afb.

Vrouwenconvent MariŽnburg (1423 - ?)

locatie: Sint Janssingel 90

Al in de middeleeuwen was er in het Uilenburgkwartier een klooster met de naam MariŽnburg (Burcht van Maria). Het was het klooster van de zusters Franciscanessen. Op het hoogtepunt strekte het complex zich uit van de Uilenburg tot de stadswal en van de Walpoort tot ongeveer de Capucijnenpoort. Het klooster werd hevig getroffen door de beeldenstorm in 1566. Na 1629 vertrokken de meeste Franciscanessen en stierf de gemeenschap uit. Uit eerbied voor de oude naam nam een nieuwe kloostergemeenschap, de zusters van Jezus, Maria en Jozef (JMJ) in 1868 de naam MariŽnburg over.
's-Hertogenbosch binnen de Veste
 
Aanzienlijke huizen

MariŽnburg van verre zichtbaar : Centrum van katholiek leven

door Jac.J. Luyckx

9
10
11
12
Noten
1.Op hetzelfde terrein aan de Postelstraat stond in de Middeleeuwen de Uithof van het klooster van Postel, later het Refugiehuis van Postel (tot 1614). Daarna was hier tot 1629 een Capucijnenklooster gevestigd. In de 18e eeuw stond er het logement het Keizershof. Na afbraak van de gebouwen van JMJ in 1976 en archeologisch onderzoek in 1978 (zie Van Bos tot Stad p. 74 e.v.) zijn tussen Capucijnenpoort en Lamstraatje appartementen verrezen.
2.Postulant = persoon die in een kloosterorde wenst te worden opgenomen. Novice = iemand die een proeftijd van 1 ŗ 2 jaar in een klooster doorbrengt.
3.Presbyterium = priesterkoor.
4.Refter = eetzaal.
Literatuur
Zuster Seraphine Gommers, En het zaad groeide op. Geschiedenis van de Congregatte der zusters van de H. Maagd Maria genaamd het Gezelschap van Jezus Maria Jozefvanaf haar stichting tn 1822 tot 1940 ('s-Hertogenbosch 1957).
Bossche Bladen 1 (2005) 9-12
 
Achter de voorgevel

Bijna 'n eeuw onderwijs

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 8 september 1994
 
Beeldhouwkunst

IngangsreliŽfs

Klooster MariŽnburg, St. Janssingel 94, in de voorgevel boven de hoofdingang

26
M.B. Grotens-Kos, Beeldhouwkunst in de open lucht in 's-Hertogenbosch (1988) 26
 
Encyclopedie van Noord-Brabant

Gezelschap van J.M.J.

bron: dr. H. van Velthoven, Brabant een gewest in opkomst

273
Encyclopedie van Noord-Brabant 2 (1985) 273
 
Koppers
Nico Koppers, 's-Hertogenbosch 27 februari 2012
 
Kroniek van Molius

Het klooster van de zusters op den Uijlenbergh

135
J.A.M. Hoekx, G. Hopstaken, A.M. van Lith-Drooglever Fortuijn en J.G.M. Sanders, Kroniek van Molius : Een zestiende-eeuwse Bossche priester over de geschiedenis van zijn stad ('s-Hertogenbosch 1992) 135
 
Rijksmonument

Sint Janssingel 90

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Smits

Klooster MariŽnburg

498
499
Jan Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant (Alphen aan de Maas 2010) 498-499
 
Zegel

Zegel Klooster MariŽnburg op de Uilenburg

Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)  
 
Archief
1469

Klooster MariŽnburg op de Uilenburg 1447-1642

Stichtingsakte, met akte van bekrachtiging door prins-bisschop van Luik, 1469.
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
1642

Klooster MariŽnburg op de Uilenburg 1447-1642

Vergunning door Staten-Generaal, aan leden klooster MariŽnburg, om naar ouderlijk huis, dat op neutraal grondgebied is gelegen, terug te keren, met bepaling als religieuzen te zullen blijven beschouwd worden en privileges van haar klooster en inkomsten daarvan te zullen blijven genieten, 1642.
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
 
 
Artikelen
1904

N.N.

De Congregatie der Zusters van de H. Maagd Maria, genaamd het Gezelschap: Jezus, Maria, Jozef. Historische schets, 1822-1904
Teulings ('s-Bosch 1904)
 
1922

N.N.

