afb. A.F.A.M. Wetzer, 15 augustus 2005

Hinthamerstraat 164

De Ganzepoort en De Witvoet

Ter plaatse van het kort na 1652 gebouwde pand met de fraaie zandstenen pilastergevel Hinthamerstraat 164 stonden twee huizen en een poort van de hier in ca 1425 gestichte broedergemeenschap. Het fraterhuis strekte zich uit tot aan de Noordwal. Van de kerk zijn in 1911 waarschijnlijk de funderingsresten waargenomen in het talud van de Zuid-Willemsvaart. Het aangetroffen bakstenen muurwerk wijst op een grote kapel met een driezijdig gesloten koor. In 1617 werd het fraterhuis gesloten. Zes jaar later betrokken witheren van Berne de gebouwen. Zij bleven er maar kort: tot 1629. De gebouwen zijn in de 18de eeuw gesloopt.
Bron: Kloosters, Kronieken en Koormuziek
~~~
Vroeger Rijke Fratershuis dat in 1623 door Berne betrokken werd en in 1629 verkocht.
Bron: Stadsarchief (collectie Roelands)
 
Achter de voorgevel

Gansepoort

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 22 september 1994
 
Bossche monumenten

Fraterhuis en Gansepoort

door Ed Hupkens

5
Stadsblad woensdag 3 februari 2016 | 5
 
Kroniek van Molius

Stichting van het fraterhuis

131
133
J.A.M. Hoekx, G. Hopstaken, A.M. van Lith-Drooglever Fortuijn en J.G.M. Sanders, Kroniek van Molius : Een zestiende-eeuwse Bossche priester over de geschiedenis van zijn stad ('s-Hertogenbosch 1992) 131
 
Mosmans

Hinthamereind

38
Jan Mosmans, Alph.G.J. Mosmans, Oude namen van huizen en straten te 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1907) 38
 
Rijksmonument

Hinthamerstraat 164

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Sasse van Ysselt

Het Rijke Frater huis

107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
Noten
1.Coeverincx t.a.p. II blz. 130 130.
2.Coeverincx t.a.p. II blz. 139-142.
3.Coeverincx t.a.p. II blz. 142-145.
4.Zie nog een soortgelijke omschrijving in Coeverincx t.a.p. I p. 345.
5.Men zie hierover Coeverincx t.a.p. I p. 344.
6.Hiertoe behoorde ook de bibliotheek, waarover men zie Coeverincx t.a.p. II blz. 167 en vlgd.
7.Coeverincx t.a.p. II blz. 145.
8.Dit was het huis, genaamd de Drie leliën, thans genummerd Hinthamerstraat 170.
9.Blijkens Jhr. A. van der Does de Willebois Studiebeurzen II p. 261 ging in 1515 eene grondrente uit een huis, staande aan de Hinthamerstraat tusschen het huis, dat in 1405 toebehoorde aan Henricus Ghecke en eene poort, afkomstig van Arnd Heym, welke poort in 1515 reeds aan het Fraterhuis behoorde; deze poort zal de hiervoren reeds meermalen bedoelde poort van het Fraterhuis geweest zijn, want het huis, waaruit de grondrente ging, was het Roode Tonneke. In een charter van 1405 wordt gezegd, dat dit laatste huis stond tusschen het huis van Henricus Gecke en een straatje van den toenmaligen eigenaar der Poort (Lambertus Hoze Peterszoon, hiervoren op p. 104 noot 1 genoemd).
10.Vergel. Deel I p. 14.
11.Denkelijk was hij een zoon van Gerrit en Michielken van Drongelen. Zijn huis was genaamd David's harpe; den 9 Juni 1668 (Reg. n° 448 f. 164) was het door de kinderen van Reinier van den Berckenbosch en Johanna Lintermans, zijnde Maria, echtgenoote van Eduard van Susteren; Geertruid, echtgenoote van Rogier van Boxmeer; Beatrix en Barbara van den Berckenbosch, verkocht aan zijne vrouw Maria Danckloffs; het werd toen gezegd te staan tusschen het huis het Reekalf ex uno en de Abdij van Berne, thans Cornelis Verheyen, ex alio. In 1807 werd dit huis gekocht door Everard van Grinsven.
12.Hij werd beschuldigd van zoowel het ambt van pensionaris als dat van ontvanger van den Bosch door geld machtig te zijn geworden. Zie Van Heurn Historie III p. 34 en vlgd.
13.Dr. Xav. Smits Grafzerken der St. Janskerk van 's Bosch p. 278.
14.Hij had aldaar tot zijn verblijf het huis de Elzenbosch, waarover men zie Deel II p. 105 noot 2 en Sassen de Protocollen der Helmondsche notarissen p. 95.
15.Men zie den inventaris harer nalatenschap bij Sassen de Protocollen der Helmondsche notarissen nos 246 en 248.
16.Sassen alsvoren n° 246 en Deel II p. 19.
