afb. 13 maart 1958

De Vijf Vocalen

Markt 13

~~~
Aanvankelijk heette het 't Gulden Lavoir, onder welke naam het al in 1490 voorkomt. Carel Palier, uit Metz gevlucht bij de herroeping van het Edict van Nantes in 1688, trouwt met Magdalena van der Hoeven, die in dit huis de boekdrukkunst beoefende, terwijl hij zelf korporaal-schrijver was. In 1741 noemt zijn zoon Hendrik het huis 'De Vijf Vocalen' en als het huis in 1760 wordt herbouwd, laat hij tegen de gootlijst de klinkers AEIOU aanbregen.
Bron: Wij waren nog stadje, 2e deel
~~~
Pand op de hoek van de Markt met de Kolperstraat. In het fries van de kroonlijst zijn in 1760 de vijf klinkers AEIOU aangebracht door de drukker/uitgever H. Palier. Het huis kreeg deze naam in 1741. Voorheen heete het 'De Druckerij'. Al in de zeventiende eeuw was er de drukkerij van C. Palier gevestigd.
Bron: Bossche Pracht 11 (2003) 271
~~~
In 1741 als 'de Vijf Vocalen of Klinkers' verdoopt. Dit huis werd door de boekdrukkers Palier ruim anderhalve eeuw bewoond.
Bron: Namen van ruim tweehonderd huizen te 's-Hertogenboschin de 16e en 17e eeuw
~~~
Er wordt beweerd dat de 5 klinkers staan voor "Alles-Erdische-Ist-Oesterreich-Unterthan. Om de Bosschenaren aan het verstand te brengen dat het moest gehoorzamen aan de monarchie. Een andere mening is dat de letters staan voor de latijnse tekst "Austriae Est Imperare Orbi Universo" of " Het Is Oostenrijks Bestemming Te Regeren Over De Gehele Wereld", een tekst die Frederik III (1415-1493) op verschillende gebouwen liet aanbrengen. Veel logischer is dat deze letters gewoon de klinkers uit de letterkist van de drukker zijn.
Bron: Kring Vrienden
 
Bouwhistorie

'Het Gulden Lavoir' (1448 en 1579)

Markt 13 hoek Kolperstraat

358
359
Literatuur
CB 1520 f 41; CB 1573 f 44; HT 1553; M 230; v. Z, 251; vSvY III, 429-435; Z 1502/'03.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 358-359
 
Kelder
Voorkelder, kelder eind 16e eeuw zeker aanwezig.
Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt
 
Mosmans

Markt

31
Jan Mosmans, Alph.G.J. Mosmans, Oude namen van huizen en straten te 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1907) 31
 
Rijksmonument

Markt 13

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004  
 
Sasse van Ysselt

Het Gulden Lavoir

429
430
431
432
433
434
435
Noten
1.Van Heurn Historie II p. 121.
2.Op den rug dezer akte staat met een handschrift uit lateren tijd als zijn eigen naam vermeld: Molhuisse.
3.= schuld.
4.= schikken.
5.sacwoude of saecwoude = hoofdpersoon in eene akte.
6.Men zie nog W. Wakker de Stuerghewalt p. 8.
7.Deze waren Kerstmis, Paschen, Pinksteren en O.L.V. Hemelvaart.
8.Over zijne vroegere bestemming zie men R.A. van Zuylen de Stadsrekeningen I p. 251.
9.Te voren was hij geweest predikant van Well en Amerzoden.
10.Zij was de dochter van Jan Schouw en Elisabeth Josina Ter Croye.
11.Onder zijn portret, dat in de zaal der Sociëteit de Harmonie eens hing, stond dit vers te lezen:
De Harmonie die thans Palier ! uw jubel viert,
Verheugt zich dat uw beeld den wand der zaal versiert;
Geeft g' in uw werkkring steeds aan letteren geest en leven,
Hier hebt ge aan 't vriendenhart èn warmte èn gloed gegeven.
12.Men zie over de Bossche boekdrukkers Palier nog Taxandria XIII p. 189 en vlgd.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 429-435
 
Verhalen en legenden

Boeken

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 27 augustus 1992
 
Artikelen
1992

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Boeken
Brabants Dagblad donderdag 27 augustus 1992 (foto)
 
2000

Kees Veerman

De vijf vocalen van de Blauwe Druif
KringNieuws 6 (2000) 18
 
2010

Het feest is voorbij in café de Blauwe Druif

Een geliefd plekje in de Bossche horeca verdwijnt, wordt althans verkocht: de Blauwe Druif, ooit de alternatieve huiskamer voor mooi volk.
Henri van Steen | Brabants Dagblad zaterdag 16 oktober 2010
 
2011

Gezusters verder met De Druif

De Druif is niet blauw meer. Maar Riek kan wel in haar 'huiskamer' blijven. „We hebben al Bosschenaren teruggezien die lang niet meer geweest waren.”
Ad Rijken | Brabants Dagblad vrijdag 12 augustus 2011
 
 
Benaming
1511Gulde LavoirStads Rekeningen van het jaar 1511-1512. Deel 1, blz 251
1511KlinklettersStads Rekeningen van het jaar 1511-1512. Deel 1, blz 251
 
Charter
1346

Charters Provinciaal Genootschap van K & W, 1303 - 1845

Akte van verkoop, verleden voor Henrik van Arkel en Arnd Aykens, schepenen van 's-Hertogenbosch, door Henrik van den Hoevel, aan kleermaker Goijart, zoon van Mathijs de radmaker, van huis "Gulden Lavoir in 's-Hertogenbosch op hoek Markt en Kolperstraat met 2 kamers ernaast, 7 maart 1346.
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
Stadsrekeningen
1511 Kapittel 62.
De rekenkamer door gecommitteerden van het huis Rodenborch naar het huis het Gulde Lavoir, thans Klinkletters, op den hoek der Kolperstraat en Markt, overgebragt.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1511-1512. Deel 1, blz 251
 
 
Afbeeldingen

2006
     
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Charles de Mooij en Aart Vos, 's-Hertogenbosch binnenskamers (1999) 71

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 263

n: vermelding in een voetnoot