Gedenkboek der congregatie van de Zusters der H. Maagd Maria, genaamd het Gezelschap van Jezus, Maria, Jozef
s.n. (s.l. 1922)
 
1931

H. van Alfen

Kroniek eener kloosterzuster van het voormalig Bossche klooster "MariŽnburg" over de troebelen te 's-Hertogenbosch in de jaren 1566-1575
Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant ('s-Hertogenbosch 1931)
 
1932

W. Nolet

De Congregatie van de Zusters der H. Maagd Maria, genaamd het Gezelschap van Jezus Maria Jozef
Katholiek Nederland III ('s-Gravenhage 1932) 154-177
 
1950

F. Dekkers

Over twee congregaties
Bossche Bijdragen 20 (1950/1951) 72-82
 
1954

N.N.

Congregatie der Zusters van J.M.J. Moederhuis "MariŽnburg" te 's Hertogenbosch Holland
s.n. ('s-Hertogenbosch 1954)
 
1957

Seraphine Gommers

En het zaad groeide op. Geschiedenis van de Congregatie der Zusters van de M. Maagd Maria genaamd het gezelschap van Jezus Maria Jozef vanaf haar stichting in 1822 tot 1940
Moederhuis MariŽnburg ('s-Hertogenbosch 1957)
 
?

N.N.

"De MariŽnburg" gesticht 1423
s.n. (s.l. 196?)
 
1966

A.J.M. Alkemade

Vrouwen XIX. Geschiedenis van negentien religieuze congregaties 1800-1850
Malmberg ('s-Hertogenbosch 1966)
 
1966

J.J. van Haaren, Zusters van de SociŽteit van J.M.J., broeder Amator

Kerktekening
Zuid-Nederlandsche drukkerij ('s-Hertogenbosch 1966)
 
1967

N.N.

SociŽteit van J.M.J. in 1967
s.n. (s.l. 1967)
 
1970

F.L.F.N. Russel

Rapport betreffende de congregatie der zusters Dochters van Maria en Jozef gevestigd te 's-Hertogenbosch. Analyse en interpretatie van ontwikkelingen in de structuur van de congregatie
s.n. ('s-Hertogenbosch 1970)
 
1971

N.N.

Society of J.M.J.
s.n. (s.l. 1971)
 
1983

mr. J.A.M. Hoekx

Fraters en zusters van het Gemene Leven
Bossche Bouwstenen VI ('s-Hertogenbosch 1983) 22
 
1984

J. Hoekx

De weldoeners van het convent van de MariŽnburg
Informatiebulletin van het Museum voor religieuze kunst 8 (Uden 1984) 69-70
 
1985

Redactie

J.M.J., Gezelschap van
Encyclopedie van Noord-Brabant 2 (1985) 273
 
1994

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : Bijna 'n eeuw onderwijs
Brabants Dagblad donderdag 8 september 1994 (foto)
 
1997

Kees Paanakker

Zusters van de SociŽteit van Jezus, Maria en Jozef. 175-jarig bestaan van de congregatie
Erasmusplein 3 (1997) 5-7
 
1997

Mathias Wolff, Louise van Laarhoven, Laetitia Aarnink

De geest die ons beweegt. De spiritualiteit van de Zusters van Jezus, Maria en Jozef
Titus Brandsma Instituut Valkhof Pers (Nijmegen 1997)
 
1999

Theo Hoogbergen

Scholen en kloosters. Opkomst en neergang. Binnenstad zonder onderwijs
Bossche Bladen 2 (1999) 49-55
 
1999

N.N.

Archeologisch onderzoek op terrein MariŽnburg in Den Bosch. Straatje 16e eeuw komt tevoorschijn
Brabants Dagblad woensdag 17 november 1999 (foto)
 
2000

Gerdie de Zeeuw-Nieuwenhuis

100 jaar MariŽnburg
KringNieuws 1 (2000) 6-7
 
2000

Wim Hagemans

Funderingen van groot gebouw en sporen van verdwenen tak Binnendieze. Opgraving MariŽnburg verrast opnieuw
Brabants Dagblad dinsdag 29 februari 2000 (foto, tekening)
 
2002

Ad van Drunen

Klooster MariŽnburg
Kloosters en religieus leven ('s-Hertogenbosch 2002) 72
 
2003

Wies van Leeuwen

Kerken en Kloosters : 's-Hertogenbosch en de neogotiek II
Bossche Bladen 3 (2003) 102
2005

Jac.J. Luyckx

Aanzienlijke huizen : MariŽnburg van verre zichtbaar : Centrum van katholiek leven
Bossche Bladen 1 (2005) 9-12
2007

Jeroen van der Horst

Liefhebben, geloven en hopen in MariŽnburg
Brabants Dagblad zaterdag 11 augustus 2007 (foto)
 
2008

dr. Hans Pel

2.2 SociŽteit van Jezus, Maria, Jozef
Een onmiskenbaar kloosterlijk huis (Heeswijk 2008) 29-33
 
2010

Jan Smits

Sint Janssingel 92-96. Klooster MariŽnburg.
in: Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant (2010) 498-499
 
