afb. Fotopersbureau Het Zuiden, 1930

Restauraties

locatie: Sint Jan

V.l.n.r. Chris Werts (steenhouwer), Janus Westelaken (metselaar), en Harrie Serre (steenhouwer), bezig met restauratiewerkzaamheden.
Stadsarchief (0008567)
 
Leget

Noodlottige gevolgen van de restauratie van de Sint Jan te 's-Hertogenbosch

door P.L. Leget-Kuijlen & J.N. Leget

146
147
Noten
1.Archief Godshuizen 's-Hertogenbosch, Uitgaande brieven, geselecteerde stukken (1868) van het 'College van Regenten'.
2.Bentheim en Gildehaus, beide gelegen in de Grafschaft te Bentheim. Voornamelijk komen uit Gildehaus steenhouwers.
Zie: J.N. Leget, Drie eeuwen de Rooij te Utrecht (Oss, 1987).
3.Udelfanger zandsteen, afkomstig uit de omgeving van Trier, wordt reeds meer dan acht eeuwen toegepast, onder meer bij de bouw van de middeleeuwse kerken te Utrecht.
4.J. Mosmans, De St. Janskerk te 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch, 1931).
5.C. Peeters, De Sint Jans Kathedraal te 's-Hertogenbosch ('s-Gravenhage, 1985) 72.
6.De geboorte is te 's-Hertogenbosch niet gevonden; het overlijden evenmin.
7.Deze personen zijn voor 1872 niet te 's-Hertogenbosch overleden.
8.Phthisis pulmonalis, eigenlijk phtisis pulmonum = longtuberculose. Beter zou hier de benaming phtisis lapicidarum geweest zijn (= 'stoflongen'). Het zou echter nog vijftien jaar duren (1882) alvorens men een betere differentiatie van de verschillende longziekten kon maken, onder meer door de ontdekking van de tuberculosebacil door Robert Koch.
9.Th.P.A. Lambooij en P. Eijkhout, Zeven Eeuwen Lambooij (Nijmegen, 1976).
De Brabantse Leeuw 3 (1989) 146-148
 
Verhalen en legenden

Een prijsvraag

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 23 april 1992
 
Artikelen
1975

Redactie

Restaurateurs kunnen verval niet bijhouden
Brabants Dagblad zaterdag 22 februari 1975 (foto's)
 
1975

Redactie

Weinig steun voor Heusdens initiatief. Gemeenten nog niet royaal voor St.Jan
Brabants Dagblad donderdag 10 juli 1975
 
1975

Redactie

Restauratiecommissie optimistisch gestemd. Steigerperiode van St. Jan loopt ten einde
Brabants Dagblad zaterdag 13 september 1975 (foto)
 
1975

Redactie

Kamercommissie voor Monumentenzorg beslist: Restauratie St.-Jan versneld
Brabants Dagblad 13 november 1975 (foto)
 
1975

Redactie

St.Jan monumentaalste kerkgebouw in Nederland. Restauratiecommissie sprong gat in de lucht
Brabants Dagblad dinsdag 18 november 1975 (foto)
 
1978

Hans Kessens

Restauratie Sint Jan krijgt duidelijk gestalte
Brabants Dagblad zaterdag 2 december 1978 (foto's)
 
1992

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Een prijsvraag
Brabants Dagblad donderdag 23 april 1992 (foto)
 
1995

Redactie

Deel van verweerde balustraden van kathedraal vervangen : Tufsteen bezorgt Sint-Jan spanningen
Brabants Dagblad dinsdag 22 augustus 1995 (foto)
 
1998

Verslaggever

Noordkant Sint-Jan wordt gerestaureerd
Brabants Dagblad woensdag 9 september 1998
 
1998

Wim Hagemans

Actie van stichting 'Nationaal Monument' moet 5 miljoen opbrengen. Bossche Sint-Jan al weer aan revisie toe
Brabants Dagblad donderdag 17 december 1998 (foto)
 
1999

Redactie

Nieuwe methode voor conserveren beeldhouwwerk : Museumstukken terug op Sint-Jan
Brabants Dagblad dinsdag 14 december 1999 (foto)
 
2000

Wim Hagemans

Bossche Sint-Jan kost zeventig miljoen
Brabants Dagblad dinsdag 12 december 2000
 
2000

Wim Hagemans

Sint Jan blijft uit gewoonte overeind
Brabants Dagblad zaterdag 27 mei 2000 (foto)
 
2004

Redactie

Verborgen schatten onder kap Sint-Jan
Brabants Dagblad maandag 12 januari 2004 (foto)
 
