afb. A.F.A.M. Wetzer, 4 augustus 2007

Grote Kerk

bouwjaar: 1821
locatie: Kerkstraat 20

De katholieken kregen via bemiddeling van Napoleon de Sint Janskerk terug, maar moesten wel zorgen voor een andere kerk voor de hervormden. De brede trap voor de kerk werd in 1995 aangebracht tijdens de herinrichting van de binnenstad naar een ontwerp van de Spaanse architecte Beth Gali.
 
Achter de voorgevel

Een bepleisterde zijgevel aan de Annaplaats

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 14 november 1996
 
Orgel (Batz)

Het Batz-orgel (1831)

34
Wim van der Ros | Brabants Orgelrijkdom (2015) 34
 
Orgel (Strümphler)

Het Strümphler-kabinetorgel (1780)

35
Wim van der Ros | Brabants Orgelrijkdom (2015) 35
 
Rijksmonument

Gasselstraat 3

Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 
Verdwenen stadsbeelden

'Grote Kerk' aan een plein zonder echte naam

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad dinsdag 10 november 1998
 
Artikelen
1869

H. Pierson

De heerschappij der bourgeoisie in de Nederlandsch Hervormde Kerk
De Gids 1 (1869) 441-476
 
1911

W. Meindersma

De gereformeerde kerk in de stad en de Meierij van Den Bosch gedurende de XVIIde en XVIIIde eeuw
Theologisch tijdschrift 1911
 
1966

M.A. Vente

Het orgel in de Hervormde kerk te 's-Hertogenbosch
Het orgel 12 (1966) 313-316
 
1977

drs. N.K. van den Akker

De Grote Kerk
Boschboom Bladeren 21 (1977) 57-65
 
1979

Redactie

In november te Den Bosch: Herv. Gemeente herdenkt het 350-jarig bestaan
Brabants Dagblad woensdag 24 oktober 1979
 
1979

Redactie

Gesticht na de val van Den Bosch in 1629. Hervormde Gemeente 350 jaar
Brabants Dagblad donderdag 8 november 1979 (foto)
 
1979

Redactie

Stijlvolle herdenking 350-jarig bestaan. Hervormden uit isolement
Brabants Dagblad maandag 12 november 1979 (foto)
 
1994

J.J. van Veldhuizen

De bouw van de Ned. Herv. Kerk te 's-Hertogenbosch
Deel 1. KringNieuws 3 (1994) 13-14
Deel 2. KringNieuws 4 (1994) 7-8
Deel 3. KringNieuws 5 (1994) 9-10
Deel 4. KringNieuws 6 (1994) 11-12
Deel 5. KringNieuws 1 (1995) 10
Deel 6. KringNieuws 2 (1995) 14
 
1995

Redactie

Restauratie Lutherse kerk, Nederlands Hervormde kerk en Gashuispoort. Geld voor drie Bossche monumenten
Brabants Dagblad zaterdag 24 juni 1995
 
1996

Henny Molhuysen

Achter de voorgevel : Een bepleisterde zijgevel aan de Annaplaats
Brabants Dagblad donderdag 14 november 1996 (foto)
 
1996 Dr. Th. G.A. Hoogbergen
Middentoren Nederlandse Hervormde Kerk ('s-Hertogenbosch)
Brabantse Monumenten Leven (1996) 114-115
 
1997

J.J. van Veldhuizen

Een orgel voor de Nederlands Hervormde Kerk te 's-Hertogenbosch 1816-1831
J.J.van Veldhuizen ('s-Hertogenbosch 1997)
 
1997

J.J. van Veldhuizen

De bouw van de Nederlands Hervormde Kerk te 's-Hertogenbosch 1816-1822
J.J.van Veldhuizen ('s-Hertogenbosch 1997)
 
1998

Henny Molhuysen

Verdwenen stadsbeelden : 'Grote Kerk' aan een plein zonder echte naam
Brabants dagblad dinsdag 10 november 1998 (foto)
 
2008

Erwtenman

Grote Kerk opent deuren
Brabants Dagblad vrijdag 12 december 2308
 
2011

Afscheid van fantastisch orgel

Organist Jacques van den Dool neemt na 45 jaar afscheid als organist van de Nederlandse Hervormde Kerk in Den Bosch en het fantastische Bätzorgel.
Marjolijn Sengers | Brabants Dagblad maandag 24 oktober 2011
 
