Leget

Gevolgen voor de vierde Engelse oorlog (1780-1784)

door P.L. Leget-Kuijlen & J.N. Leget

156
Noten
1.Lettres de marque: kaperbrieven, vroeger afgegeven aan particulieren die zich over de behandeling, hun door buitenlanders aangedaan, hadden te beklagen. Hierdoor kregen particuliere vaartuigen het recht tot kaapvaart (zeeroverij). Deze machtiging tot kaapvaart is al geruime tijd afgeschaft.
2.ONA 3429 f 256, G.A. 's-Hertogenbosch.
Genealogisch Tijdschrift voor Oost-Brabant 4 (1989) 156
Verhalen en legenden I

De plundering

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 12 november 1987
Verhalen en legenden II

De Gardes d'honneur

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 23 februari 1989
Verhalen en legenden III

IJsbijten

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 21 februari 1991
Verhalen en legenden IV

Belgische opstand

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 14 maart 1991
Verhalen en legenden V

Maria of Jan; Lys of Tobias?

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 24 november 1988
Verhalen en legenden VI

Weddenschap

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 14 januari 1993
Artikelen
?

Redactie

Ontwikkelingsplan Vestingwerken
Gemeente 's-Hertogenbosch. 's-Hertogenbosch z.j.
 
1875

F.W.H. van Opstall

Het verslag der commissie in zake de ontmanteling der vesting 's Hertogenbosch
Bijdrage tot de handelingen van het Provinciaal genootschap van kunsten en wetenschappen in Noord-Brabant, over het jaar 1875.
Muller ('s Hertogenbosch 1875) 38-79
 
1919

J.D. Meijsing, Herman Moerkerk

De wallen van Den Bosch
Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant (22 maart 1919) 2
 
1938

Fr. Leyden

Drie voormalige vestingen
Tijdschrift voor economische geografie 4 (1938) 81-96
 
1974

Redactie

Binnenstadsbeleid in de begrotingsbehandeling. Restauratie stadswallen op meerdere plaatsen nodig
Brabants Dagblad woensdag 18 december 1974 (foto)
 
1976

Redactie

Krediet-aanvragen in Bossche gemeenteraad. Verdere restauratie van stadswal en Binnendieze
Brabants Dagblad woensdag 9 juni 1976 (foto)
 
1976

Redactie

Voor Noordwal en Buitenhaven 2,5 miljoen nodig. Restauratie stadswallen gaat verder
Brabants Dagblad vrijdag 17 december 1976
 
1978

Redactie

Voor verdere restauratie toren St.-Jan 2,4 mln. Stadwallen vergen nog 16 mln
Brabants Dagblad vrijdag 25 augustus 1978 (foto)
 
1978

S.H.A.M. Zoetmulder

Den Bosch: de grootste vesting van het zuiden
Brabants Dagblad zaterdag 30 december 1978 (foto's)
 
1983

A.H. Mohr

Vestingbouwkundige termen
Stichting Menno van Coehoorn ('s-Gravenhage 1983)
 
1985

Carla Rogge

Vesting Den Bosch. Historische stadsmaquette
Monumenten 9 (1985) 17
 
1987

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : De Plundering
Brabants Dagblad donderdag 12 november 1987
 
1988

Redactie

Op de bres voor de muur. Problematiek rond de vestingwerken
Gemeente 's-Hertogenbosch. Sector Ruimtelijke planning ('s-Hertogenbosch 1988)
 
1989

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Een stenen huis
Brabants Dagblad donderdag 12 januari 1989 (foto)
 
1989

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Gardes d'honneur
Brabants Dagblad donderdag 23 februari 1989
 
1991

Redactie

Restauratie Vestingwerken
Gemeente 's-Hertogenbosch Technische Dienst; afd. projecten ('s-Hertogenbosch 1991)
 
1991

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : IJsbijten
Brabants Dagblad donderdag 21 februari 1991 (foto)
 
1991

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Belgische opstand
Brabants Dagblad donderdag 14 maart 1991
 
1992

Henk Bruggeman

De vesting 's-Hertogenbosch. Genoemd in de brieven van de directiën der fortificatiën en de dienst der genie in Noord-Brabant, 1735-1952
s.n. ('s-Hertogenbosch 1992)
 
1993

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Weddenschap
Brabants Dagblad donderdag 14 januari 1993
 
1996

Redactie

Voormalig Bossche stadsgracht zichtbaar gemaakt door ontgraving. Begin herstel vestingwerken Den Bosch in 1997
Brabants Dagblad 26 november 1996 (foto)
 
1996

Bouwhistorische en Archeologische Dienst

Restauratie van de vesting. Bouwhistorisch- en archeologisch begeleidingsplan
Bouwhistorische en Archeologische Dienst ('s-Hertogenbosch 1996)
 
1997

C. Gillhaus, e.a.

Het toekomstig vestingverleden van de stad 's-Hertogenbosch
Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1997)
 
