afb. Tony Zeeuwe, 1979

Goulmy en Baar : Boschdijkstraat 100

architect: P.Th. Stornebrink
bouwjaar: 1897-1898

 
Aanzienlijke huizen

Willem II-fabriek : Een kunststuk

door Jac.J. Luyckx

132
133
134
135
Bossche Bladen 4 (2012) 132-135
 
Architectuur

Willem II - sigarenfabrieken

architect: P.Th. Stornebrink
bouwjaar: 1897-1898

Deze voormalige 'sigarenburcht' valt op door zijn rijzige gevel en zijn hoektorens. De voor de eeuwwisseling zeer moderne produktiehallen hebben een plat dak met sheds. In 1907-1908 volgde een drielaagse aanbouw in stijl, met een betonnen constructie.
Architectuurgids 's-Hertogenbosch (60)
 
Encyclopedie van Noord-Brabant

Goulmy en Baer

96
Encyclopedie van Noord-Brabant 2 (1985) 96
 
Kamer van Koophandel

Eugčne Goulmy & Baar Kon. Ned. Sigaren Fabrieken

Sigarenfabriek
Boschveldweg 73
Vestiging 1 juli 1890
Inschrijving 16 september 1921
Uitschrijving 31 december 1948
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
Rijksmonument

Boschveldweg 72

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004  
 
Artikelen
1981

A. van Drunen

De sigarenfabriek Goulmy en Baar te 's-Hertogenbosch
Bulletin van de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond 3 (1981) 135-144
 
1994

Jaques C.H. van der Last

Daor hedde de Goelemie!, 1894-1994. 100 jaar Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch, voorheen Koninklijk Muziekkorps der Koninklijke Nederlandsche Sigarenfabrieken Eugčne Goulmy en Rudolf Baar
Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch. 's-Hertogenbosch 1994
 
1996

Mark Langeslag

Willem II sigarenfabiek Den Bosch. 'Goulmy was te goed voor zijn mensen'
Brabants Dagblad zaterdag 7 december 1996 (foto)
 
1996

Max Paumen

Van sigarenburcht tot cultuurpaleis
NRC Handelsblad woensdag 28 augustus 1996
 
2003

Wim Hagemans

Goulmy en Baar waren hun tijd ver vooruit
Brabants Dagblad zaterdag 27 september 2003
 
2008

Theo van de Zande

Kijkje in kunstbastion Willem II
Brabants Dagblad vrijdag 16 mei 2008 (foto)
 
2008

Robčrt van Lith

'Donker hol' w2 wordt licht
Brabants Dagblad zaterdag 26 juli 2008 (foto)
 
2010

Gerrit van den Hoven

Artis maakt de weg vrij voor CBK
Brabants Dagblad zaterdag 20 februari 2010
 
2010

Willem II als centrum voor kunst

• De oude willem II fabriek wordt voor 3.2 miljoen euro gerenoveerd.
• Het beeldende kunstcluster krijgt daar het centrum.
• Harmonie Goulmy en Baar en Poppodium W2 vertrekken in goed overleg op termijn.
Mary van Erp | Brabants Dagblad vrijdag 10 september 2010
 
2010

Willem II wordt kunstfabriek

De Provincie Noord-Brabant en de gemeente 's-Hertogenbosch investeren samen in het opknappen van de monumentale Willem II fabriek aan de Boschdijkstraat. Zowel de buiten als binnenkant van de oude sigarenfabriek van Goulmy & Baar worden volledig gerenoveerd.
Stadsblad woensdag 15 september 2010
 
2010

Zorgen bij Grafisch Atelier over Willem II

Mary van Erp | Brabants Dagblad woensdag 22 september 2010
 
2010

'Bruisend centrum voor kunstenaars'

Centrum Beeldende Kunst (CBK) heeft vetrouwen in pannen voor kunstencluster Willem II-fabriek
Mary van Erp | Brabants Dagblad vrijdag 8 oktober 2010
 
2011

Frans van Gaal

'Onder de Boschboom' : Goulmy & Baarfabriek!!!
Bossche Omroep zondag 20 februari 2011
 
2011

Mary van Erp

Op zoek naar eerherstel voor Goulmy & Baar
Brabants Dagblad woensdag 23 februari 2011
 
2011

Mary van Erp

Naam Goulmy & Baar 'een charmant idee'
Brabants Dagblad vrijdag 25 maart 2011
 
2012

Huren in Willem II gaan fors omhoog

• Renovatie van Willem II-fabriek leidt tot veel hogere huren voor gebruikers.
• Poppodium W2 zegt zo’n hoge verhoging niet op te kunnen brengen.
• College wil huur kostendekkend maken na renovatie.
Robčrt van Lith | Brabants Dagblad woensdag 19 september 2012 | 25
 
2012

Kunstenaar verstekeling in de gestripte Willem II-fabriek

DeWillem II-fabriek wordt gerestaureerd. Alle kunstenaars zijn verdwenen, behalve Sander Dorenbosch die als een verstekeling het breekproces volgt.
Gerrit van den Hoven | Brabants Dagblad donderdag 4 oktober 2012 | 30-31
 
2012

Nik de Vries

Dossier W2: een heftig boek
KringNieuws 6 (december 2012) 17
 
2012

Hernieuwde poging voor ‘Goulmy’

• Bosch Belang, Leefbaar ’s-Hertogenbosch & Rosmalen en Stadspartij Knillis doen hernieuwde poging om naam van Willem II-fabriek te wijzigen in Goulmy & Baar.
• Politieke partijen stellen vragen aan college van B. en W.
Robčrt van Lith | Brabants Dagblad woensdag 19 december 2012 | 26
 
