afb. Onbekend

Markt 73 : De Roodenburg

architect: K.C. Suyling

Aan de rechterkant van de Marktstraat stond eens het fiere huis 'De Roodenburg; aan de linkerkant stond 'De Moriaan'. Het waren de oudste overgebleven huizen der stad. Ze zijn beiden gebouwd op last van Hendrik I (rond 1225) en werden door voorname burgers bewoond, die verbonden waren aan het hof. De heren echter leefden in een langdurige vete, doordat zij elkaar het recht op de nabijgelegen 'Tolbrug' betwistten. Hun verzoening is jarenlang door de poorters herdacht met 'vermaarde' hanengevechten. Later diende de Roodenburg tot ontvangstkantoor der Stadsgilden, en het kwam steeds tot erger verval. In 1908 kocht de gemeente het en werd het vis- en boterhal, waar eerst Tecklenburg, later Enoch Hartman handel dreven. In 1910 verkocht de gemeente het aan de fa. Suijling met de verplichting het af te breken en er een nieuw gebouw te plaatsen. Dit is dan ook geschied. Een gevelsteen herinnert nog aan 'De Roodenburg'.
's-Hertogenbosch in oude ansichten deel 1
 
Bouwhistorie

'De Roodenburg' (1430)

Markt 73

213
214
215
Literatuur
B 1601; BP R 1200 f 242v (1430); BP R 1249 f 346 (1480); CB 1520 f 14v; CB 1573 f 17; HT 1553; I 1603; M 197; Mosmans 1910, 47-48, 184-185; P 1569; Temminck Groll 1963, 41; Van Drunen 1975, 1-40; vSvY (1909) 193 e.v.; vSvY 1910, 56-60; vSvY III, 354-371; Z 1502/'3; Z 1511/'12.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 213-215
 
Mosmans

Markt

29
Jan Mosmans, Alph.G.J. Mosmans, Oude namen van huizen en straten te 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1907) 29
 
Rijksmonument

Markt 73

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004  
 
Sasse van Ysselt

De Roodenburg

354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
Noten
1.Id. Jac. van Oudenhoven t.a.p. blz. 14.
2.Dr. C.R. Hermans Kronijken p. 30.
3.Volgens Molius Annales hadden zij zelfs over de Marktstraat eene brug tusschen elkaars huizen geslagen om zoo spoedig mogelijk bij elkander te kunnen komen.
4.Men zie over deze hanengevechten Dr. C.R. Hermans Kronijken blz. 236, 248 en 253.
5.Reg. no. 649 f. 66.
6.Zie over de Coptiten Taxandria VII p. 26 en 27.
7.Cf. nog van Heurn Historie I p. 520.
8.Zij zal eene dochter geweest zijn van Dirck van Beerze, die als eigenaar van de Roodenburg vermeld wordt in Reg. n 170 f. 106.
9.Zij hertrouwde na zijnen dood in 1533 met Henrick van Eyndhouts Arndszn, wien zij schonk eene dochter Maria, die huwde met Henrick van Staeckenbroek. (Reg. n 227 f. 332).
10.Reg. n 213 f. 360.
11.Zij zal eene dochter geweest zijn van Petrus Muyckens Jan Arndzn en Catharina, de dochter van Willem Ghysselen Henrickszn. In 1603 kocht jonker Willem Mujckens, zoon van wijlen mr. Petrus Muyckens, een huis in den Bosch.
12.Hunne kinderen waren de volgende:
a. Borchard Endevoets, heer van Zwanenburg die in 1616 te Duisburg woonde en huwde met Catharina van Dript, welke na zijnen dood hertrouwde met Godefroy Kiespenninck. Jonker Wolphart Endevoets, echtgenoot van Maria van Boshuysen Nicolaas dochter en mr. Gualther Steinlagen (zoon van Jonker Henrick van Steynlagen), echtgenoot van Maria Endevoets, (de dochter van Borchard en Catharina van Dript), als momboiren over Jonker Godevaert Adriaan Endevoets, onmondigen zoon van Jonker Borchard en Catharina van Dript en als gemachtigden van hunne medemomboiren, die te Duisburg woonden, verkochten in 1635 aan Wolphart Endevoets, den eerstgenoemde hunner, een hooch steenen huys, in syne grachten liggende, gemeynlijck genoemptden Swaenenborch, gestaen ende gelegen binnen der parochie van Esch, en de daarbij behoorende landerijen, hunnen pupil aangekomen bij scheiding en verdeeling der nalatenschappen van jonker Borchard Endevoets en Catharina van Dript, welke den 21 Mei 1635 voor Schepenen van Esch gepasseerd was.
b. Gijsbrecht Endevoets. Omtrent hem komt in eene Bossche Schepenakte van 22 Juni 1613 het volgende voor: Joncker Gysbert Endefous, sone Joncker Wolphart Endefous, van denselven Joncker Wolphart ende saliger Juffrouwe Mechtelt van Hedel, sijn huysvrouwe, dochter wylen Gijsberts van Hedell, sone wylen Jacobs van Hedel Dirxzn, ende te samen verwect, heeft opentlijck mits dcsen beleden ende bekent, dat Willem, sone wylen Willems Louiszn van Wyck, wullenlakencooper, als proprietaris der nabescreven onderpanden, aen sijns Joncker Gijsberts handen heeft affgelost ende gequeten eenen jaerlicken ende erffelicKen chijns van enz., te betaelen enz. van ende uut eenen huyse ende erve, gelegen in 's Hertogenbossche in de Vuchterstraet enz., wekken chijns Henric, sone wylen Jans Dachverlies, enz. 30 Dec. 1530 opgedragen heeft gehadt den voirn. Jacob, den sone wylen Dirix van Hedel.
Hetgeen vermeld staat in A. Sassen De Protocollen der Helmondsche notarissen no. 14 betreft waarschijnlijk dezen Gijsbert Endevoets. Hij woonde in 1616 te Duisburg.
c. Lodewijck Endevoets, die blijkbaar jong, althans vr 1615 stierf.
d. Wolphart Endevoets; hij was in 1616 eveneens te Duisburg woonachtig en huwde Maria van Boshuysen dochter van Nicolaas en Ida, de dochter van Willem Muyckens. (Een Willem Muyckens was blijkens eene Bossche Schepenakte van 1612 gehuwd met Geertruid, dochter van Berthold Back genaamd Wijtfliet en Maria de Borchgrave; hunne kinderen waren blijkens Bossche Schepenakten van 1643 en 1650: Berthold, die huwde met 1 Geertruid van Heerdt, dochter van Palick, drossaard van Hedel en weduwe van Jacob Suermondt; 2 Johanna N., die hem 4 kinderen schonk; 2. Tobias, 3. Catharina en 4. Elisabeth Muyckens; de drie laatstgenoemden verbonden in 1650: een adelijck huys ende hoeve genoempt Ruydonck, gelegen te Haaren);
e. Catharina Endevoets, huwde met Sr Diego de la Portilio, commissaris der monstering ten dienste der Aartshertogen Alberten Isabella; zij schonk hem eene dochter Anna Maria de la Portilio (die huwde met Jan van Wittenberch), alsmede zonen.
Men zie verder over de familie Emdevoets Taxandria V p 141. en volgende.
13.Een vierde moet de erflaatster alzoo nog na 1611 verkregen hebben.
14.Reg. n 252 f. 151.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 354-364
 
