afb. A.F.A.M. Wetzer, 4 april 2004

Van der Does de Willeboissingel 12 : Mannenconvent Kapucijnen (1613 - 2017)

architect: kapucijn Felix Baijens van Dennenburg
bouwjaar: 1898
functie: kapucijnenklooster

De Capucijnen, volgelingen van Franciscus van Assisi, werkten en leefden in Den Bosch van 1611 to 1761. Zij woonden eerst in een klooster in de Postelstraat, maar in 1629, bij de val van de stad, moesten zij dat klooster opgeven en de stad verlaten. Enigen waren in het geheim achtergebleven en werkten verder in schuil- en zolderkerken totdat in 1761 pater Theodorus, zelf een Bosschenaar, overleed en door een saeculier priester werd opgevolgd.
Tegen het eind van de vorige eeuw zijn de Capucijnen teruggekomen. In 1897 werd met de bouw van klooster en kerk begonnen en op 28 augustus 1898 werd de kerk officieel in gebruik genomen.
Architekt van het klooster en kerk was broeder Felix Baijens uit Dennenburg. Het interieur is gepleisterd met lisenen kroonlijst en tongewelven. Het rijk neorenaissance hoogaltaar met zijaltaren, preekstoel en biechtstoelen zijn uit de bouwtijd van de kerk en gemaakt door enige broeders Capucijnen te Handel.
Deze Capucijnenkerk was oorspronkelijk géén Parochiekerk, maar een openbare kerk, die voor iedereen toegankelijk was.
Vanaf 1 januari 1972, toen de Leonarduskerk en de St. Pieter gesloten werden en de éne Binnenstadsparochie Den Bosch werd opgericht, werd ook deze kerk samen met de St. Jan, de St. Jacob en de St. Cathrien aangewezen als Parochiekerk met de bijzondere zorg voor de wijk 't Zand als vervangende kerkruimte voor de oude Leonardusparochie.
Bron: Gids voor uw rondgang in kerk en klooster, juli 1985
~~~
Zij werden als tweede contrareformatorische orde met instemming van bisschop Masius en toestemming van het stadsbestuur door Goyart van Engelant, raadsheer en rector van het Grootziekengasthuis, in 1611 binnen de stad gebracht en gehuisvest aanvankelijk op de Windmolenberg en spoedig daarna in de Diepstraat. Na aankoop van een gedeelte van het refugiehuis van Postel bouwen ze aldaar een klooster van 33 cellen, waarvan er in 1629 25 bezet waren. Hun kerk werd in 1620 ingewijd.
Bron: Bossche Bouwstenen VI
 
Achter de voorgevel

'Een groot gerief'

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 2 maart 1995
 
Bossche monumenten

Verdreven en weer terug

door Ed Hupkens


5
Stadsblad woensdag 18 maart 2015 | 5
 
Hagemans

Het Kapucijnen klooster

door Wim Hagemans

219
221
Bossche Pracht 9 (2003) 218-221
 
Presentatie

Vier eeuwen onderweg : Kapucijnen in Den Bosch

Tekeningen/aquarellen: Philippus
Tekst: Wim Snik

Lay-out en samenstelling: Frans Peters

Vier eeuwen onderweg (2011)
 
Rijksmonument

Klooster

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Smits

Kapucijnenklooster

489
490
Jan Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant (Alphen aan de Maas 2010) 489-490
 
Artikelen
1910

Sasse van Ysselt

Het voormalig Capucijnenklooster
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch I (1910) 267
 
1922

Cyrillus van Schiedam

De eerste Capucijnen en oud 's-Hertogenbosch = Geschiedenis van het klooster der Minderbroeders-Kapucijnen te 's-Hertogenbosch (1611-1629)
Bossche bijdragen 5 (1922/1923) 271-320
 
1930

W. Nolet

De Orde der Minderbroeders-Capucijnen
Katholiek Nederland I ('s-Gravenhage 1930) 223-230
 
1932

P. Hildebrand

P. Jozef van 's-Hertogenbosch (overleden 1776)
Franciscaansch leven 15 (1932) 230-236
 
1935

David de Kok

De volgelingen van Sint Franciscus van Assisi te 's-Hertogenbosch
Historia (1935) 328-332
 
1937

Pater Gerlachus

Betrekkingen van Anthonius van Gils met de Capucijnen
Franciscaansch leven. Maandschrift voor Franciscaansche ascese, geschiedenis en kunst 20 (1937) 59-62, 89-93, 122-126, 149-156
 
1973

Redactie



75 jaar Caoucijnen in Den Bosch
Boschboom Bladeren 13 (1973) 21-23
 
1976

Redactie

Handleiding bij uw rondgang door het Capucijnenklooster te Den Bosch
s.n. (s.l. 1976?)