2013

Klooster MariŽnburg komt vrij

De congregatie JMJ denkt al na over de toekomst van MariŽnburg. Het klooster komt over een paar jaar vrij.
RobŤrt van Lith en Domien van der Meijden | Brabants Dagblad donderdag 14 februari 2013 | 25
 
2013

Toen te krap en nu te ruim in klooster

Klooster MariŽnburg in Den Bosch komt over enkele jaren vrij. ĄEen zwembad in de kapel gaat te ver.Ē
RobŤrt van Lith | Brabants Dagblad donderdag 14 februari 2013 | 26-27
 
2015

Domien van der Meijden

Zusters JMJ snel weg uit Den Bosch.
Brabants Dagblad donderdag 26 februari 2015 | 29
 
2015

Zusters zijn de 'levende stenen van moederhuis'

DEN BOSCH - Provinciaal overste Laetitia Aarnink nam gisteren in MariŽnburg al een klein voorschotje op het naderend afscheid van het vierde moederhuis van de JMJ-zusters in Den Bosch aan de Sint-Janssingel. Daar komt waarschijnlijk de Graduateschool. De plannen daarvoor zijn in de maak.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad donderdag 19 maart 2015 | 22
 
2015

Zuster ThťresiŽnne: 'Religies stellen waarheden, daar ben ik wel vanaf'

'Hefvermogen maximaal 300 kilo of vier personen', zegt een bordje in de lift van MariŽnburg. Een oude waarschuwing uit drukkere tijden. Het Bossche klooster is vrijwel leeg. Zuster ThťresiŽnne (74) woont sinds kort op zichzelf. In de loop van haar leven ging ze kritischer naar religie kijken.
Eric Alink | Brabants Dagblad zaterdag 4 april 2015 | 42-43
 
2016

Na de verbouwing is de kapel omgetoverd tot collegezaal

MariŽnburg wordt verbouwd, met behoud van zo veel mogelijk originele details. Dus geen vloerverwarming.
Bart Gotink | Brabants Dagblad zaterdag 13 februari 2016 | 4
 
2016

Dees Melsen

MariŽnburg Campus, 's-Hertogenbosch
Gemeente 's-Hertogenbosch 26 februari 2016
2016

Ton Vogel

Zusters SociŽteit van JMJ, van Jezus, Maria en Jozef : Algemene geschiedenis
Bossche Kringen 3 (2016) 42-47
 
2016

Ton Vogel

Zusters SociŽteit van JMJ, van Jezus, Maria en Jozef : deel 2
Bossche Kringen 4 (2016) 63-67
 
2016

Ton Vogel

Zusters SociŽteit van JMJ, van Jezus, Maria en Jozef : deel 3
Bossche Kringen 5 (2016) 11-16
 
2016

Ton Vogel

Zusters SociŽteit van JMJ, van Jezus, Maria en Jozef : deel 4
Bossche Kringen 6 (2016) 52-59
 
 
Benaming
1498Zusteren opten UlenborchStads Rekeningen van het jaar 1399-1800. Deel 1, blz 31
1629Convente opden UylenborchStads Rekeningen van het jaar 1629-1630. Deel 2, blz 1350
1645't Clooster op den UylenburchKaart Sylva Ducis Gallis Bois le Duc German sHertogen Bos ca 1645
 
Boeken
1896

Congregatie van de Zusters der H. Maagd Maria genaamd Gezelschap Jesus, Maria, Joseph

Staat van het Personeel en van de bijzonderheden en veranderingen welke van primo januari tot ultimo december 1896 in de Congregatie hebben plaats gehad.
's-Hertogenbosch 1896
 
2012

Karen van Andel

MariŽnburg : klooster tussen Dieze en Dommel
Nederlandse Provincie van de SociŽteit van JMJ | 's-Hertogenbosch 2012 | ISBN 90 9026 837 8
 
2013

Bert Atsma, Rens van Hedel en Christian van der Krift

MariŽnburg - Ďs-Hertogenbosch
Technische Universiteit Eindhoven 2013
2015

Charles Caspers

Zacht, doch Krachtdadig : Anna Catharina van Hees en de oorsprong van de Congregatie Dochters van Maria en Jozef
Adveniat | Baarn 2015 | ISBN 94-9209-311-0
 
2016

A.M.A.J. Driessen en G.P. van de Ven

Zusters van J.M.J. : Geschiedenis van een congregatie 1822-1962
Verloren | Hilversum 2015 | ISBN 90-8704-470-1
 
