afb.

Hinthamerstraat 74

De Muzerije

Dit grote gebouwencomplex, dat tot 1629 functioneerde als Bisschoppelijk paleis en daarna als ambstwoning voor de Kommandant van het Staatse leger, bestond oorspronkelijk uit een vijftal afzonderlijke panden. Deze werden bij elkaar gevoegd achter één doorgaande lijstgevel. Aan de straatzijde heeft het gebouw ook nu nog het achttiende eeuwse uiterlijk grotendeels bewaard.
Historische Maquette 's-Hertogenbosch Stad & Vesting
 
Bossche monumenten

Complex met rijke historie

door Ed Hupkens

5
Stadsblad woensdag 20 januari 2016 | 5
 
Bouwhistorisch onderzoek

Muzerije Hinthamerstraat 74

Gemeente 's-Hertogenbosch
 
Kring Vrienden 's-Hertogenbosch
Kring Vrienden 's-Hertogenbosch
 
Mosmans

Hinthamerstraat

34
Jan Mosmans, Alph.G.J. Mosmans, Oude namen van huizen en straten te 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1907) 34
 
Rijksmonument

Hinthamerstraat 74

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Sasse van Ysselt

Het Paleis van Justitie

179
191
192
193
194
195
196
Noten
1.Tegenover dit gebouw werd op het kerkhof der St. Janskerk, ter plaatse, waar thans een brandspuithuisje der gemeente den Bosch staat, het corps de garde of wachthuis van den Kommandant der stad geplaatst.
2.Het was aldaar in 1591 door de Staten Generaal opgericht.
3.Steph. Hanewinkel Geschied, en Aardrijksk. Beschrijv. der stad en Meierij van den Bosch p. 114 en 246.
4.Schutjes t.a.p. II p. 72 en vlgd.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 179-196
 
Van der Heijden

Hinthamerstraat 74

28
Peter-Jan van der Heijden | Bossche Monumenten in Beeld (1975) 28-30
 
Artikelen
1928

A.F.O. van Sasse van Ysselt

Het gebouw der R.K. Lycea in de Hinthamerstraat te 's-Hertogenbosch
Teulings ('s-Hertogenbosch 1928)
 
1982

A. Beerens

Geschiedenis van het Jeroen Bosch huis. De geschiedenis van een pand aan de Hinthamerstraat, dat vele eeuwen heeft getrotseerd en voor vele doeleinden werd gebruikt
Beerens ('s-Hertogenbosch 1982)
 
1988

Redactie

Hinthamerstraat 74 Jeroen Boschhuis
KringNieuws 83 (1988) 74-75
 
1996

Judith Mestriner

Ontwerp Jeroen Boschhuis
Judith Mestriner (Rosmalen 1996)
 
2001

Theo Hoogbergen

Bevlogenheid en troebelen rond de kunst : Pragmatische oplossingen?
Bossche Bladen 4 (2001) 129-132
2008

Rianneke Huibers

Grote verbouwing Muzerije van start. Pand cultuurcentrum aan Hinthamerstraat krijgt ander aanzien.
Brabants Dagblad dinsdag 24 juni 2008 (foto, tekening)
 
2009

Petra Dircks

Contouren van atrium Muzerije krijgen vorm
Brabants Dagblad woensdag 15 april 2009
 
2009

Bouwhistorisch onderzoek in de Muzerije

Al geruime tijd wordt er gewerkt aan een grootschalige verbouwing van het creatief centrum 'Muzerije' aan de Hinthamerstraat. De gemeentelijke bouwhistorici doen daarbij uitgebreid onderzoek. Bijzonder interessant blijken twee historische rechtzalen aan de achterzijde van het complex, langs de Dieze en In de Boerenmouw.
Redactie | de Bossche Omroep zondag 21 juni 2009
 
2009

Mary van Erp

Verbouwing van cultureel Den Bosch
Brabants Dagblad vrijdag 20 november 2009
 
2010

Petra Dircks

De Muzerije geeft haar historie prijs
Brabants Dagblad woensdag 27 januari 2010
 
2010

Joris van Duin

De Muzerije; pand om in te verdwalen
Brabants Dagblad woensdag 9 juni 2010
 
2010

Muzerije is helemaal klaar voor de toekomst

Na een forse bebouwing van vijftien maanden is cultureel centrum De Muzerije aan de Bossche Hinthamerstraat weer geopend. Vrijdag gebeurt dat officieel.
Mary van Erp | Brabants Dagblad dinsdag 7 september 2010
 
 
Benaming
1795CommandementKaart Plan der Stad Forten en Situatie van 's-Hertogenbosch 1795
 
Boeken
2005

ing. A.G. Oldenmenger en M.L.J. Bimmel

's-Hertogenbosch : Hinthamerstraat 74
BAAC rapport 05.193 | juli 2005 | ISBN 90-5985-346-6
 
Geschiedenis
1629 In 1629 werden de panden geconfisceerd en bestemd tot ambtswoning van de militaire commandant.
Bron: Langs Bossche Monumenten
 
