afb. Onbekend, 17 november 1971

Kanonnen

algemeen

 
Dossier

1948 t/m 1974

Aankoop Franse kanonnen van de Dienst der Domeinen E-232.
Stadsarchief (dossier 7472)

1969 t/m 1972

Aankoop oude kanonlopen; plaatsing van oude kanonlopen op de stadswallen (bastions Vught, Oranje en St. Anthonie).
Stadsarchief (dossier 5606)
 
Stadsrekeningen
1509 Kapittel 22.
Merkwaardig voor de geschiedenis der artillerie.
• Versmeden van het groot kanon genaamd de Noodslang te Antwerpen. Vervoer naar 's-Hertogenbosch en buiten de Vughterpoort om daarmede proefschoten te doen.
• De nieuwe kamer van het groote kanon bij de proefschieting gebersten, wordt het stuk tot versmeding, in den bogaard van de Jonge Schuts gebragt.
• Kosten op het proefschieten gevallen.
• Hersmeding en nadere proeve.
• Mr. Casper Lyndenaist uit Neurenburg neemt aan voor de stad, binnen hare muren, te gieten twee metalen kartouwen met eene lading van 45 ponden buskruid schotvrij zullende wezen.
• Bouwstoffen tot daarstelling van den daartoe bestemden smeltoven, smidse, etc.
• Leem tot de gans van de kartouwen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 194-195
 
1511 Kapittel 49.
Jan Heynsen, bouwmeester der cathedraal, maakt een vorm voor de kogel der groote kartouw.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 245
 
1520 Kapittel 67.
Smidswerk aan het geschut.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1520-1521. Deel 1, blz 356
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 356
 
1520 Kapittel 70.
• Buskloten of kogels van een schipper uit Venlo gekocht.
• Gieten van een nieuwe slang te Mechelen.
• Affuit en raderen voordat stuk geschut gemaakt en meer andere stukken geschut van affuiten voorzien, andere affuiten hersteld.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 357
 
1534 Kapittel 28.
• Schapenvellen voor kanonwissers.
• Stokken aan de buskruidlepels om het kanon te vullen.
• Sloten op de laadgaten van het kanon.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 515
 
1541 Kapittel 12.
Geschut voor 's Hertogenbosch te Utrecht besteld.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 579
 
1541 Kapittel 13.
Ontbieding van Jan van Zanten, mr. busgieter te Utrecht, om eene overeenkomst te sluiten voor te leveren artillerie.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 582
 
1541 Kapittel 14.
Schepenen en blokmeesters gaan bij de ingezetenen in de stad rond, om ten behoeve der artillerie op te halen koperen gebroken potten, ketels en ander stof, of in plaats van dien eene bijdrage in geld tot het gieten van geschut.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1541-1542. Deel 1, blz 583
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 583
 
1541 Kapittel 30.
Schilderen van het wapen der stad tot model voor dat op de kanonnen te Utrecht te gieten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 589
 
1542 Kapittel 10.
Giften in geld tot het doen gieten van geschut.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 592
 
1542 Kapittel 26.
Jan Derkennis loods- of bouwmeester der cathedraal maakt een steenen vorm voor de kogels der groote ijzeren slang.
De groote ijzeren slang op de veste bij de St. Janspoort in batterij gesteld en tegen den vijand gebruikt.
Steenen kogels met lood omgoten alsmede schanskorven, tot in batterijstelling, voor die slang gemaakt.
Kogels met lood omgoten voor het Stuer Ghewalt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 604
 
1542 Kapittel 28.
• Het stads-wapen met den arend en een St. Andries-kruis in hout gesneden om te dienen voor model voor dat te gieten op het geschut door de stad te Utrecht besteld.
• De regering koopt van een bussmid te Dordrecht 4 stukken geschut genaamd Berssen, welke op de schepen gebruikt werden; zij sprongen bij het beproeven.
• De Rector der scholen vervoert met zijne studenten het groote ijzeren kanon.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 605
 
1544 Kapittel 30.
Herstel van geschut in den laatsten oorlog onbruikbaar geworden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 627
 