1997

Joris van den Bergh, Petra van der Elst

Restauratie van de Bossche vestingwerken
KringNieuws 2 (1997) 11, 13, 22
 
1997

Cor Gillhaus

Vesting 's-Hertogenbosch in Bestekken
KringNieuws 4 (1997) 10-11
 
1998

Wim Hagemans

Op bouwterrein tussen Dode Nieuwstraat en Snellestraat. Deel oudste Bossche stadsmuur van omstreeks 1225 ligt bloot
Brabants Dagblad zaterdag 25 april 1998 (foto)
 
1998

J. van Ee, C.H.P. Gillhaus, Ch. Limonard

Cursus Boschlogie III. Vestingwerken
Koning Willem I college. Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1998)
 
1998

C.H.P. Gillhaus

Vesting 's-Hertogenbosch in bestekken
Kwartaalbericht 4 (1998) 13-14
 
1998

Jef Wessels, Gerard van Esch, Ton Verlaat

Schans te Engelen. De schans, de omgeving, de waterwegen
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. ('s-Hertogenbosch 1998)
 
1998

M.A. Coset

Stichting stad tot 1874
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. (Kerkdriel 1998)
 
1998

A. Stoeldraaijers, S. van der Werf, H. van Eldijk

Het Fort Sint Anthonie te 's-Hertogenbosch. Onderzoek naar het bouwkundig verleden
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 1998)
 
1998

Ton Wösten

De stelling Hintham en de omlegging van de Zuid-Willemsvaart
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. (Rosmalen 1998)
 
1998

Aart Vos

's-Hertogenbosch en de viering van de Vrede van Munster
's-Hertogenbosch 2 (1998) 41-46
1999

Wim Hagemans

Langjarige impuls voor binnenstad door aanpak vestingwerken. Bezoeker Den Bosch moet historie ruiken
Brabants Dagblad donderdag 20 mei 1999 (tekening)
 
1999

J.G. Meester

Een nieuwe toekomst voor de vestingwerken van 's-Hertogenbosch
Bossche Bladen 1 (1999) 5-8
1999

G. van Tussenbroek

Een Italiaan in 's-Hertogenbosch: Alessandro Pasqualini en het bolwerk voor de Orthenpoort (1542)
Bossche Bladen 3 (1999) 83-88
1999

Carel de Groot

Gillhaus als muur voor vesting
KringNieuws 3 (1999) 1-2
 
1999

Henk Aarts, Jan Knol, Peter Verhagen, Kees Vos

Versterkt Den Bosch. Ontwikkelingsplan vestingswerken 's-Hertogenbosch
Van Roosmalen Van Gessel architecten E.P. - Buro Lubbers, landschapsarchitectuur & stedelijk ontwerp
s.n. (Delft, 's-Hertogenbosch 1999)
 
1999

R. Glaudemans, G. van Tussenbroek

De Moerasdraak. Achthonderd jaar Bossche vestingwerken
Adr. Heinen - Waanders Uitgevers ('s-Hertogenbosch - Zwolle 1999)
 
1999

Redactie

Ontwikkelingsplan vestingwerken
Gemeente 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1999)
 
1999

Cor Gillhaus

Vestingboschloog
Saillant 4 (1999) 11-13
 
1999

Wim Stevenaar, Toine Stevenaar-van den Muijsenberg

Empelse Schans
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. (Rosmalen 1999)
 
1999

Gertie Werner, Liesbeth Verhoeven

Redoute te Herven alias Het Fortje
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 1999)
 
1999

Ad Brekelmans, Jan Diesveld

Het raadsel Fort Frederik Hendrik. Een kleine speurtocht naar een raadselachtige versterking
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 1999)
 
1999

Annemiek van Krevel, Jaap Bimmel, Margreet van de Pol

Een wandeling langs (waterpoorten) en hekels
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 1999)
 
2000

R. Glaudemans, G. van Tussenbroek, T. Verheijen

The Swamp dragon. Eight hundred years of 's-Hertogenbosch's fortress
Adr. Heinen - Waanders Uitgevers ('s-Hertogenbosch - Zwolle 2000)
 
2000

Judit Neurink

Zonder stadswallen zakt Den Bosch als een pudding in elkaar
Rond Janus en Bet 1 (2000) 14-16
 
2000

Redactie

Versterkt Den Bosch. Vestingwerken maken stad aantrekkelijk
Stadium 2 (2000) 1-3
 
2000

Carel de Groot

Door de bomen Den Bosch zien (4). Soldatesk
KringNieuws 4 (2000) 11-12
 
2000

Piet Vervoort

Nieuw leven voor oude vesting. Vestingwerken maken stad sterker
Reflex 7 (2000) 16-17
 
2000

G. van Kessel

Van bastion Vught tot bastion Anthonie. Een fotospeurtocht langs het zuidelijk gedeelte van de stad 's-Hertogenbosch voor jeugdigen en andere belangstellenden
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. ('s-Hertogenbosch 2000)
 
2000

Gerard Ouwens

De Pettelaarse Schans. Vanuit de historie naar de toekomst
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. (Rosmalen 2000)
 
2000

Toos Lamers, Kees van de Wiel

Antoniuskwartier. Een kleurrijk stukje stad
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2000)
 