Toponymie

Rodenburg

58
Boschboom Bladeren 25 (1980) 58
 
Verhalen en legenden

Roodenburg

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 20 september 1990
 
Artikelen
1975

A. van Drunen

De Moriaan en de Roodenburgh
Boschboom Bladeren 17 (1975) 3-40
 
1990

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Roodenburg
Brabants Dagblad donderdag 20 september 1990
 
 
Benaming
1501Rodenborch, stads rekenkamerStads Rekeningen van het jaar 1399-1800. Deel 1, blz 55
 
Stadsrekeningen
1501

Kapittel 20

Het huis Rodenburg op de markt stads rekenkamer.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 62
 
1515

Kapittel 68

Het huis Rodenborg op de Markt, dit jaar stads rekenkamer.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 305
 
1527

Kapittel 72

Stads rekenkamer in den huize Roodenburg op de Markt te 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 453
 
1529

Kapittel 96

Voor de deur der stads rekenkamer een raam gemaakt waarop stads wapen geschilderd werd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 465
 
1552

Kapittel 18

De rentmeesters administratie van het huis Rodenborg naar het Stadhuis overgebragt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 681
 
1587

Kapittel 16

De Regeringsleden vlugten naar het huis Roodenburg, omdat de pest in en om het Stadhuis heerschte.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1069
 
 
Afbeeldingen

1908
     
 
Adresboeken
Markt 73
Markt C 454 (1880)
1881H. van Opstal (mr. huisschilder) - C.L. Strijbosch (partikulier)
1908J. Dubbeld (kleermaker) - W. Dubbeld (kleermaker) - H. van Teckelenburg (visch- en kaashandelaar) - J.W. Trum (fruithandelaar)
Markt 73 (1909)
1928fa. K.C. Suijling en Zn. - J.H.P. van Valkenburg
1943Bureau Woninggids v/h K.C. Suyling en Zn. (assuradeur)
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Jan Sanders, Kroniek van Molius (2003) 87, 217, 313, 367

A. van Sasse van Ysselt, 'Het huis De Roodenburg' in: Taxandria (1909) 193-205

n: vermelding in een voetnoot