afb.

Het kleermakersgilde

opgericht: vr 14 september 1629
keuren: 5 januari 1504 (snijders, droogscheerders); 29 mei 1584 (gewantsnijders)
patroonheilige: Michal en Maria Magdalena

Gildepenning van het Bossche oudkleerkopersgilde, 1750. De voorzijde van de penning toont Sint Maarten (de patroonheilige van het Bossche oudkleerkopersgilde) te paard, die een stuk van zijn mantel voor een arme afsnijdt. Op de keerzijde van de penning is een uitstalling van oude kleren afgebeeld. In de deuropening staat een vrouw met twee klanten.
Maatwerk. Kleermakers, naaisters, oudkleerkopers en de gilden 1500-1800 (Bibi Panhuysen)
 
Inventaris
Stadsarchief (115)
 
Penning

Penning van het Oude Kleerkopersgilde te 's-Hertogenbosch, 1750

Messing, gegraveerd 7.7 x 6.0 cm

Voorzijde: twee klanten bij een winkel; in de afsnede: N 13; omschrift: OUDE KLEER KOOPERS GILDE
Keerzijde: de heilige Martinus te paard, in de afsnede: ST MARTEN; omschrift: HOC:EST:GRATIA:ET:PRIVIL:MA-GISTR:SILV:DUC:COLLECT:CREA:MDCCL
Noordbrabants Museum (inv.nr. 05408)
 
Vaandel

Vaandel met dwarsstok van het Bossche kleermakers- en kamerbehangersgilde, 1750-1800

vaandel, damast 169.0 x 112.0 cm
dwarsstok 95.0 x 124.5 cm

Rood zijden damasten kerkvaandel van het kleermakers- en kamerbehangersgilde te 's-Hertogenbosch. Het vaandel heeft binnenwaarts gebogen zijkanten en twee naar beneden afhangende slippen. In het midden bevindt zich een in olieverf op linnen geschilderd mdaillon. Op de voorkant een voorstelling van St. Michal die de draak verslaat boven het vuur en opschrift: "Aartsengel Michal". Het medaillon is gevat in twee randen goudband. In de rechter- en linkerbovenhoek zijn bloemenmanden geborduurd van verschillende soorten gouddraad. Langs de bovenkant een geschulpte strook dubbel vaandeldoek, afgezet met goudfranje. Midden op de strook is met gevlochten gouddraad "1754" genaaid. Direkt langs de bovenkant is goudband gezet. Langs de andere zijden is op enige afstand van de kant hetzelfde band bevestigd. Behalve aan de bovenkant is het vaandel afgezet met goudfranje. Aan elk der twee slippen, daartussenin en aan de rechterzijpunt een kwast van gouddraad. Achterzijde: medaillon voorstellende het wapen van 's-Hertogenbosch en een banderol met het opschrift: "Kleermakers en Kamerbehangers Gild". Aan bovenrand 18 metalen haken. Geen bloemenmanden en geen datum. Verder identiek aan de voorkant. Vgl. inv.nr. 06913.
Dwarsstok met houtsnijwerk, met twee bogen. In het midden versierd met blaadjes en bolletjes (oranje-appeltjes?), bijeen gehouden door een aan de voorkant gekruiste band. Blaadjes, bolletjes en band verguld. Midden achter twee metalen pinnen, mogelijk van afgebroken oog. Aan onderzijde 18 uitstekende krammen. In beide kopse uiteinden van de stok een gaatje, mogelijk voor bevestiging van b.v. knoppen. Dwarsstrok in 1987 ongenummerd aangetroffen.
Bijbehorend: draagband inv.nr. 01618.2.
Noordbrabants Museum (inv.nr. 01618.1)
 
Artikelen
1946

N.H.L. van den Heuvel

De ambachten van 's-Hertogenbosch vr 1629
Kemink en Zooon N.V. (Utrecht 1946) passim, 224, 352 e.v.
 
1955

H.F.J.M. van den Eerenbeemt

's-Hertogenbosch in de Betaafse en Franse tijd 1794-1814
Nijmegen-Utrecht (1955) 22, 159
 
2004

Jozef Hoekx en Valentijn Paquay

IX Economische zaken : 10. Gewantsnijders, kleermakers en droogscheerders (textiel- en kledingbranche)
Inventaris van het archief van de stad 's-Hertogenbosch 1262-1810 (2004) 476-480
 
 
Boeken
1992

J.P.M. Smits van Waesberghe

Van gilden tot vakbonden. Een onderzoek naar de schoenmakers en de kleermakers te 's-Hertogenbosch
RU, Studierichting Geschiedenis | Utrecht 1992
 
2000

Bibi Panhuysen

Maatwerk. Kleermakers, naaisters, oudkleerkopers en de gilden 1500-1800
Stichting beheer IISG | Amsterdam 2000 | ISBN 90 6861 190 9
 
 
Van den Heuvel
1504

No. 105

Het stadsbestuur van Den Bosch brengt geeft een keur aan het gilde der snijders.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vr 1629 : Tweede stuk (1946) 402-411
 
1504

No. 106

Het stadsbestuur geeft een keur aan het gilde der droogscheerders.
Afschrift naar een auth. afschrift van den stadssecretaris P. van Hees van 27 September 1595.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vr 1629 : Tweede stuk (1946) 411-422
 
1523

No. 121

Het stadsbestuur van Den Bosch vergunt het gilde der droogscheerders laken uit te hangen.
Afschrift naar een auth. afschrift van den stadssecretaris P. van Hees van 27 September 1595.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vr 1629 : Tweede stuk (1946) 470-471
 
1584

No. 157

Het stadsbestuur van Den Bosch maakt een ordonnantie op het lakensnijden voor den tijd van vier jaar.
Afschrift naar een auth. afschrift door R. Nagelmaeckers, notaris te 's-Hertogenbosch, van 9 December 1611.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vr 1629 : Tweede stuk (1946) 676-682
 
1590

No. 162

Het stadsbestuur van Den Bosch verlengt de ordonnantie op het lakensnijden van 18 Juni 1584.
Afschrift naar een auth. afschrift door R. Nagelmaeckers, notaris te 's-Hertogenbosch, van 9 December 1611.
De ambachtsgilden van 's-Hertogenbosch vr 1629 : Tweede stuk (1946) 692-693
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

L.P.L. Pirenne, 's-Hertogenbosch tussen Atrecht en Utrecht (1959) 10, 40, 43n, 95n, 120, 122, 122n, 132, 133, 144, 203, 203n

n: vermelding in een voetnoot