2000

J.J.W. Ebben, G.H.M. van de Meerendonck, W.F. Tempels, A.C.H. de Voigt

Vier eeuwen acces Vught naar 's-Hertogenbosch
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2000)
 
2000

Marcel van der Heijden

De slag van Lekkerbeetje
Bossche Bladen 1 (2000) 2-7
2000

Theo Hoogbergen

Boekbespreking : Brieven van Fanny Philips 1942-1943 : Opmerkelijk oorlogsdocument
Bossche Bladen 3 (2000) 106-107
2001

Lonneke van Eldijk

'Vestingwerken uniek derde selling point voor 's-Hertogenbosch'. Restauratie monumentale bouwwerken
Den Bosch zakelijk 8 (2001) 21-23
 
2001

MLS

Van Vestingwerken naar cultuurhistorische en toeristische trekpleister
Monumenten 5 (2001) 22-23
 
2001

Frans van Gaal, Peter Verhagen

's-Hertogenbosch binnen de Veste. Een historische verkenningstocht
Adr. Heinen Uitgevers ('s-Hertogenbosch 2001)
 
2001

Redactie

Bossche banken adopteren vestingproject Kruisbroedershekel
Zakelijk 7 (2001) 12-13
 
2001

Gérard van Kessel

Een wandeling langs de zuidelijke vestingmuur
Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 2001)
 
2001

Werkgroep Planontwikkeling Vestingwerken, Jan de Wit, H. Meester e.a.

Van hekel tot hekel. Uitwerking 1e fase vestingwerken 's-Hertogenbosch
Gemeente 's-Hertogenbosch - Buro Lubbers - Van Roosmalen van Gessel Architecten E.P.
('s-Hertogenbosch - 's-Hertogenbosch - Delft 2001)
 
2001

Gérard van Kessel

Een wandeling langs de zuidelijke vestingmuur
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 2001)
 
2001

Elly van Dongen-van Osch, Dirk Jongejans, Frank Wijtmans

Inundatie en waterbeheersing
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. ('s-Hertogenbosch 2001)
 
2001

Winnie van Zoelen, Frits op ten Ber, Corry van de Val

Wat at men ten tijde van het beleg van 's-Hertogenbosch in 1629. Onderzoeksproject over voedselvoorziening
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. ('s-Hertogenbosch 2001)
 
2002

Theo Hoogbergen

Boekbespreking : Vestingwerken : Fraaie presentatie
Bossche Bladen 2 (2002) 65
2002

Redactie

Vesting 's-Hertogenbosch
Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 2002)
 
2002

J.M.J. Willems, K. Emmekens, A.H.M. Glaudemans

Vestingwerken 's-Hertogenbosch. Cultuurhistorische inventarisatie
BAAC BV ('s-Hertogenbosch 2002)
 
2002

C.J. Limonard

f. 22,2 miljoen voor vestingwerken
Saillant 2 (2002) 29
 
2002

C.J. Limonard

Deelproject "Van Hekel tot Hekel"
Saillant 2 (2002) 29-32
 
2002

Tiny Dersjant, Karel Luyben, Marlies Maas

Militaire bakkerijen
s.n. ('s-Hertogenbosch 2002)
 
2002

Tiny Dersjant, Karel Luyben, Marlies Maas

Militaire bakkerijen in de vestingstad 's-Hertogenbosch
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. ('s-Hertogenbosch 2002)
 
2002

Trudy Kuipers

Verleden en heden. Wetenswaardigheden over kasteel Maurick en de forten Anthonie en Isabella
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. (Vught 2002)
 
2002

G. Loeffen, K. de Groot

Een wandeling door stegen en over pleintjes, langs terassen en door kroegen rondom de oude muur van eind 12e eeuw
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken.
s.n. ('s-Hertogenbosch 2002)
 
2002

Marianne Keser

Vestingwerken met andere ogen bekeken 29 april 1629. Overpeinzingen van Anthony Schetz van Grobbendonck. Gedachten vastgelegd voor nadere uitwerking in een hopelijk ooit nog te schrijven roman over: Den Bosch 1629
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2002)
 
2003

Henk Bruggeman, Robin van Henk

De stadhouderstoren binnen de vesting 's-Hertogenbosch
Henk Bruggeman ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

Redactie

Stadsmuren 'vriendelijk' gerestaureerd. Toepassing innovatieve injectietechniek op Bossche vestingmuren
Saillant 2 (2003) 27-28
 
2003

Redactie

's Hertogenbosch. Verleden en toekomst van de Moerasdraak
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

Piet Zuidam, Theo van Veldhoven

Verleden, heden en toekomst van het 'Heetmanplein' in 's-Hertogenbosch
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

Sylvia Cox, Wil Peters, Nico Terpelle

Staatse legers in het garnizoen 's-Hertogenbosch. Met name ook de rol van de Zwitserse Regimenten, de Constant Rebecque een roemruchte familie
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

P. Le Maire

Van Keisnijding tot Geneeskunst ofwel de behandeling van armen, zieken en bejaarden binnen 'de Veste'
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