2012

Wim van der Ros

Jacques van den Dool nam afscheid als cantor-organist in 's-Hertogenbosch
Brabants Orgelrijkdom 2012 | 12-13
 
2012

Redactie

Nieuwe organist Grote Kerk
Brabants Dagblad vrijdag 21 september 2012 | 29
 
2013

Grote Kerk zoekt meer activiteiten

De protestantse gemeenschap in Den Bosch is op zoek naar geschikte medegebruikers van de Grote Kerk.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad vrijdag 27 september 2013 | 33
 
2013

Marc Smits

Beheerder Grote Kerk 'Miss Elly' stopt na 45 jaar : De 'moeder van de kerk' zegt vaarwel
Bossche Omroep zondag 22 december 2013 | 7
 
2014

Nieuw orgel voor Grote Kerk

DEN BOSCH – Het Kreienbrinkorgel van de Grote Kerk in Den Bosch staat inmiddels op Marktplaats te koop. Voor wat de gek er voor geeft, want orgels zijn niet zo gewild op dit moment. Waarom afscheid genomen van dit orgel? De protestantse gemeente heeft een veel en veel mooier exemplaar kabinetorgel dat afgelopen zaterdag in gebruik genomen werd.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad maandag 2 juni 2014 | 10
 
2015

Nieuwe vloer in de maak

DEN BOSCH - Aannemersbedrijf M.P. Drijvers uit Den Bosch is met de verbouwing van de Grote Kerk (Nederlandse Hervormde Kerk) bezig in Den Bosch. Kyle Pijnappels en Paul Wenting (op foto) werken samen met Jos van de Ven en Jos Gloudemans aan een nieuwe vloer met vloerverwarming, een nieuwe toiletgroep, keuken en nieuw altaar. Op de nieuwe vloer komen de aloude vloertegels overigens netjes terug. De kerk wordt al geruime tijd voor diverse functies ingezet. Het orgel is tijdelijk afgeschermd met plastic.
Redactie | Brabants Dagblad vrijdag 20 maart 2015 | 29
 
2015

Bossche Grote Kerk ‘verkoopt’ 1100 orgelpijpen

DEN BOSCH – Zo’n 1100 pijpen van het Bätz-orgel in de Grote Kerk aan de Bossche Kerkstraat zijn sinds kort ‘te koop’. Het is de bedoeling om door deze vorm van sponsoring voor de orgelrestauratie drie ton bij elkaar te krijgen. De pijpen kosten 5 tot 250 euro per stuk, maar blijven na de aankoop deel uitmaken van het orgel.
Marc Brink | Brabants Dagblad 8 mei 2015 | 31
 
2015

Kerk gooit kuil dicht, deuren open!

De Grote Kerk is klaar voor de nieuwe tijd. Het verbouwde monument opent zondag.
Mieske van Eck | Brabants Dagblad donderdag 3 september 2015 | 6-7
 
2015

Niels van den Hoven

‘Jimi Hendrix’ onder de orgels in Den Bosch
Brabants Dagblad woensdag 25 november 2015 | 7
 
2016

J.J. van Veldhuizen

Correcties voor de Bossche Encyclopedie
's-Hertogenbosch 23 december 2016
 
Benaming
1832De Gereformeerde KerkKaart 's-Hertogenbosch Sectie H
1890Ned. Herv.Kaart Kaart Jos van Hagens ca 1890
JJJJNederlands Hervormde Kerk 
 
Boeken
2011

Jo van Veldhuizen

Geschiedenis van de Grote Kerk
Sint-Michielsgestel 2011 | ISBN 90-8154-940-0
 
 
Geschiedenis
1816 Op 11 december wordt het Koninklijk Besluit ondertekend waarbij de Sint Jan definitief aan de katholieken wordt gelaten. De katholieken moeten een bedrag van zestigduizend gulden un 's Rijks kas storten. Uit deze schatkist zal voor de hervormden een geheel nieuwe kerk gebouwd worden. Om dit laatste te bereiken zal de stad aan de hervormden het Geefhuis en de daarachter gelegen gronden in de Hinthamerstraat afstaan. De gemeente 's-Hertogenbosch zal eigenaar worden van de voormalige Annakapel en de toren van de Sint Jan.
Kroniek van 's-Hertogenbosch (1981) 75
 