17.Den 16 Dec. 1745 werd bij executie ten laste van Maria Le Martinel wed. Marinus Coesard c.s., die kinderen zuHen zijn geweest van Hermanus Le Martinel, omdat deze 18 Februari 1723 het huis de Baars had gekocht, aan Francis Becx c.s. verkocht dit huis, dat ten W. van de Gansepoort stond, en alstoen gezegd werd te zijn: huis met tuin, staande aan het Hinthamereind tusschen het huis van Jasper van den Bogart en de Gansepoort en zich uitstrekkende tot aan het erf van den heer de Schmeling.
18.Dit was het huis, genaamd het Haaske.
19.Een andere zoon van hen was mr. Justus Verster, die huwde met Sara Lotterig en nog een andere zoon was Isaacq Verster, schout van Raamsdonk en president schepen van Boxtel; deze huwde 3l Maart 1661 te Moergestel met Elisabeth Daesdonck en verwekte bij haar een zoon Abraham Verster, geboren te den Bosch 25 Juli 1667, die huwde met Henrietta Margaretha van Woerkom; laatstgenoemde echtelieden waren de ouders van Jan Louis Verster, gehuwd met Catharina Gast, die o.a. tot zoon hadden Abrabram Verster, den drossaard van St. Michiels-Gestel en echtgenoot van Florentia van Woerkum.
20.Men zie over hen Algemeen Ned. Familieblad XI p. 259 en vlgd.
21.Van Heurn zegt in zijne Beschrijving, dat van het Fraterhuis na 1629 twee voorname huizen gemaakt zijn, waarvan het achterste in 1790 werd afgebroken en tot een moestuin gemaakt.
22.Hij huwde 31 Mei 1789 te den Bosch met Elsje Wesselman, geboren en wonende aldaar.
23.Hij was gehuwd met Anna Schermers, van wie hij o.a. had een zoon Govardus Abbema, gedoopt te den Bosch 20 Nov. 1781 en een zoon Adrianus Abbema, die 15 October 1784 te den Bosch gedoopt werd, alwaar hij 31 October 1862 stierf; hij was vader van mr. Adrianus Abbema, welke aldaar kantonrechter was en in 1907 overleed.
24.Hij werd 28 Februari 1737 te Lissabon geboren en huwde te Berlicum bij den Bosch 16 Mei 1779 Catharina Petronella Fetmenger, dochter van Abraham (den zoon van Abraham en Maria Anna Hubert) en Catharina Strösling.
25.Der Abdij van Berne n.l.
26.Der Abdij van Berne n.l.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 107-123
 
Smits

Voormalig huis van de H. Antonius van Padua

Hinthamerstraat 164

496
Jan Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant (Alphen aan de Maas 2010) 496
 
Artikelen
1873

L.H.C. Schutjes

Fraterhuis
Geschiedenis van het bisdom 's-Hertogenbosch IV (1873) 403-416
 
1893

Ch.C.V. Verreyt

De boekdrukkerij van Laurens Haenen en van de "Broeders van het Gemeene Leven", te 's Hertogenbosch, in het begin der 16e eeuw; Nog iets over de boekdrukkerij van Laurens Haenen en van de "Broeders van het Gemeene Leven" te 's Hertogenbosch
Dietsche warande 1893-1894 (1893) 89-108, 228-231
 
1905 Kapittel 4 : De Fraterhuizen en het Seminarie
Van der Does de Willebois Studiebeurzen deel II (1905) 247-262
 
1940

Prosper Verheyden

Het Sint-Jans-paneel van de boekbinderij der Bossche fraters
Het Boek 2 (1940/42) 41-48
 
1942

M.A. Nauwelaerts

De Bossche Broeders van het Gemeene Leven. Ter aanvulling van het Monasticon Batavum
Studia Catholica 4 (1942) 228-229
 
1957

M.A. Nauwelaerts

Inventaris van de stukken betreffende het Fraterhuis St. Gregorius te 's-Hertogenbosch, berustend in het oud archief van St. Jan Evangelist aldaar
Bossche Bijdragen XXIII (1957) 239-244
 
1962

M. Novatus

Eeuwfeest fraters 's-Hertogenbosch
Toespraak, gehouden op zaterdag 30 juni 1962 in 's-Hertogenbosch bij gelegenheid van de eeuwfeestviering van het eerste fratershuis in 's-Hertogenbosch
s.n. ('s-Hertogenbosch 1962)
 
1962

Redactie

Tentoonstelling 100 jaar fraters Den Bosch. Juli 1962
s.n. (s.l. 1962)
 
1978

Redactie

Klooster 'St. Antonius' 125 jaar
Brabants Dagblad woensdag 21 juni 1978
 
1983

mr. J.A.M. Hoekx

De Bossche Kloosters tot aan de inname van de stad in 1629
Bossche Bouwstenen VI ('s-Hertogenbosch 1983) 22-25
 
1984

Redactie

De abdij van Berne en het Sint-Gregoriushuis te 's-Hertogenbosch
Boschboom Bladeren 31 (1984) 10-42
 
1989

Redactie

Hinthamerstraat 164
Bouwhistorie 's-Hertogenbosch. Jaarverslag '89 (1989) 19
 
1992

J.A.M. Roelands

De vestiging van de fraters des gemeenen levens. Tegenwoordig Huize Sint Anthonius
Stille omgang journaal 2 (1992) 5-11
 
1994

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : Gansepoort
Brabants Dagblad donderdag 22 september 1994 (foto)
 
1995

Hein Kropman

In de bouwput aa Zuid-Willemsvaart. Na de sloop de historie
Bossche Omroep zondag 23 juli 1995 (foto)
 
1996

R. van Genabeek

Fratershuis
's-Hertogenbosch 2 (1996) 59-61
1997

A.G. Weiler

Volgens de norm van de vroege kerk. De geschiedenis van de huizen van de broeders van het Gemene leven in Nederland
Centrum voor Middeleeuwse studies (Nijmegen 1997) 92-109
 
1997

N.N.