1764 Het Militaire Commandement in de Hinthamerstraat wordt verbouwd. Bestond het uit drie panden; nu zal het drastisch verbouwd worden tot één pand (voormalige Jeroen Boschhuis).
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1838 Het Militaire Commandement aan de Hinthamerstraat krijgt een nieuwe functie: Provinciaal Gerechtshof.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1922 Van 1922 tot 1963 is het lyceum er gevestigd geweest.
Bron: Langs Bossche Monumenten
 
 
Kunstafbeeldingen

Het Commandement in de Hinthamerstraat, 1778 (nu het Jeroen Boschhuis)

Naar een tekening van J. Everts
De verschillende gebouwen die op deze plaats stonden, werden in 1590 bestemd tot paleis van de bisschop van Den Bosch. Na de val van de stad in 1629 nam de militaire commandant van de Staatse er zijn intrek. In 1764, toen generaal-majoor Gideon Salomon Deutz commandant van Den Bosch was, werd het gebouwencomplex ingrijpend veranderd en kreeg het de huidige voorgevel. Nieuwe bestemmingen voor het gebouw volgden. Het Hof van Justitie kwam er in 1796 te zitten en in de twintigste eeuw waren hier de R.K. Lycea gevestigd. Na het vertrek van de scholen naar het Sweelinckplein werd het pand verbouwd tot een cultureel centrum. Het gebouw kreeg toen ook zijn huidige naam, Jeroen Boschhuis.
Ach Lieve Tijd. 800 jaar Den Bosch en de Bosschenaren 3 (1982) 70
 
Open Monumentendag
2010

De Muzerije / Voormalig Gerechtshof

Achter de brede voorgevel uit 1764 zijn in het verleden drie middeleeuwse woonhuizen samengevoegd. Tezamen werden ze rond 1590 in gebruik genomen als hof van de eerste Bossche bisschop Metsius. Na de overgang van de stad naar republiek in 1629 werd dit rooms-katholieke bezit onteigend en diende het tot in de 18e eeuw als woning van de commandant van het militaire garnizoen. In de 19e eeuw werd het complex herbestemd als Gerechtshof, een functie die het heeft gehad tot aan het begin van de 20e eeuw.
Twee gerechtszalen herinneren nog aan die tijd. Bij de net afgesloten verbouwing en restauratie zijn de 19e-eeuwse empirevensters gereconstrueerd met de luiken (persiennes) van het 19e-eeuwse Gerechtshof.
Magazine Open Monumentendag (2010)
 
2015

De Muzerije

Dit complex is sinds de 18e eeuw gegroepeerd rond een inmiddels overdekte binnenplaats. Het is samengesteld uit vier middeleeuwse woonhuizen, die kort na 1571 samen in gebruik werden genomen als bisschoppelijk paleis. Na 1629 was het de ambtswoning voor de militaire commandant. De huidige rococo-voorgevel werd in 1764 opgetrokken. Van 1825 tot 1922 was hier het Hof van Justitie gevestigd. Op het achterterrein zijn toen de zittingszaal van het gerechtshof (met halfrond cassetteplafond) en de pleitzaal van de arrondissementsrechtbank (met geornamenteerd stucwerkplafond en wanden) gebouwd. De 18e-eeuwse ramen in de voorgevel, zoals de dakkapellen, voorzien van kleine raamroeden, kregen grotere ruiten met 19e-eeuwse ‘empire-indeling’ en ‘persienne’-luiken. In de vorige eeuw was hier een meisjeslyceum gevestigd. Momenteel is hier de stedelijke muziek- en dansschool en centrum voor beeldende kunst De Muzerije.
Magazine Open Monumentendag (2015) 22
 
 
Raadsbesluiten
2004

Architectenkeus renovatie Muzerije

Het college besluit Hans van Heeswijk architecten uit Amsterdam de renovatie van De Muzerije te laten ontwerpen. Een beoordelingscommissie heeft geadviseerd om Hans van Heeswijk architecten uit Amsterdam te kiezen. De belangrijkste redenen hiervoor zijn de aansprekende visie op het project en het respect voor de monumentale bestaande gebouwen aan de Hinthhamerstraat en de Schilderstraat.
B&W Besluitenlijst 21 december 2004
 
 
Afbeeldingen

1900

11 september 2010
   
 
Adresboeken
Hinthamerstraat 74
Hinthamerstraat D 2 (????)
1865S. Duijkers (concierge van het paleis van justitie) - mr. F.H. Moleschott (regter bij de arrondissements regtbank)
1875J. Verhoeven (concierge en boden in het paleis van Justitie)
Hinthamerstraat D 2 (1880)
1881J. Verhoeven (concierge in het paleis van justitie)
1894A.W. van der Bruggen (mr. metselaar)
1908Paleis van Justitie - D. Zeijlenmaker (concierge)
Hinthamerstraat 74 (1909)
1910Paleis van Justitie - D. Zeijlemaker (concierge paleis van Justitie)
1928L.O. Inspect - R.K. Lycea
1843R.K. Lycea
1948R.K. Lycea
1960R.K. Maria Lyceum voor meisjes - R.K. St. Jans Lyceum voor jongens
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Hans Boselie en Peter-Jan van der Heijden, Bossche monumenten in beeld (1975) 28-30

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 190-191

n: vermelding in een voetnoot