1817 Toen Napoleon in 1810 tijdens een officieel bezoek aan 's-Hertogenbosch met de beroemde woorden 'Vous aurrez la grande église et un évèque aussi', de Sint Jan weer terug gaf aan de katholieken, kregen de protestanten dringend behoefte aan een eigen gebedshuis. In 1817 begonnen zij dan ook met de bouw van een nieuwe kerk. Deze werd opgetrokken in een sobere neo-classistische stijl naar een ontwerp van Jan de Greef uit Dordrecht. De preekstoel dateert van 1822, het orgel uit 1831. Het is gebouwd door de firma Baetz uit Utrecht.
's-Hertogenbosch binnen de Veste (2001) 20-21
 
1818 De sloop van het voormalige Geefhuis om plaats te maken voor een nieuwe hervormde kerk gaat niet door. Er vindt een nieuwe ruil plaats: de Annakapel zal nu in handen van de protestanten komen. Een jaar later zal de kapel gesloopt worden, in 1820-1822 wordt de hervormde kerk gebouwd.
Kroniek van 's-Hertogenbosch (1981) 75
 
1821 De hervormde kerk in de Kerkstraat is gereed. Zij is gebouwd op de plaats van de voormalige Annakapel. Op zondag 6 januari 1822 zal de kerk worden gewijd door de oudste Bossche predikant, ds. Zeger de Jongh. Over tien jaar, in 1831, zullen de Utrechtse gebroeders Bätz er een fraai orgel in aanbrengen.
Kroniek van 's-Hertogenbosch (1981) 75
 
 
Open Monumentendag
2010

Grote Kerk / Voormalig Nederlands Hervormde Kerk

Kerkstraat 20

Op deze plaats stond aanvankelijk het eerste Groot Ziekengasthuis. Na verplaatsing van dit gasthuis naar de huidige locatie aan de Zuid-Willemsvaart werd in 1523 de voormalige gasthuiskapel vervangen door een nieuwe kapel. Van 1610 tot 1819 deed deze Sint Annakapel dienst als Waalse kerk. Na teruggave van de Sint-Jan aan de katholieken in 1811 gebruikte de Hervormde gemeente de kapel als bedehuis. In 1819 werd hij samen met twintig omringende huizen gesloopt, om in 1820 en 1821 plaats te maken voor de huidige Nederlands Hervormde Kerk, die in neoclassicistische stijl werd gebouwd. De kenmerkende halfcirkelvormige vensters zorgen voor een helder licht. De preekstoel, orgelzolder en tribune dateren uit 1821, het orgel uit 1831. Sinds de fusie van de protestantse geloofsgemeenschappen wordt de Grote Kerk gezamenlijk door hen gebruikt.
Magazine Open Monumentendag (2010) 12
 
2015

Grote Kerk

voormalig Nederlands Hervormde Kerk

Deze kerk is gebouwd op een terrein tussen de Hinthamerstraat, Sint-Annaplaats en Kerkstraat waar zich tussen 1523 en 1819 de gotische Sint-Annakapel bevond. De Sint-Annakapel werd gesloopt in 1819, samen met twintig omringende huizen, om plaats te maken voor de Nederlands Hervormde Kerk. De kerk is in 1820 – 1821 gebouwd in neoclassicistische stijl. De plattegrond is kruisvormig, de gevels van de kruisarmen hebben grote half cirkelvormige vensters die het interieur een heldere lichtinval geven. De kerk biedt een indrukwekkende ruimtewerking. De preekstoel, orgelzolder en tribune dateren uit 1821, het orgel uit 1831. Sinds de fusie van de protestantse geloofsgemeenschappen wordt de Grote Kerk gezamenlijk door hen gebruikt.
Magazine Open Monumentendag (2015) 18
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Hans Boselie en Peter-Jan van der Heijden, Bossche monumenten in beeld (1975) 16-17

H.F.J.M. van den Eerenbeemt, Geschiedenis van Noord-Brabant (1996-1997) I. 362; III. 287

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 185-186

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 208, 251, 252, 258, 387

n: vermelding in een voetnoot