2004

Wim Hagemans

Sint-Jan : Sint-Jan telt 33 soorten natuursteen
Brabants Dagblad maandag 2 februari 2004 | 11
 
2004

Wim Hagemans

Sint-Jan : De steenhouwer zaagt, hakt en scharreert
Brabants Dagblad maandag 9 februari 2004 | 11
 
2006

’Zinniger doel voor beeldhouwwerk’

Den Bosch - De Bossche wethouder R. van de Mortel gaat met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg en het kerkbestuur van de Sint-Jan in gesprek over het beeldhouwwerk van de Sint-Jan dat na de restauratie dreigt te worden vernietigd.
Wim Hagemans | Brabants Dagblad donderdag 5 januari 2006 | -
 
2009

Wim Hagemans

Sint-Jan tot eind 2010 ook aan Parade in de steigers
Brabants Dagblad dinsdag 10 maart 2009
 
2009

Wim Hagemans

Sint-Jan blij met mijlpaal, maar werving gaat door
Brabants Dagblad donderdag 30 april 2009
 
2010

Gered van de fatale erosie

Ze verpulverde, verbrokkelde en dreigde in schoonheid te sterven. Maar de Sint Jan, pronkstuk van gotiek, is in haar oude luister hersteld. Langdurig monnikenwerk zit er bijna op.
Raoul du Pré | De Volkskant maandag 2 augustus 2010
 
2010

Wim Hagemans

Sint-Jan komt uit steigers tevoorschijn
Brabants Dagblad donderdag 23 september 2010
 
2010

Blonde kathedraal steigervrij

Restauratie Sint-Jan kosste in twaalf jaar 44 miljoen euro.
Na jarenlang restaureren is de Bossche Sint-Janskathedraal mt Kerst weer als nieuw. Een huzarenstukje voor de Grote Baas.
Esther Wittenberg | NRC Handelsblad donderdag 28 oktober 2010
 
2010

Sjuul van der Pol

Restauratieklus van Sint-Jan ook geklaard voor penningmeester Vulto
Stadsblad woensdag 1 december 2010
 
2010

Wim Hagemans

De Sint-Jan is bijna klaar, wie ziet het verschil?
Brabants Dagblad zaterdag 4 december 2010
 
2011

Wim Hagemans

Het geschonden gelaat is weer eens hersteld
Brabants Dagblad woensdag 16 maart 2011 | 22
 
2011

Feest rond einde restauratie Sint-Jan

Na een restauratie die ruim twaalf jaar heeft geduurd, wordt de Sint-Jan weer terug gegeven aan de gemeenschap. Prof. mr. Pieter van Vollenhoven is aanwezig bij viering van de beëindiging van de restauratie. Hoogtepunt is de plechtige eucharistie op zondagochtend met daarna een spectaculair programma op de Parade.
Redactie | Stadsblad woensdag 30 maart 2011
 
2011

St-Jan kost ook ná restauratie miljoenen

• Architect Frans Sturm vraagt aandacht voor Sint-Jan ná restauratie.
• Onderhoudsprogramma komende achttien jaar vergt 15,5 miljoen euro.
• Daarna weer ingrijpende restauratie noodzakelijk.
Wim Hagemans | Brabants Dagblad vrijdag 1 april 2011
 
2011

Sint-Janskathedraal hersteld met veel nieuwe engelen

Na 13 jaar is de restauratie van de Sint-Jan in Den Bosch afgesloten. Vandaag hijst Pieter van Vollenhoven een engel op zijn plaats.
Bernhard Hulsman | NRC Weekend zaterdag 2 april & zondag 3 april 2011
 
2011

Mooie woorden voor de Sint-Jan

Den Bosch vierde dit weekend het einde van de restauratie van de Sint-Jan. Eregast was Pieter van Vollenhoven, die de engel met het mobieltje mocht onthullen.
Chris van Mersbergen | Brabants Dagblad maandag 4 april 2011
 
2011

Peter de Graaf

Pijn geleden, maar mooier geworden
De Volkskrant maandag 4 april 2011
 
2011

Afspraken restauratie Sint-Jan

• In een convenant is vastgelegd dat de Stichting Nationaal Monument Sint-Jan jaarlijks 160.000 euro bijdraagt in de restauratie van de Sint-Jan.
• Het gaat om een inspanningsverplichting rond werkzaamheden aan de buitenkant.
Marc Brink | Brabants Dagblad donderdag 29 december 2011 | 28
 