2013

Redactie

Willem II krijgt ook de naam Goulmy & Baar
Brabants Dagblad donderdag 30 januari 2013 | 28
 
2014

De stakers werden gemeden als de pest

100 jaar geleden vond in de huidige Willem II fabriek de langstdurende staking van Den Bosch plaats.
Frans van Gaal | Brabants Dagblad maandag 10 maart 2014 | 10-11
 
2014

Kunstenaars terug in Willem II Fabriek

DEN BOSCH - Kunstenaars nemen geleidelijk aan weer bezit van de Willem II-fabriek. De benedenverdieping is nog het domein van brekers en bouwers, maar op de eerste verdieping is het Grafisch Atelier al geopend en op de derde verdieping zijn de meeste ateliers in gebruik genomen.
Mieske van Eck | Brabants Dagblad maandag 24 maart 2014 | 13
 
2014

Willem II-fabriek is deeloplossing

Met de verbouwde Willem II-fabriek heeft Den Bosch nog niet de zo nodige middenzaal voor de kunsten.
Gerrit van den Hoven| Brabants Dagblad zaterdag 19 april 2014 | 36-37
 
2015

Redactie

Z3 : 's-Hertogenbosch Sigarenfabriek Willem II
Terug naar de fabriek : 25 industriële iconen met nieuwe energie (2015) 217-219
 
2015

Mieske van Eck

Stad wil schilderij van Goulmy & Baar redden
Brabants Dagblad dinsdag 16 juni 2015 | 5
 
2016

Paul Goulmy

Driemaal chapeau!
De Boschloog (2016) 46-47
 
2017

Frans van Gaal

'Een filiaal blijft slechts een filiaal' : Twee ondernemersgeslachten en hun fabriekscomplex
Bossche Kringen 2 (2017) 50-56
 
 
Boeken
2012

Ton Stassen

Dossier W2 / 1987-2012
Stichting W2 | 's-Hertogenbosch 2012
 
 
Open Monumentendag
2010

Sigarenfabriek Goulmy & Baar - Willem II

Boschveldweg 469-471

In 1893 keerden de Bossche sigarenfabrikanten Goulmy en Baar, kort na de oprichting van hun bedrijf in Amsterdam, terug naar ’s-Hertogenbosch. Hun fabriek dateert uit 1898. Later was de fabriek eigendom van sigarenfabrikant Willem II. De buitenkant is vormgegeven als een kasteel van baksteen, met kantelen en een traptoren. Een centraal verwarmings- en ventilatiesysteem en stofafzuiging zorgden voor gunstige werkomstandigheden voor de 400 arbeiders.
In de in 1908 toegevoegde zuidelijke vleugels bevonden zich waslokalen, toiletten en een schaftlokaal. De technische ontwikkelingen zijn af te lezen uit de constructie: het eerste deel van de fabriek heeft gewalste stalen kolommen (verbonden met klinknagels), vakwerk onderslagliggers en stalen vloerbalken met gemetselde bakstenen troggewelfjes.
De nieuwbouw uit 1908 is uitgevoerd als betonskelet, gecombineerd met traditionele bakstenen gevels, net als in het oudste deel van de fabriek.
Magazine Open Monumentendag (2010) 27
 
2015

Willem II Fabriek : voormalige Sigarenfabriek Goulmy en Baar

Deze fabriek is in 1898 gebouwd, met uitbreidingen in 1908, naar ontwerp van P.Th. Stornebrink en W.G. Welsing. De van oorsprong Bossche sigarenfabrikanten Goulmy en Baar verhuisden in 1893 kort na de oprichting van hun bedrijf in Amsterdam terug naar ’s-Hertogenbosch, waar in die tijd sprake was van een bloeiende sigarenindustrie. In de jaren 30 werd de fabriek eigendom van de Valkenswaardse sigarenfabrikant Willem II.
De fabriek werd aan de buitenzijde markant vormgegeven als een bakstenen kasteel met kantelen en traptoren en was inpandig voor die tijd efficiënt en uiterst modern ingericht met een centraal verwarmingssysteem, ventilatiesysteem en stofafzuiging.
In de in 1908 toegevoegde zuidelijke vleugels bevonden zich zeer moderne waslokalen, wc’s en een schaftlokaal. In constructief opzicht zijn de technische ontwikkelingen uit de bouwperioden afleesbaar. Het deel uit 1889 heeft gewalste stalen kolommen, vakwerk onderslagliggers en stalen vloerbalken met bakstenen troggewelfjes. De nieuwbouw uit 1908 is uitgevoerd als betonskelet, in combinatie met traditionele bakstenen gevels als in het 19e-eeuwse deel van de fabriek.
Magazine Open Monumentendag (2015) 41
 
 
Afbeeldingen

26 augustus 2005
     
 
Literatuur en bronnenpublicaties

H.F.J.M. van den Eerenbeemt en L.P.L. Pirenne, 's-Hertogenbosch op de drempel van een nieuwe tijd (1960) 155, 156

J.J.M. Franssen, De Bossche arbeider in zijn werk- en leefmilieu in de tweede helft van de negentiende eeuw XXXIII-XXXIV (1976) I. 57, 224; II. 435, 450, 475, 563-565, 577, 578, 580, 606, 611-614

F.J. van Gaal, Socialisme en zelfstandige arbeidersbeweging in 's-Hertogenbosch 1886-1923 (1989) 5, 19, 78, 79, 80, 93, 102, 115, 124, 126, 127, 199, 208, 228, 231, 234, 237, 238, 239, 243, 244, 267, 269, 271, 278, 298, 327, 331, 342, 385, 399, 401, 434

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 193, 194, 317, 363, 386

Th. A. Wouters, Van bedeling naar verheffing XI (1968) 434

n: vermelding in een voetnoot