1548 Kapittel 16.
Het geschut op de wallen, tergelegenheid van de intogt en de huldiging van den Prins van Spanje, te 's Hertogenbosch gelost.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 661
 
1555 Kapittel 14.
Herstellingen aan het geschut en aan gereedschappen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 699
 
1559 Kapittel 15.
De rentmeesters verkoopen aan Dirk Arentss de jonge, twee grooten steenen kogels, om voor zijne poort te leggen onder voorwaarde, dat wanneer de stad die later bij oorlog zou noodig hebben, ze dan tegen teruggave van den koopprijs terug konden nemen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 718
 
1565 Kapittel 16.
Op last van de drie leden door Mr. Mathijs den artilleriemeester zeven stukken geschut voor het stadhuis gezet en later wederom naar de wallen en buiten de Hinthamerpoort gevoerd om schoon te maken, met nog het Stuergewalt de noodslang en twee Cartouwen mede om die te vegen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 750
 
1566 Kapittel 10..16.
Stads fabrijkage vestingwerken en artillerie.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 757
 
1566 Kapittel 29.
• Het geschut door Schouwenburg gedurende drie maanden op de groote Markt gesteld.
• De burgerij leveren op verzoek van Schouwenburg de wapenen in.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 784
 
1577 Kapittel 5 en 6.
De Stad 's Hertogenbosch doet te Cleef geschut gieten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 940
 
1577 Kapittel 7.
• Brieven van den Prins van Oranje aan de Staten van Zeeland en Holland, om teruggave van geschut.
• 's Hertogenbosch wendt zich tot de Regering van Delft, om ijzeren kogels.
• Commissie naar Rotterdam, Dordrecht, Vlissingen, Middelburg en Gorinchem, ten einde zij de Stad 's Hertogenbosch van buskruid zouden voorzien, om van Dordrecht twee kartouwen terug te bekomen en om van Gorinchem acht ijzeren stukken geschut te koopen.
• Besluit de Staten, dat aan iedere Stad haar geschut zal worden terug gegeven.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 947-950
 
1577 Kapittel 20.
• Kosten voor vervoer van geschut, uit Bergenopzoom en Utrecht, naar 's Hertogenbosch.
• Vervoer van salpeter, uit Antwerpen naar 's Hertogenbosch belemmerd.
• Herstelling van den salpeter ketel tot het maken van buskruit.
• Slotwerk om de laadgaten van het nieuwe geschut mede te sluiten.
• Proeve met het nieuwe geschut uit Antwerpen gekomen.
• Dat geschut per scheeps gelegenheid naar 's Hertogenbosch gebragt.
• De Staten van Holland, leenen aan de Stad 's-Hertogenbosch twee halve kartouwen, die van Dordrecht worden aangebragt.
• Kogels uit Delft naar 's Hertogenbosch gezonden.
• Proeve met vier gegoten stukken geschut.
• Aankoop van kogels.
• Het geschut uit Utrecht gekomen, wordt beproefd en aan een stuk een gebrek in den mond bevonden, waarom het wordt afgekeurd en de terugzending bevolen.
• Het reeds ingescheept afgekeurde stuk geschut, wordt op last van Dirk Artssen wederom in de Stad gebracht.
• De Busmeester van 's Hertogenbosch wordt naar Tiel gezonden, om een aldaar op de markt liggend stuk geschutm 's Hertogenbosch toebehoorende, op te nemen. Hij bevindt dat het gescheurd is en hij doet het overmidden snijden en naar de schutgieterij te Kleef vervoeren, om daarvan andere kleinere stukken te doen gieten.
• Verzending van koper naar Kleef, om daarvan geschut te gieten.
• Mr. Willem, busgieter te Kleef, voor het gieten van vier Falkonetten en een ander stuk geschut en het maken van laden of affuiten met raderen betaald. De Stad 's Hertogenbosch levert hem daartoe het onbruikbaar stuk geschut uit Tiel gehaald benevens oud koper uit 's Hertogenbosch gezonden.
• De Busmeester bewaakt het geschut toen het krijgsvolk van Hertog Casimirus door en om de Stad trok.
• Twee metalen stukken geschut, van den busgieter Thomas Both aangekocht.
• Rekening van aangekocht geschut.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 954-963
 
