afb. A.F.A.M. Wetzer, 11 september 2010

Illustere Lieve Vrouwe Broederschap

In het jaar 1318 vond in 's-Hertogenbosch de officiŽle oprichting plaats van een broederschap ter ere van Maria. De originele oprichtingsacte is bewaard gebleven en bevindt zich in het archief van de Broederschap.
De leden van de Broederschap kwamen samen in hun eigen kapel in de St Janskerk waar zij o.a. de vespers vierden. Later bouwden zij tot tweemaal toe een nieuwe kapel; de laatste is de huidige Heilige sacramentskapel naast het zijkoor. Naast de verering van Maria was de Broederschap actief op het gebied van de armenzorg. Ook heeft de Broederschap vanaf de 14e eeuw in hoge mate bijgedragen aan de ontwikkeling van 's-Hertogenbosch als belangrijk centrum van laat middeleeuwse muziek. In de 15e eeuw vond mede als gevolg van het instituut van buitenleden, een enorme uitbreiding van het aantal leden plaats tot ver in het huidige BelgiŽ en Duitsland. In de loop van de 16e eeuw nam het aantal leden drastisch af, terwijl toen ook het geestelijke devotionele element aan betekenis inboette.
Bijeenkomsten in het eigen huis in de vorm van het houden van maaltijden met muziek gingen een steeds belangrijkere plaats innemen. Onder de leden van de Broederschap treft men in de 15e en 16e eeuw fameuze personen van velerlei aard, in welk verband hier Willem van Oranje alsook Jeroen Bosch zeker niet onvermeld mogen blijven. Ook belangrijke geslachten zoals van Nassau, Van Egmond, Van Wassenaar, Van Brederode, Bronkhorst en Van Bylandt waren in de Broederschap vertegenwoordigd.
In de tachtigjarige oorlog maakte de Broederschap moeilijke tijden door, maar ook na de verovering van Den Bosch in 1629 door Fredrik Hendrik bleef zij bestaan. In 1641 verzocht de protestante gouverneur van 's-Hertogenbosch met enige van zijn vrienden toelating tot de Broederschap. Hun verzoek werd gehonoreerd. Er kwamen nieuwe statuten, die onder meer bepaalden dat de Broederschap voortaan zou bestaan uit 18 leden (broeders) in de Rooms Katholieke en 18 leden in de Reformatorische lijn. Dit is tot op heden het geval. Naast deze 36 Broeders kent de Broederschap thans o.m. candidaatleden en candidandi.
Daarenboven is en wordt aan vorstelijke personen de eretitel van Zwanenbroeder aangeboden. Thans zijn er drie vorstelijke leden.
De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap draagt zorg voor haar eeuwenoude materiŽle en immateriŽle cultureel erfgoed, bevordert de onderlinge christelijke saamhorigheid en de broederlijke band, en houdt daarbij steeds oog voor de ontwikkelingen en problemen in de moderne tijd.
Van de bijdragen die de leden van de Broederschap jaarlijks in de vorm van contributie en giften betalen wordt het overgrote deel aangewend te behoeve van de verwezenlijking van haar ideeŽle en haar culturele doeleinden zomede ter instandhouding van het Zwanenbroedershuis met inbegrip van de collectie.
www.zwanenbroedershuis.nl
 
Sasse van Ysselt

De Lieve Vrouwe Poort

150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
Noten
1.Het woord ,,scolares" wordt in de oudste reekeningen der Broederschap vertaald met ,,gezellen"; men noemt hen thans kandidaten der Broederschap.
2.Hierin staat: nadat de Broederschap met derzelver inrichting langen tijd bestaan had en redelijk en godsdienstig bevonden was, zoo hebben Adolf, bisschop van Luik, enz. haar toegelaten en goedgekeurd (wat in 1318 geschiedde).
3.Volgens J.C.A. Hezenmans t.a.p. blz. 15 en 17 was dit choor aanvankelijk de tegenwoordige O.L.V. Kapel der St. Janskerk, wat ook niet juist is, daar het steeds stond ter plaatse, waar thans de H. Sacramentskapel dier kerk staat. Zie Dr. Xav. Smits de Kathedraal van 's Hergenbosch p. 48 en 87.
4.Men zie over hen J. van Oudenhoven l.c. p. 104.
5.J.C.A. Hezenmans t.a.p. blz. 22, die aldaar echter ten onrechte van de kleine Broederschap spreekt.
In 1396 komt onder de nieuw aangenomen leden Jan die grote van Heerlaer als gezworen broeder voor; hij betaalde een hooger entree aan zijne medebroeders en zusters.
6.Hij was cantor en werd daarvoor door de Broederschap betaald. In de rekening van 1380 komt over hem deze post van uitgaaf voor: Item verteert tot Heer Mathijs Scilders huyse metten sengheren ende met een deel der broeders boven horen wijn 24 placken.
7.Men zie over andere Zwanenbroeders in den Bosch J. van Oudenhoven t.a.p. blz. 50.
8.Reg. nį 250 f 435.
9.J.C.A. Hezenmans t.a.p. blz. 73 en 74; voor Jan Darkness leze men daar: Jan Darkenis.
De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 150-165
 
Artikelen
?

