afb. 1900

Tweede Korenstraatje 18

De Put

Heeft een bakstenen gevel van het vingboonstype, vier ionische pilasters met natuurstenen kapitelen en siertrossen op de zijkant. Boven de ingang is een gevelsteen geplaatst voorstellende" Jesus en de Samaritaanse Vrouw bij de put. Dit huis, gedateerd 1671, staat, staat als enige huis in Den Bosch, onder bescherming van de 'Vereeniging Hendrik de Keyser'.
's-Hertogenbosch in oude ansichten deel 2
 
Bossche monumenten

Waardevolle gevel

door Ed Hupkens

Het Tweede Korenstraatje was vroeger veel belangrijker dan nu. Het was onderdeel van de verbinding tussen de Markt en de Sint-Janspoort aan de westkant van de stad. Het was de schakel tussen de Markt, de Oude Vismarkt en de Korenbrugstraat.

Het pand De Put aan de Tweede Korenstraatje 18, op de voorgrond is de Kruisstraat, in het verlengde de Dode Nieuwstraat. Anno 1935. Foto: Stadsarchief.
Tot in de 18e eeuw bezaten de huizen aan het Tweede Korenstraatje namen die met de handel in koren te maken hadden. Het smalle straatje kende in het verleden verschillende namen. Het werd onder meer het Lange Korenstraatje genoemd. Oudere namen uit de 15e eeuw zijn Hooystraetken, Neysstraetken, Naystraetken, Batenborchstraetken en Klompenstraatje. In de volksmond wordt het ook wel Hemastraatje genoemd.
Het grote hoekpand Tweede Korenstraatje 18 heet De Put. De woning dankt haar naam aan een put die hier bij een van de toenmalige toegangspoorten van het ter plekke gevestigde Minderbroedersklooster reeds in 1386 wordt vermeld. Het pand is in 1671 bijna geheel verbouwd, er kwam een gevel van het type Vingboons. Deze bouwstijl wordt gekenmerkt door de vorm van de top: twee hoge trappen ofwel een rechte hals tussen gebeeldhouwde vleugelstukken, met een bekronend fronton en verder door - meestal over meer verdiepingen - doorgaande pilasters. De Put heeft vier Ionische pilasters met natuurstenen kapitelen, in het gebogen fronton staat het (bouw)jaar MDCLXXI (1671), onder het fronton zit een festoen (natuurstenen praaltros). Boven de ingang is een gevelsteen gemetseld, voorstellende Jezus en de Samaritaanse vrouw bij de put. In 1985 is het pand grondig gerestaureerd. Bij die gelegenheid is het ook bouwhistorisch onderzocht. Het huis blijkt tegen de linkerbuur te zijn aangebouwd. Dit moet na de verhoging van het buurpand in de 15e eeuw hebben plaatsgevonden, maar vr het begin van de 16e eeuw. De bouwhistorici weten niet hoe het pand er toen uitgezien heeft, aangezien het in 1671 bijna geheel herbouwd is. Hierbij zijn delen van de houtconstructie hergebruikt, waaruit kan worden afgeleid dat er een houtskelet aanwezig is geweest. De kapconstructie bezat dekbalkjukken. Deze kap heeft bij het beleg van 1601 door stadhouder en legeraanvoerder Maurits schade geleden. Door de 'gespannen' is toen n schot gegaan, kennelijk was er geen dakbeschot. Sinds 1927 in bezit van de landelijke vereniging Hendrik de Keyser, die zich inzet voor het behoud van architectonisch of historisch waardevolle huizen in Nederland. De Put is een rijksmonument (1965).
Stadsblad woensdag 30 september 2015 | 5
 
Bouwhistorie

'De Put' (1502-1503)

Tweede Korenstraatje 18

265
266
Literatuur
B 1601; Boekwijt en van Drunen 1988, 58-66; CB 1520 f 45; CB 1573 f 48v; Intern rapport BAM 36, 19; M 829; Meischke 1969, 318-320; Meischke 2000, 374-377; vSvY III, 517; Z 1502/'3; Z 1506/'7.
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 265-266
 
Bouwhistorisch onderzoek

Tweede Korenstraatje 18 ("De Put")

58
60
Noten
1.Van Heurn 1777, III, 408.
2.Meischke 1969, 318.
3.Van Sasse van Ysselt 1910-14, III, 517.
H.W. Boekwijt en A.H. van Drunen, "Kroniek Bouwhistorisch en archeologisch onderzoek" ('s-Hertogenbosch 1988), 58-66
 
Mosmans

Lange Korenstraat

53
Jan Mosmans, Alph.G.J. Mosmans, Oude namen van huizen en straten te 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1907) 53
 
Oe gotte kk daor

In de put

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 22 december 1983
 
Rijksmonument

Tweede Korenstraatje 18

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Vereniging Hendrick de Keyser

In den Put

138
139
Toegangkelijke panden 2010 (2010) 138-139
 
Artikelen
1928

C. Visser

Het huis "In de put" te 's-Hertogenbosch
Heemschut 9 (1928)
 
1965

Redactie

Den Bosch Monumentenstad
Brabants Dagblad maandag 13 september 1965 (foto)
 
1975

Redactie

Het pand 'In de Put'
Brabants Dagblad woensdag 26 november 1975 (foto)
 
1983

Henny Molhuysen

Oe gotte kk daor. In de put
Brabants Dagblad donderdag 22 december 1983 (foto)
 
1988

H.W. Boekwijt en A.H. van Drunen

Tweede Korenstraatje 18 "De Put"
Kroniek van bouwhistorisch en archeologisch onderzoek 's-Hertogenbosch 1 (1988) 58-67
 
1998

Jo Hendriks

25 jaar Kringhuis
KringNieuws 3 (1998) 5-7
 
 
Open Monumentendag
2016

Huis De Put

Dit huis is vrijwel geheel gebouwd in 1671, zoals wordt weergegeven in Romeinse cijfers in de geveltop, vermoedelijk ter plaatse van een oudere voorganger op deze plek. De voorgevel is typerend voor deze periode in de 17e eeuw en lijkt in bijzondere mate op soortgelijke pilastergevels die destijds werden ontworpen door de Amsterdamse architect Philip Vingboons (1608-1678). Vandaar dat deze gevel (net zoals die van de vrijwel identieke gevel Vughterstraat 75) Vingboonsgevel wordt genoemd. Vingboons publiceerde zijn ontwerpen als gravure, dus het is goed mogelijk dat hier een lokale bouwmeester zich door Vingboons heeft laten inspireren. In het interieur van het huis bevinden zich nog authentieke, samengestelde balklagen met moer- en kinderbinten.
Magazine Open Monumentendag (2016) 12
 
 
Adresboeken
Tweede Korenstraatje 18
Eerste Korenstraatje B 370 (????)
1865J. van Oerle (winkelier in gouden en zilveren werken) - P. van Oerle (fabrijkant in gouden en zilveren werken)
Tweede Korenstraatje B 399 (????)
1875J.G. van Oerle (winkel. in gouden en zilverw.) - P. van Oerle (fabriekant in goud en zilverenwerk.)
1881J.G. van Oerle (winkelier in goud en zilverwerken) - P. van Oerle (fabriekant in goud en zilverwerken)
1908B.A. Boelens (koopman)
Tweede Korenstraatje 18 (1909)
1910B.A. Boelens (koopman)
1928J.H. van de Ven
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Hans Boselie en Peter-Jan van der Heijden, Bossche monumenten in beeld (1975) 48

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 197

n: vermelding in een voetnoot