2012

Sint-Jan als mystieke belevenis

Willem van der Schoot is voorzitter van de stichting die geld moet vinden om de Sint-Jan te onderhouden. Deze kerk is nimmer uit het hart van de oud-Bosschenaar verdwenen.
Paul Roovers | Brabants Dagblad dinsdag 12 juni 2012 | 24
 
2013

Traptoren en doopkapel van Sint-Jan weer in de steigers

Het Vughtse bedrijf Nico de Bont gaat het dak van de doopkapel van de Sint-Jan vernieuwen. Het leien dak is aan vervanging toe. Maar ook de traptoren aan dezelfde kant van de basiliek heeft uitgebreid onderhoud nodig.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad dinsdag 20 augustus 2013 | 22
 
2014

Domien van der Meijden

Mariakapel en toren Sint-Jan samen in steigers
Brabants Dagblad donderdag 30 januari 2014 | 26
 
2014

Twee miljoen voor onderdak Zoete Moeder

Een deel van de Sint-Jan én de Mariakapel gaan weer in de steigers.Wie betaalt er mee?
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad donderdag 22 mei 2014 | 26-27
 
2015 Sint-Jan staat snel weer in steigers, voor vijf maanden
DEN BOSCH. Een deel van de Sint-Jan staat vanaf juni minstens vijf maanden in de steigers. Dat is nodig voor de restauratie van de noordzijde van de kathedraal. Het gaat om werkzaamheden links naast de zij-ingang van de Mariakapel, tegenover café de Smidse.
Marc Brink | Brabants Dagblad woensdag 27 mei 2015 | 2-3
 
2016

Provincie wil meer geld voor restauratie van de Sint-Jan

De provincies willen van minister Jet Bussemaker meer geld krijgen om restauraties uit te kunnen voeren aan beeldbepalende rijksmonumenten. Het gaat onder meer om monumenten als de Sint-Jan in Den Bosch (10 miljoen euro), Paleis Soestdijk (45 miljoen) en de Domkerk en Domtoren in Utrecht (in totaal 30 miljoen). Vertegenwoordigers van de provincie hebben dit gisteren duidelijk gemaakt tijdens een gesprek met minister Bussemaker. Zij geeft de provincies, die sinds vier jaar verantwoordelijk zijn voor het behoud van de rijksmonumenten, jaarlijks 20 miljoen euro voor restauratiewerk. De provincies zeggen dat dit verre van voldoende is, ondanks de extra financiële ondersteuning van sponsors en hulpfondsen.
De provincies hebben berekend dat de restauratie van 36 beeldbepalende rijksmonumenten de komende vijf jaar 373 miljoen euro gaat kosten. Die monumenten zijn dringend aan restauratie toe.
Redactie | Brabants Dagblad dinsdag 28 juni 2016 | Regio 4
 
2016

Paul Roovers

Onderhoud kost Sint-Jan alleen al 7 ton per jaar
Brabants Dagblad woensdag 29 juni 2016 | Regio 4
 
2016

Redactie

Restauratie van Sint-Jan schuift op
Brabants Dagblad dinsdag 27 december 2016 | Regio 2
 
 
Bioscoopjournaal

27 april 1938

De restauratie van het ext. van de Gotische St. Janskathedraal te s-Hertogenbosch.
Fragmenten: Het ext. van de St. Janskathedraal (o.a. het zuidertrancept met voorhal, het noordertrancept en frontalen aan de zuidkant); details van in verval geraakte ornamenten; werklieden beklimmen trap van de stelling tegen noordzijde van de kathedraal; de mannen aan het werk; aankomst van de burgemeester van Den Bosch, J. van Lanschot bij de noordzijde van de kathedraal in het gezelschap van enkele andere autoriteiten; onthulling van gerestaureerde Gerfkamer (sacrestie, aan noord- oostzijde) o.a. in het bijzijn van Van Lanschot.
Internet Archive

1 augustus 1972

De restauratie van de middeleeuwse St. Jankathedraal in 's-Hertogenbosch. O.l.v. architect Tering worden de in zandsteen uitgevoerde beelden en ornamenten die in 1860 voor de restauratie zijn gebruikt verwijderd. Nadat ze zijn schoon gespoten, restaureert beeldhouwer De Bresser de beelden, waarna ze een chemische conservering ondergaan. De Bresser voert de ornamenten in bassalt-lava uit.
Internet Archive
 
Boeken
1868

J.C.A. Hezenmans

Iets over de bouwherstelling der St. Janskerk te 's Hertogenbosch, met de verklaring van het beeldwerk des voltooiden Noordergevels, enz.
s.n. | 's-Hertogenbosch 2e druk 1868
 