 
1978

Redactie

Beeld van de afgelopen honderd jaar : Capucijnenmuseum in Den Bosch
Brabants Dagblad donderdag 28 september 1978 (foto's)
 
1983

mr. J.A.M. Hoekx

De Capucijnen
Bossche Bouwstenen VI ('s-Hertogenbosch 1983) 28
 
1986

Jacques Wijnen

Koster en zondagsschilder. Kapucijnen in hun vrije tijd
Met kap en koord 4 (1986) 6-8
 
1987

Ad Rijken

Kerkhof kapucijnen dankzij de oorlog
Brabants Dagblad zaterdag 22 augustus 1987
 
1990

J.S.

De wedergeboorte van het Bossche kapucijnenklooster
Met kap en koord 2 (1990) 9-11
 
1995

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : 'Een groot gerief'
Brabants Dagblad donderdag 2 maart 1995 (foto)
 
1995

Victor Joseph

Kapucijnen J. Waterreus en J. Van Gurp jubileren bij kloosterorde in Den Bosch. Pieper gaat bij verzoek om te biechten
Brabants Dagblad vrijdag 4 augustus 1995 (foto)
 
1998

Redactie

Hurkmans verzorgt na bisschopswijding eerste mis bij paters. Kapucijnen hijsen nieuwe klok in toren
Brabants Dagblad maandag 10 augustus 1998 (foto)
 
1998

Lindy Jense

Kapucijnenklooster aan Van der Does de Willeboissingel viert jubileum
Brabants Dagblad dinsdag 11 augustus 1998 (foto)
 
1998

Marianne Nuijten

Kapucijnen nemen voorproefje op naderend eeuwfeest met wijden klok. Bluijssen wijdt Zoete Lieve Vrouw
Brabants Dagblad maandag 17 augustus 1998 (foto)
 
1999

Jacqueline Landsmeer

Orde van de minderbroeders Kapucijnen ging op termijn voor aalmoes in natura. 'Bosschenaren altijd scheutig met hun gulle gaven'
Brabants Dagblad vrijdag 6 augustus 1999 (foto)
 
2002

Gerard Velders

Brouwerij Paters Kapucijnen
KringNieuws 4 (2002) 15-17
 
2002

Luchesius Smits

Roeping: 'altijd anders altijd eender'
Kloosters en religieus leven ('s-Hertogenbosch 2002) 215-235
 
2003

Wim Hagemans

Het Kapucijnenklooster

Bossche Pracht 9 (2003) 218-221
 
2004

Redactie

Open tuinen in de binnenstad van 's-Hertogenbosch
Groei & Bloei 2 (2004) 6-14
 
2010

Jan Smits

Van der Does de Willeboissingel 12. Kapucijnenklooster.
in: Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant (2010) 489-490
 
2011

Kapucijnen 400 jaar terug in 's-Hertogenbosch gevestigd

Precies vierhonderd jaar geleden, in 1611 vestigden de eerste Kapucijnen zich in 's-Hertogenbosch. De huidige communiteit aan de Van der Does de Willeboissingel in 's-Hertogenbosch staat dit najaar stil bij deze mijlpaal met activiteiten die verwijzen naar het verleden en de toekomst.
Redactie | Bossche Omroep zondag 11 september 2011
 
2011

Kapucijnen zijn nog springlevend

De jubilerende Kapucijnen in Den Bosch zijn nog met weinig, maar hun ideeën zijn springlevend. Komende zaterdag start een reeks jubileumactivisten.
Wim Hagemans | Brabants Dagblad woensdag 14 september 2011
 
2011

Gerard ter Steege

Vierhonderd jaar dienstverlening aan kerk en Bossche samenleving
KringNieuws 5 (2011) 6-7
 
2011

Samen wandelend 'de diepte' in

Congregaties als die van de Kapucijnen raken uit de tijd. Maar de Franciscaanse Beweging neemt, al wandelend, het stokje van Franciscus over.
Wim Hagemans | Brabants Dagblad vrijdag 14 oktober 2011
 
2011

Lodewijk van Gorkom

Vierhonderd jaar kapucijnen
KringNieuws 6 (2011) 8-9
 
2012

J. Jacobs en E. Persoons

De kapucijnen in 's-Hertogenbosch (I) : Eerste verblijf 1611-1761
Bossche Bladen 1 (2012) 17-21
 
2012

J. Jacobs

De kapucijnen in 's-Hertogenbosch (II) : Tweede verblijf 1898 - heden
Bossche Bladen 2 (2012) 62-67
 
2016

Klooster wordt overgenomen

Het provinciaal kapittel van de minderbroeders franciscanen uit Utrecht is donderdag akkoord gegaan met een voorstel van het bestuur om het kapucijnenklooster in Den Bosch over te nemen. De franciscanen gaan er een communiteit van jongere broeders in onderbrengen. Het kapucijnenklooster werd hiervoor geschikt bevonden.
