afb.

Vrouwenconvent Groot Ziekengasthuis (1277 - ?)

locatie: Burgemeester Loeffplein

In 1277 vervaardigt Jan van Enghien, bisschop van Luik, statuten uit voor de broeders en zusters van het Groot-Gasthuis. Er is een goed georganiseerd dubbelconvent met oversten, een provisor en een priester. De leefregel gaat grotendeels over organisatie, voorschriften over eten en vasten, dicipline en dagorde, silentium en slot, bidden en biechten. Slechts een alinea is gewijd aan de verpleging van de arme zieken, nl. dat men de zieken, die wegens hun ernstige ziekte geen gewone spijs kunnen verdragen, zal geven wat ze verlangen als dit te krijgen is en dat een zieke die ernstige doktershulp nodig heeft zonder dit te kunnen betalen door de meesteres van het gasthuis moet worden geholpen. Het klooster en het gasthuis lagen aanvankelijk op de plaats van de huidige Nederlands Hervormde Kerk staat. De Gasselstraat (verbastering van Gasthuisstraat) ontleent hieraan de naam. Het klooster was toegewijd aan de H. Elisabeth van Thuringen. In 1376 wordt door de bisschop van Luik het aantal nonnen beperkt tot zeven, die de regel van St. Augustinus volgen, en het broedersconvent opgeheven. Een lekebroeder zal de zusters bijstaan als hulpkracht voor de mannelijke patiënten. In 1458 verhief de kapitteldeken van de St. Jan de kapel van het gasthuis krachtens pauselijke bul van 1456 tot parochiekerk. Wanneer ca. 1470 het gasthuis overgaat naar de huidige plaats, blijft de kapel nog in functie totdat in 1487 met de bouw van de kapel aldaar wordt aangevangen.
Bossche Bouwstenen VI
 
Achter de voorgevel

Een ziekenhuis- en kloostergevel aan het Loeffplein

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 3 oktober 1996
 
Rijksmonument

Ziekenhuis annex zusterklooster met kapel

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Artikelen
1932

W. Nolet

De Congregatie der Barmhartige Zusters van den H. Carolus Borromaeus
Katholiek Nederland II ('s-Gravenhage 1932) 185-188
 
1983

mr. J.A.M. Hoekx

Broeders en Zusters van het Grootziekengasthuis
Bossche Bouwstenen VI ('s-Hertogenbosch 1983) 19
 
1996

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : Een ziekenhuis- en kloostergevel aan het Loeffplein
Brabants Dagblad donderdag 3 oktober 1996 (foto)
 
2002

Ad van Drunen

Klooster van het Grootziekengasthuis
Kloosters en religieus leven ('s-Hertogenbosch 2002) 66-68
 
2015

Geert Donkers

Leven en werk van de Barmhartige Zusters van de H. Carolus Borromeus
Werkgroep Kerken en Kloosters ('s-Hertogenbosch 2015)
 
Stadsrekeningen
1622 Kapittel 10.
Het groot gasthuis gedeeltelijk, de huizingen de Moriaan, de Strikkepoort en Antonie de maalders huis, tot Barakken voor 100 tot de bezetting der Stad nieuwe ingekomen soldaten, ingerigt.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1302-1303
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

H.F.J.M. van den Eerenbeemt, Geschiedenis van Noord-Brabant (1996-1997) I. 316; II. 290

Jan Sanders, 'Verkloostering in het vijftiende-eeuwse 's-Hertogenbosch' in: Noordbrabants Historisch Jaarboek 33 (2016) 84

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 248, 249

n: vermelding in een voetnoot