573 f 46v; HT 1553; Intern rapport BAM 36, 6-12; M 25, 26 en 27; P 1569; R 1507/'8 f 46; Tax. 15, 245-249; vSvY I, 10; vSvY III, 511-522; Z 1502/'3; Z 1505/'6; Z 1506/'7; Z 1511/'12 p 2-3; Z 1552/'53.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 256-258
 
Kelder
In de kelders van dit pand zijn de restanten gevonden van het paleis van de hertog "De Swaen". De zwaan is van oudsher een embleem van de Brabantse hertogen.
Bron: Kring
~~~
Kelder eind 16e eeuw zeker aanwezig.
Bron: Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt
 
Rijksmonument

Pensmarkt 16

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004  
 
Sasse van Ysselt

Het Paleis van den Hertog van Brabant

511
512
513
514
515
516
517
518
519
Noten
1.Dr. C.R. Hermans Kronijken p. 30. Zie verder nog blz 27 (en vlgd. van dit Deel.
2.Dr. C.R. Hermans l.c. p. 35.
3.Van Heurn Beschrijving zegt, dat dit eerst in 1258 geschiedde.
4.Volgens Gramaye Taxandria p. 8 gaf de Hertog van Brabant aan de Minderbroeders zijn geheel zoo genaamd paleis.
5.Dit was het huis In St. Jacob.
6.Taxandria XV p. 245, alwaar de inboedel van dit huis, zooals die door Catharina de Allaer was nagelaten, beschreven is.
7.Haar familienaam was de Cock; zij was de dochter van Jan en Barbara van Kelmis.
8.Deze Mathijs, zoon van Jan, den zoon van Mathijs van den Wiel, was in 1608 reeds dood, nalatende als zijne weduwe Elisabeth de Louw en de navolgende kinderen, die hij van haar had: Mechteld, huisvrouw van jonker Eustaes van Gerwen (wier kinderen waren Maria, Cathalijn, Peter, Guillaume, Mechteld en Cecilia van Gerwen), Catharina, de huisvrouw van Robert Vos (wier kinderen waren Catharina, de huisvrouw van Roeland van Weert en Mechteld, de huisvrouw van Jaspar Donckers) en Jan van den Wiel.
9.Men zie over hem Deel II p. 68.
10.Hij kocht in 1633 van Floris van Merode, heer van Oirschot, de heerlijkheid Eckart onder Woensel en voerde toen reeds het praedicaat van Jonker.
11.Jonker Gijsbert Pieck van Tienhoven had van zijne vrouw Barbara van Dorp, behalve eenige kinderen, die ongehuwd stierven, deze dochters: Johanna, Elisabeth en Cornelia Pieck van Tienhoven.
12.Dit huis, dat thans nog een sierlijken antieken gevel heeft, staat aan den hoek van het tweede Korenstraatje en de Doode Nieuwstraat. Met Zuidwaarts zal in de akte bedoeld zijn Noordwaarts.
13.Deze kapel moet een ander bedehuis dan de Minderbroederskerk geweest zijn. Zie Deel 1 p. 188.
14.Zie Deel II p. 452.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 511-519
 
Artikelen
?

Redactie

Pensmarkt 16 tot 24: drie grote, een kleine en drie achterliggende kelders (samen ca 300 m2). Bovendien aansluiting mogelijk met achterliggende kelders richting Dode Nieuwstraat en Guardianenhof (ca 100m2), kelders deels echter niet meer authentiek.
Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt
 
2006

Kees van de Oord

Hertog Godfried bouwde het eerste stenen huis
Brabants Dagblad woensdag 30 mei 2006 (foto)
 
2012

Stefan Molenaar

Bampraat : Kappen
Bossche Bladen 2 (2012) 70-71
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

A. van Sasse van Ysselt, 'De inventaris eener voorname herberg van Den Bosch in het begin van de 16e eeuw' in: Taxandria (1908) 245-249

Aug. Sassen, 'Logement ,,De Zwaan'' te 's-Hertogenbosch' in: Taxandria (1908) 186

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 200

n: vermelding in een voetnoot