1578 Kapittel 8.
• Herstellingen aan ffuiten voor het geschut.
• Lepels, wissers en aanzetters voor het geschut.
• Lepel, wisser en aanzetter voor het Stuerghewalt.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1578-1579. Deel 2, blz 978
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 978
 
1578 Kapittel 20.
• Fakkelstokken en stokken met kolven voor het geschut.
• Gedeeltelijke betaling van het buskruid aan Hans van den Heuvel.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 987
 
1579 Kapittel 6.
Commissie naar Maastricht, om het geschut te halen, door den Prins van Parma aan de Stad 's Hertogenbosch geschonken.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1579-1580. Deel 2, blz 995
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 995
 
1579 Kapittel 18.
• Lood om daarmede, tijdens de furie van 1 Julij 1579, te schieten.
• Kosten voor vervoer van het geschut en de amunitie, door de Prins van Parma aan 's Hertogenbosch geschonken.
• Aan den Kapitein Bevelhebber van Weert, die met zijne soldaten het geschut en de amunitie van Maastricht naar deze Stad geleidde, een zilveren kop geschonken, gemaakt door Claas van Zwol en gegraveerd door Willem van der Lijnden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 999
 
1580 Kapittel 5.
Vervoer van het geschut naar 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1011
 
1581 Kapittel 16.
De vier stukken geschut voor Eindhoven en Boxtel gebruikt in de Stad terug.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1021
 
1583 Kapittel 16.
Vernieuwing der verlaatgaten van twee groote metalen stukken geschut, acoord en afrekening met mr. Mathijssen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1043
 
1586 Kapittel 16.
• Geschutwagen voor het vervoer van geschut naar Eindhoven.
• Bevel, dat iedereen zijne paarden voor het Stadhuis zou brengen, tot vervoer van dat geschut.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1067
 
1597 Kapittel 6.
Geschut van klokkenspijs gegoten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1114
 
1598 Kapittel 12.
De Kapiteins der Stad 's Hertogenbosch halen giften op bij de ingezetenen tot het gieten van geschut.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1116
 
1598 Kapittel 6.
Mr. Jasper van Nyeuwenhuis giet geschut binnen deze Stad.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1118
 
1598 Kapittel 16.
Geschut naar de Schans te Crθvecoeur gezonden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1122
 
1599 Kapittel 16.
Don Louis de Velasco zendt de Stad zes halve cartauwen met de amunitie.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1128
 
1601 Kapittel 13.
Buskruit van Grave te 's Hertogenbosch ontvangen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1136
 
1601 Kapittel 15.
• De amunitie uit Grave verzonden met tien wagens binnen 's Hertogenbosch gebragt.
• Nog vijf wagens waarmede de amunitie van Grave werd aangebragt.
• Die amunitie door Z.H. aan 's Hertogenbosch gezonden.
• Huisvesting van voerlieden en paarden de amunitie van Grave gebragt hebbende.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1143-1144
 
1602 Kapittel 16.
Kogels voor kartauwen, halve kartauwen en slagen door de Stad gekocht.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1147
 
1603 Kapittel 16.
• Het geschut van den Dungen, bij het opbreken van het leger binnen 's Hertogenbosch gebragt.
• Herstel van geschut, affuiten, geschutsbeddingen en andere artillerie gereedschappen, zoo vσσr als na de belegering.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1157
 
1604 Kapittel 6.
Wijn vereerd aan de Commissarissen die buskruid en lonten binnen de Stad bragten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1162
 
1610 Kapittel 20.
Afdoening van twee obligatien ten laste der Stad, met de daarop verschenen renten, aan de erfgenamen van den geschutgieter Thomas But, afgegeven voor twee metalen stukken geschut door But in 1577 aan de Stad geleverd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1199
 
1618 Kapittel 22.
Banket aan den Lt. der artillerie van Wijngaarde, overbrenger van onderscheidene stukken geschut tot verdediging der Stad.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1254