's-Hertogenbosch 2. Ten Ortenhuis / St.-Andrieshuis. Domus santi Andreae apostoli. 1450-?
Volgens de norm van de vroege kerk.
Centrum voor Middeleeuwse studies (Nijmegen 1997) 150-154
 
1998

J. van de Ven

Het boekbedrijf van de Broeders van het Gemene Leven te 's-Hertogenbosch in de zestiende eeuw
('s-Hertogenbosch 1998) 55-63
 
2002

Ad van Drunen

Klooster van de fraters van het Gemene Leven
Kloosters en religieus leven ('s-Hertogenbosch 2002) 62-63
 
2010

Jan Smits

Hinthamerstraat 164. Voormalig huis van de H. Antonius van Padua.
in: Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant (2010) 496
 
 
Benaming
1498Rycken FretersStads Rekeningen van het jaar 1399-1800. Deel 1, blz 31
 
Geschiedenis
1424 Dirk van Herxen, overste van het fraterhuis van de Broeders van het Gemene Leven te Zwolle, wordt aangezocht om een fraterhuis in 's-Hertogenbosch te stichten. Enige tijd later komt er een afdeling uit Zwolle naar de Hertogstad. Zij vestigen zich in de Hinthamerstraat en vereren als beschermeling Sint Gregorius. Zij zullen zich met de opvoeding van jongens gaan belasten.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
 
Stadsrekeningen
1591 Kapittel 10.
De Leerlingen der Fraters spelen komedie op de markt, in een opgeslagen theater.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1591-1592. Deel 2, blz 1092
 
1592 Kapittel 16.
• Komedie door de eerw. Fraters op de markt gespeeld.
• De rijke en arme Fraters spelen op de markt het spel van Adam en Eva.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1592-1593. Deel 2, blz 1093
 
1593 Kapittel 15.
Monstering in het Fraterhuis gehouden, om te zien of er vreemde soldaten onder de bezetting waren.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1593-1594. Deel 2, blz 1102
 
1623 Kapittel 23.
Het Fraterhuis of het huis der broeders van het gemeene leven, aan de abdij van Bern overgegeven.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1623-1624. Deel 2, blz 1313
 
 
Afbeeldingen

1971
     
 
Adresboeken
Hinthamerstraat 164
Hinthamereinde D 52 (????)
1865J.C. Bogaers (hoofdonderwijzeres) - E. Canters (hoofdonderwijzeres)
Hinthamereinde D 50 (1880)
1881J. Gerritse (mr. timmerman)
1909M.G. van Rossum (huismeesteresse in het arme meisjesgesticht) - St. Antoniusgesticht
Hinthamerstraat 164 (1909)
1910M.A. Fpigt (huismeesteresse in het arme meisjesgesticht) - St. Antoniusgesticht
1928St. Antonius Gesticht en bijz. meisjesschool
1936R.K. Bewaarschool afd. A - R.K. Bewaarschool afd. B - R.K. Huishoudschool - R.K. L.O. school afd. A - R.K. L.O. school afd. B - R.K. Montessorisschool
1948St. Anthoniusgesticht (klooster en scholen Zusters van Liefde van Tilburg)
1965St. Antoniuskleuterschool (Zusters van Liefde van Onze Lieve Vrouw van Barmhartigheid)
 
Literatuur en bronnenpublicaties

L. van de Meerendonk, Het klooster op de Eikendonk te Den Dungen II (1964) 2, 3, 5, 21, 33, 134, 135

Jan Sanders, Kroniek van Molius (2003) 63, 65, 131, 137, 213, 221, 295, 297

Jan Sanders, 'Verkloostering in het vijftiende-eeuwse 's-Hertogenbosch' in: Noordbrabants Historisch Jaarboek 33 (2016) 90-91

L.H.C. Schutjes, Geschiedenis van het bisdom 's-Hertogenbosch (1876) IV. 403-416, 538-540, 546-547

Varia Historica Brabantica III (1969) 191, 306

n: vermelding in een voetnoot