afb.

Het looiers- en schoenmakersgilde

opgericht: vˇˇr 14 september 1629
keuren: 8 februari 1304; 29 september 1377; 28 september 1390; 23 maart 1407; 30 september 1422; (zonder dagtekenig) 1428/1429; 1 maart 1457; 25 oktober 1581
patroonheilige: Sint Crispijn en Sint Crispiniaan

Portret van J.W.C. Herboldt achter zijn bureau. Hij is in Waalwijk op 17 februari 1863 geboren en overleed op 23 februari 1935. Hij was onder andere de oprichter van het schoenmakersgilde St. Crispijn en voorzitter van woningbouwvereniging Mgr. Prinsen.
Stadsarchief (0067906)
 
Bruggeman

Het Leerlooiers en Schoenmakersgilde Sint Crispinus en Sint Crispinianus te 's-Hertogenbosch

Henk Bruggeman, 2004
 
Claes

Crispinus en Crispianus van Soissons

241
Jo Claes e.a. | Sanctus : Meer dan 500 heiligen herkennen (2002) 241
 
Inventaris
Stadsarchief (115)
 
Penning

Penning van het Schoenmakers- en Leerlooiersgilde van 's-Hertogenbosch, 1500-1600

Gegoten koper dikte 6 mm, breedte 39 mm, hoogte 33 mm
Voorzijde: St. Crispinus met een looiersschaaf in de rechter- en een leest in de linkerhand. Het geheel binnen een geschubde rand.
Keerzijde: Twee schoenen en een laars. Op de schacht van de laars staat het nummer 42 gegraveerd daarboven is het nummer 20 ingeslagen. Het geheel binnen een geschubde rand. De rand en de voorstellingen in hoog reliŰf.
Collectie Noordbrabants Museum (inv.nr. 09833.0537)
 
Artikelen
1857

F.J.A. van der Linden

Reglement van het gezelschap onder de zinspreuk "tot algemeen welzijn der Mr. Looijers, Mr. Schoen en laarzenmakers" te 's Hertogenbosch
s.n. (Hertogenbosch 1857)
 
1946

N.H.L. van den Heuvel

De ambachten van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629
Kemink en Zooon N.V. (Utrecht 1946) passim, 378 e.v.
 
1955

H.F.J.M. van den Eerenbeemt

's-Hertogenbosch in de Betaafse en Franse tijd 1794-1814
Nijmegen-Utrecht (1955) 22, 159
 
1985

A.H.P. van den Bichelaer

Het Bossche looiers- en schoenmakersgilde van 1304 tot 1818
s.n. (s.l. 1985)
 
1987

Margriet van Boven e.a.

Historische afdeling
Bezoekersgids Noordbrabants Museum (1987) 93
 
1992

J.P.M. Smits van Waesberghe

Van gilden tot vakbonden. Een onderzoek naar de schoenmakers en de kleermakers te 's-Hertogenbosch
RU, Studierichting Geschiedenis (Utrecht 1992)
 
2004

Jozef Hoekx en Valentijn Paquay

IX Economische zaken : 7. Leerlooiers en schoenlappers
Inventaris van het archief van de stad 's-Hertogenbosch 1262-1810 (2004) 470
 
2004

Henk Bruggeman, Robin van Tiel

Het Leerlooiers en Schoenmakersgilde Sint Crispinus en Sint Crispinianus te 's-Hertogenbosch
s.n. ('s-Hertogenbosch april 2004)
 
 
Stadsrekeningen
1622 Kapittel 22.
Toelaag aan de dekens der looijers, voor het schilderen van hunnen altaar.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1306
 
 
Van den Heuvel
1304

No. 6

Jan II, hertog van Brabant, geeft een keur aan het ambacht der leerlooiers en schoenmakers in Den Bosch.
Ge´nsereerd in de gildekeur van 1 Maart 1457 (zie no. 66).
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 10-12
 
1377

No. 24

Magistraat en raden van Den Bosch geven een keur aan het gilde der leerlooiers en schoenmakers.
Ge´nsereerd in de gildekeur van 1 Maart 1457 (zie no. 66).
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 49-51
 
1390

No. 30

De Magistraat van Den Bosch geeft een keur aan het gilde der leerlooiers en schoenmakers.
Ge´nsereerd in de gildekeur van 1 Maart 1457 (zie no. 66).
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 62
 
1407

No. 35

De Magistraat van Den Bosch geeft een keur aan het gilde der leerlooiers en schoenmakers.
Ge´nsereerd in de gildekeur van 1 Maart 1457 (zie no. 66).
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 75-77
 
1422

No. 43

De Magistraat van Den Bosch geeft een keur aan het gilde der leerlooiers en schoenmakers.
Ge´nsereerd in de gildekeur van 1 Maart 1457 (zie no. 66).
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 101-102
 
1428

No. 47

Het stadsbestuur van Den Bosch vernieuwt en verandert de keur van het ambacht der leerlooiers en schoenmakers.
Ge´nsereerd in de gildekeur van 1 Maart 1457 (zie no. 66).
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 110-112
 
1457

No. 66

Het stadsbestuur van Den Bosch confirmeert deelen van vroegere keuren van het gilde der leerlooiers en schoenmakers en stelt daaruit met een aantal andere bepalingen een nieuwe keur samen.
Met gedeeltelijke insertie van de keuren van 8 Februari 1304, 29 September 1377, 28 September 1390, 23 Maart 1407, 30 September 1422 en 1428/1429.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Eerste stuk (1946) 184-112
 
1511

No. 113

Het stadsbestuur geeft een ampliantie op de keur van het gilde der leerlooiers en schoenmakers.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Tweede stuk (1946) 446-449
 
1525

No. 125

Margaretha van Savoye vernietigt de keuze van de dekens van het gilde der leerlooiers als onwettig en geeft bevel tot een nieuwe verkiezing.
Afschrift naar een auth. afschrift door notaris Andries Oems te 's-Hertogenbosch.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Tweede stuk (1946) 478-479
 
1529

No. 128

Het stadsbestuur van Den Bosch vergunt het gilde der leerlooiers en schoenmakers, dat de leden van dat gilde tot 's avonds 8 uur mogen werken en dat dekens en keurmeesters voortaan op St. Crispinus en Crispianus gekozen zullen worden.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Tweede stuk (1946) 487-489
 
1581

No. 152

Het stadsbestuur van Den Bosch verhoogt de entrÚegelden van het gilde der leerlooiers en schoenmakers.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Tweede stuk (1946) 666-668
 
1619

No. 174

Het stadsbestuur van Den Bosch verhoogt de boete, in de keur van het gilde der leerlooiers en schoenmakers gesteld op het koopen van versche huiden.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vˇˇr 1629 : Tweede stuk (1946) 732
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

L.P.L. Pirenne, 's-Hertogenbosch tussen Atrecht en Utrecht (1959) 3, 10, 13n, 28n, 85n, 86, 94n, 117n, 122, 132, 137, 158

n: vermelding in een voetnoot