L. Batterink

Vestingwerken. Water te hulp tegen de vijand
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

Leon Groen, Jan Wijnhoven

Stadsmuren en stadswallen in 's-Hertogenbosch. Wetenswaardigheden over bouw en restauraties
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

Ineke Veen, Marijke van Druenen

De Vestingwet van 1874 en de gevolgen voor de bevolking van 's-Hertogenbosch
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

Jos Kraneveld, Ronald Kraneveld

Het Reut en Vranckenhofstad
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2003

I.J. Westerlaken

Borstweer en de slotel van Brabant
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. ('s-Hertogenbosch 2003)
 
2004

Jos Paulusse

Van Moerasdraak tot City
KringNieuws 1 (2004) 4-5
 
2004

Joep van Hoof

Menno van Coehoorn 1641-1704. Vestingbouwer - belegeraar - infanterist
Instituut voor Militaire Geschiedenis (Den Haag 2004)
 
2004

Ronald Glaudemans, Gabri van Tussenbroek

De Moerasdraak gerestaureerd. Bossche vestingwerken: onderzoek, behoud en restauratie
Brabants Heem 2 (2004) 57-67
 
2004

Hans Willems, Bram Steketee

Verboden kringen. Vrije schootsvelden in inundaties rond 's-Hertogenbosch in de 19e eeuw
Adr. Heinen Uitgevers - Het Bossche Prentenmuseum - Stichting ABC ('s-Hertogenbosch 2004)
 
2004

Frank Donders

's-Hertogenbosch vestingstad van Europa 2005
Reflex 8 (2004) 18-19
 
2004

G.L.M. Mulders, Werkgroep Empel

Empelsche studiën. December 1585, het mirakel van Empel. Het Empelsch land dat destijds door krijgsgewoel werd onteerd
Werkstuk in het kader van de cursus Boschlogie III, module Vestingwerken
s.n. (Empel 2004)
 
2004

Ton Kappelhof

Bossche hartstochten : Liefde en geweld in de Tachtigjarige Oorlog
Bossche Bladen 4 (2004) 116-117
2005

Nik de Vries

De vesting als korset?
KringNieuws 5 (2005) 2-3
 
2005

Henk Bruggeman

De historie van de vestingwerken aan de westwal te 's-Hertogenbosch
Henk Bruggeman ('s-Hertogenbosch mei 2005)
 
2006

Ernest Verhees

Bevrijdingsfeesten in 1945 : Bezoek van Koningin Wilhelmina in maart
Bossche Bladen 3 (2006) 124-217
2006

Henk Vennix, Jan Maassen en Ivonne Smit

Restauratie en natuurbescherming in harmonie. Wilde planten en dieren op Bossche vestingmuren
Brabants Landschap (winter 2006) 38-47
 
2010

Ed Hupkens

Vestingwerken: behoud door ontwikkeling
KringNieuws 2 (2010) 10-11
 
2010

Alsnog politieke steun voor vestingwerken

De gemeenteraad van Den Bosch staat alsnog vierkant achter de nominatievoordracht van de vestingwerken voor de voorlopige Werelderfgoedlijst van Unesco.
Redactie | Brabants Dagblad woensdag 16 juni 2010
 
2010

Redactie

Europese prijs voor vestingwerken
Brabants Dagblad dinsdag 23 november 2010
 
2014

Vught hielp mee stad te bevrijden

Pruisische troepen veroverden in 1814 Den Bosch op de Fransen. Vughtenaren speelden een belangrijke rol.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad zaterdag 25 januari 2014 | 26-27
 
2016

Den Bosch en Heusden: Vrede

Het handelsgeschil dat Heusden en Den Bosch in 1481 met elkaar hadden, is nooit opgelost. Zaterdag gebeurde dat alsnog, symbolisch.
Daphne van Breemen | Brabants Dagblad maandag 25 april 2016 | 1
 
2017

Francien van den Heuvel

Historie : Omgeving 's-Hertogenbosch negen jaar geïnundeerd 1830-1839
Bossche Kringen 6 (2017) 32-34
 
2019

Bruno Klappe

De plunderingen in 's-Hertogenbosch van november 1787 (1)
Bossche Kringen 4 (2019) 34-39
 
2019

Bruno Klappe

De plunderingen in 's-Hertogenbosch van november 1787 (2)
Bossche Kringen 5 (2019) 53-57
 
Geschiedenis
1318 Jan III, hertog van Brabant, verleent de stad toestemming haar vestingwerken uit te breiden. Door deze nieuwe ommuring komen gebieden, die al geruime tijd bewoond worden, veilig binnen de wallen te liggen. De uitbreiding is niet alleen van plaatselijk, maar ook van landelijk belang, gezien de funktie van de stad 's-Hertogenbosch als de meest noordelijke vesting van het hertogdom Brabant. Den Bosch mag een hogere belastingopbrengst van haar inwoners eisen om de kosten te dekken.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1338 Hertog Jan beveelt dat men in de Meierij mee moet betalen aan de vestingwerken van 's-Hertogenbosch.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1516 In het jaar 1516 na de geboorte van Christus zijn de fundamenten van de muren bij de Vughterpoort in de richting van Deuteren gelegd.
Bron: Kroniek van Molius
 