1912

H. van Heeswijk

Verslag over de herstellingswerken aan het uitwendige der St. Jans-kerk te 's-Hertogenbosch gedurende het jaar 1912
Commissie voor de herstelling van het uitwendige der St. Janskerk te 's-Hertogenbosch | 's-Hertogenbosch 1912
 
1977

Redactie

Restauratie interieur Sint-Jan
Kerkbestuur parochie Binnenstad 's-Hertogenbosch | 's-Hertogenbosch 1977
 
1982

C.J.A.C. Peeters

De restauratie van de kathedrale basiliek van Sint Jan Evangelist te 's-Hertogenbosch
Deel 1 Terugblik en vooruitzicht 1974-1984
Uitgave van de Restauratiecommissie St. Jan | 's-Hertogenbosch 1982
 
1985

C.J.A.C. Peeters

De restauratie van de kathedrale basiliek van Sint Jan Evangelist te 's-Hertogenbosch
Deel 2 1983-1985
Uitgave van de Restauratiecommissie St. Jan | 's-Hertogenbosch voorjaar 1985
 
2000

Joke van Oudheusden, Otto van Roggen

Restauratie Kathedrale Basiliek van Sint-Jan te 's-Hertogenbosch
Kerkbestuur Parochie Binnenstad 's-Hertogenbosch | 's-Hertogenbosch 2000
 
 
Kunstafbeeldingen
 

Restauratiewerkzaamheden aan de Sint Jan, 1885

(houtgravure)
Langs Bossche Monumenten
 
Publicaties
1906

L.C. Hezenmans

De jongste herstellingswerken der St. Jans-kerk te 's-Hertogenbosch
Bulletin van den Nederlandsche oudheidkundige bond 7 (1906) 162-165
 
1965

J.A.P. Meere

Restauratiewerkzaamheden in de Sint Janskathedraal te Den Bosch
Schildersblad 9 (1965) 389-393
 
1985

Tony Zeeuwe

De restauratie van de Sint Jan voltooid
Fotoreportage van Tony Zeeuwe
Monumenten 3/4 (1985) 29-32
 
1985

Raoul Estourgie

Onderhoud aan een monumentaal gebouw
Monumenten 3/4 (1985) 33
 
1985

A. van Oirschot

Restauratie St. Jan te 's-Hertogenbosch gereed. Prof. Peeters schreef standaardwerk
Monumenten 7/8 (1985) 9-11
 
1986

Kees van der Ploeg

Verval en herstel van de Sint Jan. Opmerkingen over de middeleeuwen in het Nederlandse architectuurhistorisch onderzoek
Archis 6 (1986) 34-36
 
1989

P.L. Leget-Kuijlen en J.N. Leget

Noodlottige gevolgen van de restauratie van de Sint Jan te 's-Hertogenbosch
De Brabantse Leeuw 3 (1989) 146-148
 
1999

Henry van Rooij

Nieuwe restauratiefase St. Jan van start. Prins Claus draagt steentje bij aan start restauratieactie Sint-Jan
Bisdomblad 36 (1999) 7
 
2000

S. Heiltjes

Digitale techniek bij restauratie Sint Jan
Monumenten 3 (2000) 8-10
 
2000

Henry van Rooij

Miezerregen en nachtvorst zijn funest voor de Bossche kathedraal
Ton Mooy restaureert beelden, ornamenten en consolen voor de Sint-Jan
Bisdomblad 28-29 (2000) 12-13
 
2001

H.W. Boekwijt

De Sint Janskathedraal opnieuw in de steigers, bouwhistorische aspecten
Monumenten 5 (2001) 19-21
 
2001

Rob Crčvecoeur

Eeuwig in restauratie
Traditioneel en modern vakmanschap bij de restauratie vande Sint Jans kathedraal
Cr. 2 (2001) 44-49
 
2007

Redactie

Sint Jan gedemonteerd
Restauratie van het noordertransept
Rijksdienst voor archeologie, cultuurlandschap en monumenten
Nieuwsbrief 5 (september 2007)
 
2008

Jac. J. Luyckx

Herman Lerou, opdrachtgever restauratie
Bossche Bladen 3 (2008) 86-89
 
 
Stadsrekeningen
1595 Kapittel 14.
Belasting tot herstel van St. Janskerk te 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1107
 
1606 Kapittel 6.
Commissie tot opneming van de St. Jans- en St. Catharinakerken en om middelen tot herstel dier kerken te beramen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1170
 
1606 Kapittel 18.
Toelaag tot herstel van St. Jans Evangelistenkerk.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1174
 
1612 Kapittel 6.
Toelaag voor het fabriek van St. Janskerk.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1209