Redactie | Brabants Dagblad zaterdag 21 mei 2016 | Regio 5
 
2017

Ton Vogel

De kapucijnen verlaten 's-Hertogenbosch deel 1
Bossche Kringen 5 (2017) 58-62
 
 
Benaming
1611Den CapesynenStads Rekeningen van het jaar 1611-1612. Deel 2, blz 1201
 
Boeken
1935

Pater Gerlachus

De Minderbroeders-Capucijnen in 's-Hertogenbosch 1611-1935
Mosmans | 's-Hertogenbosch 1935
 
1948

H. van Velthoven

Gedenkschrift ter gelegenheid van het gouden jubilé van het capucijnenklooster te 's-Hertogenbosch
1898 - 1948
Zuid-Nederlandsche drukkerij | 's-Hertogenbosch 1948
 
1985

P. Barnabas van den Brule

Pax et bonum. Vrede en alle goeds
Gids voor uw rondgang in kerk en klooster van de Minderbroeders Capucijnen te 's-Hertogenbosch
 
1993

Cor 't Hoen, Rein Lomme, Gentilis van Loon

Twaalf kapucijnen
Minderbroeders kapucijnen | 's-Hertogenbosch 1993
 
1998

Broeder Gentilis van Loon ofm Cap

Een Eeuw Kapucijnen in 's-Hertogenbosch
Leven en werken van de Bossche Kapucijnen gedurende de laatste honderd jaar
(28 augustus 1898 - 28 augustus 1998)
Adr. Heinen | 's-Hertogenbosch 1998 | ISBN 90 70706 21 0
 
 
Geschiedenis
1663 De kloostergoederen van de Capucijnen worden door de Raad vsn State verkocht. Men wil ook de Sint Joriskapel verkopen, doch hiertegen verzet men zich. Immers de kapel behoort tot het Sint Jorisgilde (Het gilde van de Voetboog, de Jonge Schuts). Deze verkoop gaat niet door.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1898 De paters Capucijnen vestigen zich in 's-Hertogenbosch op Het Zand. Naar hen wordt de Kloostersingel genoemd. Deze Kloostersingel zal echter als eerbetoon genoemd worden naar burgemeester Van der Does de Willebois, tijdens wiens lange ambtsperiode (1884-1917) Het Zand gerealiseerd wordt.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
 
Open Monumentendag
2010

Kapucijnenklooster

Van der Does de Willeboissingel 12

In 1896-1898 werd in de nieuwe Bossche wijk Het Zand, tegenover het Mariënburgklooster, een klooster gebouwd voor de orde der Minderbroeders-Kapucijnen, naar ontwerp van F. van Dennenburg. Klooster en kerk zijn gebouwd in een sobere traditionele bouwtrant. Uitwendig zijn neoromaanse elementen opgenomen (boogfries topgevel kerk, rondgesloten vensters), inwendig neoclassicistische elementen (kroonlijst, lisenen). De kerkruimte heeft gestuukte tongewelven en een fraai neobarok altaar.
Magazine Open Monumentendag (2010) 16
 
 
Raadsbesluiten
2010

Aanwijzing grond tot begraafplaats

Het college stelt de raad voor een stuk grond aan te wijzen om te gebruiken als uitbreiding van de bijzondere begraafplaats van de pater Kapucijnen aan De Does de Willeboissingel.
B&W Besluitenlijst 13 juli 2010 | 24
 
 
Stadsrekeningen
1611 Kapittel 4.
Octrooi voor de Paters Kapucijnen, om te 's-Hertogenbosch een huis te koopen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1201
 
1612 Kapittel 17.
• Bedkoetsen, slaaplakens, bedden en oorkussens voor de Paters Capucijnen.
• Canefas voor hen aangekocht.
• De Paters Kapucijnen, bij hunne komst in het huis van Postel 60 gul. geschonken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1211-1212
 
1613 Kapittel 16.
De Stad 's Hertogenbosch geeft aan de Paters Capucijnen 3000 gul in den koopprijs van het huis van Postel.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1216
 
1614 Kapittel 18.
• Twee dubbelde Albertussen onder den eersten steen gelegd bij de bouwing van het klooster der Capucijnen.
• Toelaag aan de Paters Capucijnen, tot opbouwing van hunne nieuwe kerk.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1221
 
1617 Kapittel 21.
• Betaling van den laatsten termijn in de 1000 gld, aan de Eerw. Paters Kapucijnen tot opbouwing hunner kerk verleend.
• Toelage aan de Paters Capucijnen, tot daarstelling van de Poort aan hun klooster, met het beeld van St. Franciscus.
• De Stad schenkt aan die Paters een glas in hunne kerk.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1242-1245
 
 
Afbeeldingen

8 september 2007

8 september 2007

8 september 2007

8 september 2007
 
Adresboeken
Van der Does de Willeboissingel 12
Kloostersingel N 67a (????)
1908Klooster Capucijnen
Van der Does de Willeboissingel 12 (1909)
1910Klooster E.E.P.P. Capucijnen - Jac. Pessers (pater gardiaan)
1928Klooster Paters Capucijnen
1948Capucijnenklooster
1965Pastorie Paters Capucijnen
1985Capucijnenmuseum
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 185

n: vermelding in een voetnoot