1542 Op bevel van Brussel moeten de stadsmuren versterkt worden met een aarden wal van 24 voet breedte. Hiervoor moten meer dan 200 huizen en huisjes afgebroken worden. Voorts moeten alle bomen binnen een zekere afstand van de muren gekapt worden.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1590-1600 De stadswallen worden verhoogd en verbreed. Daartoe worden door het stadsbestuur huizen, grenzend aan deze wallen aangekocht.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1609-1629 Vanaf het begin van het Twaalfjarig Bestand tot aan de val van de stad in 1629 worden er vele versterkingen aan de stadsmuren aangebracht: de bastions (wigvormige uitsteeksels uit de stadsmuur) worden aangelegd.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1622 Door het hoge water wordt veel schade berokkend aan de stadsmuren; en dat terwijl het Bestand is opgeheven. Restauraties vinden plaats.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1672 Wegens het uitbreken van een oorlog tussen ons land en Frankrijk worden de verdedigingswerken verstevigd en uitgebreid. Ook worden voedselvoorraden binnen de stad opgeslagen: men is bevreesd voor een beleg
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1844-1846 Als vóórwerken voor de vesting 's-Hertogenbosch worden in Vught acht lunetten aangelegd. Ze moeten de veldwerken gaan vervangen die in de jaren 1831-1839 door het Nederlandse leger aangelegd waren op de lijn Cromvoirt - Helvoirt - Esch.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1874 Op 14 september dient minister Weitzel een wetsontwerp in, waarin voorgesteld wordt de vesting 's-Hertogenbosch op te heffen. De wet wordt aangenomen: 's-Hertogenbosch is niet meer omkneld door de stadspoorten en -muren en kan zich vrijelijk uitbreiden.
Na 1874 zullen alle voorwerken en tenslotte de stadspoorten gesloopt worden. Omstreeks 1890 is dit werk voltooid.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
Stadsrekeningen
1496 Kapittel 16..24.
Uitgaven aan stads fabrykage en vestingwerken
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 27
 
1497 Kapittel 17.
• De stads busmeesters of kanonniers maken het geschut gereed om uit te trekken, zij gieten daartoe loden kogels.
• Het buskruid binnen deze stad gemaakt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 35
 
1498 Kapittel 8.
Privilegie van Hertogin Johanna van Brabant, waarbij de steden, vrijheden en dorpen in de Meijerij worden bevolen aan de vestingwerken der stad 's Hertogenbosch in de grachten en stroomen en aan sterkten in de Meijerij, op last van gemelde stad, manschappen te zenden om te komen graven.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 40
 
1501 Kapittel 10..16.
Zijn uitgaven aan stads fabrijkage, van gebouwen, straten, vestingwerken, Diezewerken, havenwerken, poorten, bruggen, dijken, vonders, enz.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 60
 
1503 Kapittel 15 en 17.
Dit kapittel bevat zooals in vorige rekeningen, de uitgaven van timmerwerk en arbeidsloon, het is echter meer uitgebreid in werken aan poorten, bruggen en vestingtorens.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 76
 
1511 Kapittel 48.
Uitgaven ter zake van het voorzien der torens en muren alsmede om de beide einden der stad, (het Hinthamer- en Vuchtereinde) met staketten te versterken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 245
 
1511 Kapittel 60.
Uitgaven aan arbeiders die in de verschillende ambachten als de timmerlieden, metselaars, enz., hebben geholpen, zoo wel aan stad gebouwen als vestingwerken en artillerie.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 250
 
1512 Kapittels 18..20, 22 en 23.
Uitgaven aan vesting- en verdedigingswerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 272
 
1513 Kapittel 4.
Herstel en versterking der vestingwerken van de stad 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 282
 
1516 Kapittel 28.
• Vestingwerken der stad 's Hertogenbosch versterkt en hersteld. Konstabels in dienst der stad de wacht te houde.
• De toren in stads vestingwerken bij de Weversplaats gebouwd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 330-332
 
1517 Kapittel 5..8.
Verkochte erf- en lijfrenten om uit de opbrengst andere renten ten laste der stad af te doen en om daaruit stads vestingwerken te herstellen, te versterken en uit te breiden, alsmede tot schadeloosstelling voor daartoe ingenomen huizen en erven op het Hinthamereinde en bij Adam van Mierdens gasthuis.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1517-1518. Deel 1, blz 333
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 333
 
1517 Kapittel 67.
De aarde uit de rivier de Dieze gehaald en daarmede stads vestingwerken verhoogd en versterkt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 340
 
1519 Kapittel 5.
Verkoop van lijfrenten, om uit de opbrengst daarvan, een gedeelte der vestingmuur om den Vuchterendijk te bouwen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 344
 
1520 Kapittel 23.
Nieuwe vestingmuur om den Vuchterdijk aan de zijde van St. Corneliskapel.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 350
 