 
Geschiedenis
1469 Op 11 juli leggen de zusters van het Gemene Leven op de Uilenburg kloostergeloften af volgens de derde regel van Sint Franciscus. Hun klooster zal de naam MariŽnburg dragen en ressorteren onder het kapittel van Zepperen.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1488 De kapel werd in 1488 gesticht door Aleidis, de weduwe van Ludolphus Buck en in 1491 ingewijd. De kapel was een zgn. dubbelkerk met twee vloeren boven elkaar. Vanaf beiden niveaux was de priester aan het altaar te volgen.
Bron: Bossche Bouwstenen VI
 
1566 In 1566 werden kapel en klooster door de beeldenstormers aangetast.
Bron: Bossche Bouwstenen VI
 
1629 Ook deze zusters werden na 1629 tot uitsterven gedoemd, doch de naam van hun klooster en hun kapel zijn tot nu toe bewaard gebleven.
Bron: Bossche Bouwstenen VI
 
1897 Architect J.H.H. van Groenendael uit Amsterdam ontwerpt het zogenaamde MariŽnburgcomplex; een nieuwbouw voor het hoofdbestuur, noviciaat, kweekschool, internaat en communiteit van de Zusters van J.M.J.
De naam MariŽnburg is ontleend aan het middeleeuwse Franciscanessen dat in de Uilenburg heeft gestaan.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
 
Open Monumentendag
2016

The Jheronimus Academy of Data Science

voormalig Klooster MariŽnburg

Aan de Dommel pronkt sinds oudsher het klooster MariŽnburg en is gelegen bij het vroegere, gelijknamige middeleeuwse klooster uit de 15e eeuw. Hiervan is de in 1929 ingrijpend verbouwde kapel uit 1491 langs het straatje Walpoort bewaard gebleven. Het klooster werd gebouwd in 1897-1899 naar ontwerp van J. van Groenendael in een neogotische architectuur. De centrale toegangshal van het complex heeft fraaie net-gewelven op granieten kolommen, voorzien van bladkapitelen. De kloosterkapel is ingedeeld in zeven traveeŽn en heeft een koorsluiting met vijf vlakken van een achthoek. De kapel heeft een driebeukige vorm en bezit uitwendig luchtbogen, op het zadeldak staat een hoge dakruiter met spits. Inwendig heeft de kapel een driedelige opbouw: kolommen met scheibogen, daarboven een galerij en een lichtbeuk met spitsboogvensters. De kerkruimte heeft bepleisterde bakstenen kruisgewelven. De beschildering van de kapel, de glas-in-loodramen en het altaar dateren van na de Tweede Wereldoorlog. Ooit legden de zusters van Jezus, Maria, Josef (JMJ) zich hier te ruste na een dag met liefde en toewijding onderwijzen, maar vanaf medio 2017 studeren, onderzoeken, werken en slapen hier ondernemende bollebozen. Daarmee wordt een lange traditie van onderwijs en wonen voortgezet: het klooster wordt MariŽnburg Campus. De Brabantse universiteiten van Tilburg en Eindhoven hebben de handen ineengeslagen om in MariŽnburg The Jheronimus Academy of Data Science te vestigen. Dit is een opleidingsinstituut voor masterstudenten en promovendi in Data Science & Entrepreneurship. MariŽnburg biedt straks ook ruimte aan startups en heeft woonvoorzieningen.
Magazine Open Monumentendag (2016) 14
 
 
Stadsrekeningen
1521 Kapittel 75.
Het convent St. Geertruide te 's Hertogenbosch ontvangt loten voor aan de stad 's Hertogenbosch geleende gelden.
Idem de conventen achter Tolbrug op den Uilenburg en de Bogaarden.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 367
 
1542 Kapittel 10.
Het convent op den uilenborg.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 591
 
 
Afbeeldingen

1954

1954

27 juli 2007

27 juli 2007
 
Literatuur en bronnenpublicaties

H.F.J.M. van den Eerenbeemt, Geschiedenis van Noord-Brabant (1996-1997) I. 374, 380, 387; II. 348

L. van de Meerendonk, Het klooster op de Eikendonk te Den Dungen II (1964) 5, 17, 18, 31, 32, 46, 47, 49, 53, 59, 68, 77, 78, 85, 86, 109, 114

L. van de Meerendonk, Tussen reformatie en contra-reformatie IX (1967) 111, 119, 125n, 139, 182, 249, 250

Jan Sanders, Kroniek van Molius (2003) 135

L.H.C. Schutjes, Geschiedenis van het bisdom 's-Hertogenbosch (1876) IV. 491-499

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 129, 249, 257, 258, 390

n: vermelding in een voetnoot