afb. A.F.A.M. Wetzer, 1 augustus 2007

De Gulden Hopsack

voormalige functie: brouwerspakhuis
bouwjaar: omstreeks 1600, gevel uit 1619
bouwheer: brouwer Wouter van Wel
bouwstijl: renaissance
restauratie: 1923 en 1970
beschermd: rijksmonument
locatie: Orthenstraat 5

De eerste gegevens van het huis dateren uit 1564. In dat jaar verkopen de kinderen van Hendrick Loeff het huis aan Wouter van Uden, bierbrouwer in de Gulden brouwkuip. Van Uden bouwt op het einde van Loeff's erf, tegen de Binnendieze aan, een denninghuis. Elke professionele brouwerij had zo'n luchtige droogruimte, waar het ontkiemende graan (om zijn groene kleur groenmout genoemd) losjes uitgespreid kan drogen. Het drogen (dennen) stopt het ontkiemen en zo kreeg men luchtmout. Een nieuwe eigenaar Wouter van Wel breidt in 1600 de bierbrouwerij uit. Hij laat een nieuw pand bouwen met renaissancegevel, geheel naar de smaak van die tijd.
Bron: F. van Lanschot Bankiers NV (2001)
~~~
Dit huis met zijn Hollandse renaissancegevel is omstreeks 1600 gebouwd. In dat jaar telde de stad 51 brouwerijen, waarvan er n in "De Gulden Hopsack" gevestigd was. Hopbellen (de vrouwelijke bloemen van de hopplant) werden gebruikt bij de bereiding van bier; vandaar de naam "hopzak". Een afbeelding van een zak met hop is nog te zien op de (afgesleten) gevelsteen. In "De Gulden Hopsack" is ook enige tijd een synagoge gevestigd geweest.
Bron: 's-Hertogenbosch Monumentenstad
 
Achter de voorgevel I

De Gulden Hopsack

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 9 juni 1994
 
Achter de voorgevel II

'Een tafelbel met de tong er uyt'

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 16 januari 1997
 
Architectuur

Van Lanschot Bankiers

Architectuurgids 's-Hertogenbosch (23)
 
Beeldhouwkunst

Gevelsteen 'De gulden Hopsack'

Beeldhouwkunst in de open lucht in 's-Hertogenbosch
 
Bouwhistorie

'De Gulden Hopsak'

Orthenstraat 5

147
Literatuur
CB 1520 f 11; CB 1573 f 12; Fallaux (1975); M 141; vSvY I, 144-150; Z 1505/'6; Z 1507/'8.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 147
 
Hagemans

De Gulden Hopsack

door Wim Hagemans

117
Bossche Pracht 5 (2003) 116-117
 
Kelder
...
 
Oe gotte kk daor

De Gulden Hopsack

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 12 april 1984
 
Rijksmonument

Orthenstraat 3

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Sasse van Ysselt

De Gulden hopzak (n 3), de Struis en de Gulden brouwkuip (n 1)

144
145
146
147
148
149
150
Noten
1.Den 27 Mei 1575 (Reg. n 225 p. 217) verklaarden voor Schepenen van den Bosch Bartholomeus Loeff, raad dier stad en Henricus, zoon van Albert Wellens, graankooper, beiden poorters van den Bosch en eerlijke mannen, ten verzoeke van Frans, zoon van Dierck Loeff, uit Heusden, dat deze is van goeden naam en faam, probae vitae, nullaque labe heretica infectum esse.
2.Reg. n 356 f. 124.
3.Reg. n 263 fol 326.
4.R.A. van Zuylen de Stadsrekeningen II p. 797.
5.Hij stierf aldaar in 1806 en was vader van Cornelia Maria van Roosmalen, die huwde met Mr. Johannes Luyben, raadsheer in het Gerechtshof van Noordbrabant en lid van de Tweede Kamer der Staten Generaal.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch (1910) 144-150
 
Van Gaal / Verhagen

De Gulden Hopsack (Orthenstraat 3)

59
's-Hertogenbosch binnen de Veste (2001) 59
 
Artikelen
1928

C. Visser

Een geslaagde restauratie
Heemschut 7 (1928)
 
1975

Emile Fallaux

De Gulden Hopsack = The Golden Hopsack
F. van Lanschot Bankiers ('s-Hertogenbosch 1975)
 
1984

Henny Molhuysen

Oe gotte kk daor : De Gulden Hopsack
Brabants Dagblad donderdag 12 april 1984 (foto)
 
1988

Redactie

De Gulden Hopsack
KringNieuws 83 (1988) 75-76
 
1993

Redactie

De Gulden Hopsack
Stille omgang journaal 2 (1993) 7-8
Stille omgang journaal 3 (1993) 5
 
1997

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : 'Een tafelbel met de tong er uyt'
Brabants Dagblad donderdag 16 januari 1997 (foto)
 
2003

Wim Hagemans

De Gulden Hopsack
Bossche Pracht 5 (2003) 116-117
 
 
Kunstafbeeldingen
 

's-Hertogenbosch, huis De Gulden Hopzak, z.j.

Hendrik de Laat (1900-1980)
(potlood, krijt, gekleurd, 33.2 x 41 cm)
Brab. Coll. UvT
 
Open Monumentendag
1993

De Gulden Hopsack, Orthenstraat 3

De geschiedenis van De Gulden Hopsack gaat terug tot 1619. De kelders van het pand zijn zelfs nog ouder. Deze hebben deel uitgemaakt van een houten huis dat al in 1564 werd gekocht door een bierbrouwer. Het huidige pand is sinds 1619 eigendom geweest van bierbrouwers en wijnkopers. Nu is het in het bezit van Van Lanschot Bankiers N.V. en wordt het gebruikt als bankgebouw.
In het voorhuis is de entree met een insteekverdieping. Verder is daar een gigantische waag te zien (een weegschaal van enorme afmeting, die dan eens de balans naar links, dan eens naar rechts laat uitslaan).
Op de eerste verdieping is de vergaderzaal, met oude lage balken en versierde zoldering. Een mooie wenteltrap loopt helemaal tot in de nok van het pand. Daar is nog steeds het grote huisrad aanwezig, dat zichtbaarveel gebruikt is in het verleden.
Boekje Open Monumentendag (1993) 2
 
 
Afbeeldingen

Onbekend
     
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 193-194

n: vermelding in een voetnoot