1520 Kapittel 1.
Opbrengst van accijnsen en andere middelen der stad 's Hertogenbosch aangewezen, om daaruit de vestingwerken te herstellen en te vermeerderen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 351
 
1520 Kapittel 5.
Verkoop van lijfrenten ten laste der stad, om uit de opbrengst de vestingmuur achter St. Corneliskapel verder te voltooien,
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 351
 
1520 Kapittel 70.
Bouwmeester der stad tot het verder ommuren van den dijk achter St. Cornelis kapel.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 359
 
1521 Stads accijnsen, welke gedurende eenige jaren aan de bouwmeesters der vestingwerken waren afgestaan tot voltooing der vestingmuren om den Vuchterdijk en het Hinthamereinde, opnieuw als ontvangsten in deze rekening gebracht.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 360
 
1521 Kapittel 69.
Herstel van de vestingwerken, zoo binnen als buiten de stad 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 373
 
1523 Kapittel 77.
Brieven aan Berlicum en andere dorpen om gravers naar 's Hertogenbosch te zenden, tot het graven van eene nieuwe gracht ter versterking der stad.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 389
 
1523 Kapittel 89.
De busgaten in de vestingmuren verwijd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 403
 
1527 Kapittel 72.
• Vestingbouwmeesters in den laatsten Gelderschen oorlog, ter ondersteuning der zes gecommitteerden aangesteld.
• Bier- en broodrekening voor de gravers aan stads vesten gewerkt hebbende.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 453
 
1527 Kapittels 74..81.
Uitgaven door de vestingbouwmeesters in den laatste Gelderschen oorlog gedaan.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 454
 
1530 Kapittel 9.
Gravers aan de Dieze en de vestingwerken bij de Koepoort, nu de St. Janspoort.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 469
 
1534 Kapittel 28.
Visitatie van stads vestingmuren, poorten en torens.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 515
 
1539 Kapittel 26.
• Grachten achter de nieuwe stadsvestingmuur op het Hinthamereinde opgegraven.
• Joachim van Heusden, Opzigter over die graafwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 566
 
1541 Kapittel 11.
Opgraving van een gedeelte der vestinggrachten van 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 576
 
1541 Kapittel 21.
Eene galerij op stads vestingmuur, aan de weversplaats, gemaakt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 583
 
1541 Kapittel 25.
Graving van de stads vestinggracht, achter St. Barbara kapel, en die aan de Orthenpoort.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 583
 
1541 Kapittel 30.
• Verbreeding van stadswal achter de tolbrug waartoe een gedeelte erf van het groot gasthuis werd ingenomen.
• Ordonnantie voor de kapiteins der wijken met aanwijzing van hunne plaatsen op de muren ingeval van een aanval.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 586
 
1542 Kapittel 30.
Hendrik van Son, ingenieur, aangenomen tot het ontwerpen van nieuwe vestingwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 590
 
1542 Kapittel 10.
• Stads vestinggrachten op onderscheidene punten verland, worden opgegraven en verdere werken hersteld uit vrees dat Maarten van Rossem een nieuwen togt mogt ondernemen. De ingezetenen moeten dit graafwerk verrigten. Tot meerdere spoed werden zij belast graafgelden op te brengen en ieder naar zijnen staat en vermogen daartoe geschat.
• De ingezetenen van de steden, vrijheden en dorpen in de meijerij, worden mede tot het verrigten dier graafwerken opgeroepen, die bij niet opkoming in plaats van te werken, betalen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 591-592
 
1542 Kapittel 28.
Vestingbouwmeesters door de stad 's Hertogenbosch aangenomen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 608
 
1543 Kapittel 122.
Afmeting van het bepaalde vrijterrein voor de vestingwerken van 's Hertogenbosch, binnen welke alle gebouwen volgens de bevelen des Keizers moesten afgebroken worden.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1543-1544. Deel 1, blz 620
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 620
 
1545 Kapittel 126.
Onteigening van een stuk grond, toebehorende aan de tafel van den Heiligen Geest, om stadswal achter de tolbrug te verbreeden. De stad doet die onteigende grond door eene sloot afgraven.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 637
 
1551 Kapittel 6.
Schepenen, raden, hoofdlieden en burgers onderzoeken den toestand van stads vestingwerken en grachten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 672
 
1552 Kapittel 5.
Vucht en andere dorpen aangeschreven, tot het zenden, van gravers naar 's Hertogenbosch om met graafwerken de stad te versterken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 679
 
1566 Kapittel 10..16.
Stads fabrijkage vestingwerken en artillerie.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 757
 
1566 Kapittel 12.
• Herstel van poorten, vestingwerken en bruggen.
• De stads vestingwerken met geschut gewapend.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 758
 
1566 Kapittel 15.
Versterking van onderscheidene gedeelten der stad 's Hertogenbosch, vervoer en berging van buskruid en geschut.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 758
 
1566 Kapittel 22.
Herstellingen van geschut vestingwerken, torens in die vestingwerken en aan de hekels.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 769
 
1566 Kapittel 23.
• Waakhuisjes op alle hoeken van de straten en aan de vestingwerken.
• Waakhuisjes op sleden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 769
 
1566 Kapittel 25.
• Versterking der stad en het maken van buskruid.
• De wilgenboomen buiten de stad afgehouwen, om tot verdediging der stad te worden gebruikt.
• Aarde op de wallen bij de Vuchterpoort gebragt, om de schanskorven daarmede te vullen.
• Geschut naar de Vuchterpoort gebragt.
• Het muurwerk van het ronddeel aan de Hinthamerpoort door de daarin gebragte aarde gebarsten of gescheurd zijnde, wordt die aarde uitgekart en aan de vestingmuur gebracht.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch (1399-1800). 1 ('s-Hertogenbosch 1863-1866) 771-772
 
1569 Kapittel 17.
De vesten en daarop staande torens rondom de Stad gereinigd, omdat Don Frederik, zoon des hertogs van Alva verwacht werd, ten einde op te nemen, waar, hetzij binnen of buiten de Stad het gevoeglijkst een kasteel of sterkte zou kunnen worden gebouwd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 834
 
1569 Kapittel 21.
Don Frederik op 4 en 5 October door stads-grachten gevaren, ten einde op te nemen, waar gevoeglijkst eene sterkte of kasteel zou kunnen worden opgeworpen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 835
 
1571 Kapittel 6.
• Brief aan den Stadhouder van het kwartier van Maasland te Oss, om graan naar 's Hertogenbosch te zenden en om karren, ten einde daarmede, tot versterking der Stad, het vuilnis en den baggergrond uit de binnen Diezen gekomen, op Stads-vestingwerken en de wallen te brengen.
• Nadere aanschrijving aan de vier kwartieren der Meijerij, om karren te zenden tot het vervoeren der aarden uit de binnen Diezen gekomen, van de straten naar Stads wallen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 856
 
1572 Kapittel 15.
De binnen-Dieze in de stad 's Hertogenbosch uitgegraven en de vestingwerken daarmede versterkt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 877
 
1576 Kapittel 22.
Versterking der vesting door mr. Peeter Scutkens.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 934
 
1577 Kapittel 5 en 6.
• Graafbrieven uitgezonden om werkvolk aan de vestingwerken der Stad 's Hertogenbosch.
• Aanschrijvingen aan St. Michiels - Gestel, Oosterwijk en Boxtel, om karren voor het werk aan de vestingwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 940
 
1577 Kapittel 5 en 6.
Aanschrijving aan verschillende dorpen, tot het zenden van gravers, karren en paarden, om te werken aan de verdedigingwerken der Stad 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 942
 
1578 Kapittel 14.
• Herstellingen aan de vestingwerken, poorten, schothekels, vestingtorens, casematten, bruggen, enz.
• Verschillende herstellingen aan de vestingwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 979-980
 
1578 Kapittel 20.
• Schepenen en anderen daartoe aangewezen, doen inspectie over de vestingwerken.
• Wachters buiten de Stad, om alle aanslagen te verhoeden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 986
 
1580 Kapittel 11.
Verkochte lijfrenten, om met de daarvan komende gelden de vestingwerken der Stad 's Hertogenbosch te versterken en tot aankoop van brand in de wachten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1003
 
1581 Kapittel 7.
Eene nieuwe belasting ingesteld tot reparatie en fortificatie der Stads vesten en poorten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1020
 
1583 Kapittel 16.
• Bevel tot het maken van Stads vestingmuren.
• Opneming der vestingmuren van de St. Jans- tot de Orthenpoort.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1043-1044
 
1584 Kapittel 3.
Jaarwedden voor de schrijvers aan de poorten, de wachters aan de schotbalken, de stokers in de wachten, de busmeesters, de wachters op den toren en de sluiters der poorten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1047
 
1584 Kapittel 13.
• Pioneerwerken aan en buiten de vesting.
• Rossen voor de borstweringen.
• Pioniers, gravers, rossen stekers en andere werkers aan de vestingen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1049
 
1584 Kapittel 16.
Eene Commissie onderzoekt de vesting werken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1050
 
1586 Kapittel 16.
• Commissarissen visiteren de vestingwerken.
• De vestingwerken binen en buiten de stad onderzocht, op het berigt dat de vijand een gruwelijken aanslag voor had.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1065-1066
 
1587 Kapittel 8.
De Regering doet bij het hooge water de Stad vestingwerken in oogenschouw nemen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1071
 
1591 Kapittel 14.
De Platte forme aan de vestingwerken bij de St. Janspoort gemaakt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1090
 
1591 Kapittel 16.
Op elk huis der Stad 's Hertogenbosch een stuiver belasting gezet, ten behoeve van de versterkingswerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1092
 
1593 Kapittel 6.
De huizen achter de Mandenmakers afgebroken, om daar ter plaatse de vestingwerken uit te leggen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1100
 
1594 Kapittel 15.
• De Regering van 's Hertogenbosch, zendt de armen aan den Maaskant, in nood door overstrooming, brood bier en haring.
• Zij doet de vestingwerken herstellen, die door het hooge water veel geleden hadden.
• Zij, die gehouden zijn tot onderhoud van Stads muren, gelast dit terstond te doen, op straffe dat dit anders ten hunnen dubbele kosten zal worden gedaan.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1104-1105
 
1601 Kapittel 13.
• Arbeiders in de loopgraven.
• Zetten en stapelen van schanskorven.
• Stads wallen door het hooge water afgespoeld, worden door aanvoer van aarde en slijk hersteld.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1136
 
1601 Kapittel 15.
• Kogels door de belegeraars in de Stad geworpen.
• Bevel dat uit ieder huis eene vrouw aan de verdedigingswerken moet komen pioneren.
• Bevel dat ieder in persoon moet komen pioneren.
• Mr. Jan van Straesborch brengt de belegeringswerken van den vijand in teekening.
• Jan van Straesborch tekent de werken des vijands op de Pettelaar en op Eikendonk aangelegd.
• Commissie tot opname van Stads vestingmuren van het vuur des vijands doorschoten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1137-1144
 
1602 Kapittel 16.
• Herstel der vestingmuur aan de drie hekels of zogenaamde groote Hekel.
• Uitnoodiging om de soldaten in de nieuw opgeworpen verdedigingswerken van levensmiddelen, tegen goede betaling, te voorzien.
• Zes tonnen bier in die nieuwe verdedigingswerken gezonden, die tonnen daarin vernield.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1150
 
1603 Kapittel 16.
Bier voor de werklieden die de musketkogels boven bragten en in het buskruid werkten.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1157
 
1604 Kapittel 16.
Onteigening en betaling van gronden voor de vestingwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1163
 
1605 Kapittel 17.
Verbod tot het stoken van St. Maartensvuur en dat niemand steenen van de vestingmuren mag breken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1165
 
1608 Kapittel 18.
De Stads vestingmuur op den Vuchteren dijk door het hoog water en den storm omgeworpen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1185
 
1609 Kapittel 6.
Materialen tot opbouwing van de vestingmuren aan de Vuchterpoort en aan den Boom.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1191
 
1609 Kapittel 19.
• Huisvesting van metselaars, gekomen om de herstelling der vestingmuur bij Couwenoort op den Vuchterendijk, aan te nemen.
• Toelaag aan de metselaars en werklieden die de muren bij Couwenoort en bij den Boom aangenomen hebben.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1194
 
1613 Kapittel 16.
• De Ingenieur van hunne Hoogheden Sebastiaan van Thienen neemt met Schepenen de vestingwerken in ogenschouw; de Ingenieur ontvangt daarvoor eene tegemoetkoming van honderd Guldens.
• Onthaal van den Ingenieur Silvan Roulin, tot inspectie der vestingwerken van H.H. gezonden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1213-1215
 
1616 Kapittel 19.
Vermeerdering en versterking der vestingwerken van 's-Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1232
 
1617 Kapittel 17.
Materialen voor de versterking en uitbreiding van de vestingwerken der Stad 's Hertogenbosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1240
 
1618 Kapittel 22.
Commissie om eene overeenkomst te treffen met den Burgemeester van Z. Boemel, tot de levering van steenen voor de vestingwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1255
 
1619 Kapittel 17.
• Beplanting der vestingwerken.
• Betaling van een gedeelte van Stads aandeel in het herstel en het maken van nieuwe vestingwerken, aan den ontvanger der fortificatien Nicolaas van Empel.
• Betaling van het tekort op de 8000 gul. door den Stad ten verzoeke van den Gouverneur, tot voltooijing der vestingwerken, opgenomen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1259
 
1619 Kapittel 21.
De Regering betaald aan de Gouverneur van Grobbendonck, reis- en andere kosten, om te Brussel te bewerken, dat de fortificatien van 's-Hertogenbosch zouden worden uitgebreid, dat door die uitbreiding de Stad zou worden vergroot of wel, dat minstens geen huizen zouden afgebroken worden als zij zonder nadeel der versterking konden blijven.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1263
 
1621 Kapittel 18.
Aankoop van steenen voor de vestingwerken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1296
 
1622 Kapittel 22.
Commissie aangaande de 6000 gul. door de Stad voor de vestingwerken op te brengen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1305
 
1625 Kapittel 6.
Kapitein Verrijcken benoemd tot Luitenant-Generaal der artillerie.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1325
 
1629 Kapittel 8.
Straatsteenen uit de vestingwallen opgegraven en ter beschikking van de regering der Stad, geborgen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1354
 
1641 Kapittel -.
Buitengewone servitien tot huisvesting van een nieuw korps fransche soldaten te 's-Hertogenbosch in bezetting gekomen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1422
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Ch. C.V. Verreyt, 'Een oud Bosch soldatenlied' in: Taxandria (1920) 231-234

Ch. C.V. Verreyt, 'Spaanse troepen ingesloten door de Staatschen bij de kerk te Empel in 1585' in: Taxandria (1901) 12-19

n: vermelding in een voetnoot