C.V. Verreyt

Leden der Illustre Lieve-Vrouwe broederschap te 's-Hertogenbosch van 1318-1642
s.n. (s.l. z.j.) 138-144, 157-160
 
?

C.V. Verreyt

Heeren leden der Illustre Lieve-Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch van 1759-1798
s.n. (s.l. z.j.) 63-65
 
1840

A.C. Snouckaert van Schauburg

Paspoort naar den hemel, afgegeven door de proosten van onze Lieve vrouwen Broederschap te 's-Hertogenbosch
Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde 2 (1840) 79-80
 
1841

C.R. Hermans

Bijdrage tot de geschiedenis der Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's- Hertogenbosch
Geschiedkundig mengelwerk over de provincie Noord-Braband / C.R. Hermans.
Demelinne 2 ('s-Hertogenbosch 1841) 50-76
 
1841

C.R. Hermans

Tweede bijdrage tot de geschiedenis der Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Geschiedkundig mengelwerk over de provincie Noord-Braband / C.R. Hermans.
Demelinne 2 ('s-Hertogenbosch 1841) 122-139
 
1841

C.R. Hermans

Oorspronkelijke fundatie-brief van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap van den jare 1318
Geschiedkundig mengelwerk over de provincie Noord-Braband / C.R. Hermans.
Demelinne 2 ('s-Hertogenbosch 1841) 139-148
 
1876

J.C.A. Hezenmans

De Illustre Lieve-Vrouwe Broederschap in Den Bosch. Eene historisch-oudheidkundige studie
Nummer 9: I-II
Nummer 10: III-IV-V
Nummer 11: VI-VII-VIII
Nummer 12: IX-X-XI
Onze wachter 2 (1876)
 
1884

N.N.

De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch en hare tinnen wijnkannen
Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde 1 (1884) 86-92
 
1889

Ch.C.V. Verreyt

De wapenkaart van de heeren der Illustre Lieve-Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch in 1742
Algemeen Nederlandsch familieblad 7 (1889) 95-96
 
1904

A. van Sasse van Ysselt

Een paspoort voor den hemel
Taxandria 11 (1904) 169-173
 
1912

C.F.X. Smits

De stichtingsoorkonde der Illustre L.-V.-Broederschap of Zwanebroederschap van 's-Hertogenbosch, anno 1318
Nederlandsch archief voor kerkgeschiedenis 9 (1912) 59-69
 
1912

Redactie

De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Bosch
Buiten 7 (1912) 84-85
 
1918

Karel Azijnman

De achttien oude wijnkannen der Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Oude kunst 1 (1918) 1-5
 
1922

Karel Azijnman

De achttien oude wijnkannen der Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Oudheidkundig jaarboekm (Utrecht 1922) 193-199
 
1925

A. Smijers

De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch. Archivalia
Tijdschrift der Vereeniging voor Nederlandse muziekgeschiedenis

Deel I
11 (1925)
12 (1926-1928)
13 (1929-1931)
14 (1932-1935)
16 (1940-1946)
16 (1957)
18 (1959) 48-105, 63-106

Deel II
17 (1948-1955) 195-230
 
1926

Th. Goossens

De Illustre Lieve-Vrouwe-Broederschap te 's-Hertogenbosch
Bossche Bijdragen VIII (1927) 62-76
 
1927

Alph. G.J. Mosmans

De Illustre Lieve Vrouwe-Broederschap te 's-Hertogenbosch
Taxandria 5 (1927) 119-122
 
1940

A. Smijers

Meerstemmige muziek van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Tijdschrift der Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis 16 (1940-1946) 216
 
1946

Redactie

De Illustre Lieve Vrouwebroederschap : De oudste instelling onzer stad
VVV gids 3 (1946)
 
1952

H.J.M. Ebeling

Het "heilig kruis-lof" : Bij de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Brabantia 1 (1952) 23-26
 
1960

M.A. Vente

De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch 1541-1620
Tijdschrift van de Vereniging voor Nederlandse muziekgeschiedenis
1/2 (1960/1961) 32-43
3/4 (1962/1963) 163-172
 
1960

F. de Fremery

De Zwanenbroederschap in Den Bosch
Nehalennia (1960) 71-78
 
1968

Chris Maas

Determininering van Codex 73 uit de Illustre Lieve Vrouwe broederschap te s-Hertogenbosch
Tijdschrift van de vereniging voor Nederlandse muziekgeschiedenis 1 (1968) 37-45
 
1971

G. Lemmens, G. de Werd

Een onbekend fragment van Adriaen van Wesels Maria-altaar van de Onze-Lieve-Vrouwe-Broederschap?
Antiek 6 (1971/1972) 170-178
 
1980

W. Halsema-Kubes, G. Lemens en G. de Werd

Bronnen voor de lotgevallen van het altaar van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch na de oplevering en plaatsing in 1477
in: W. Halsema-Kubes, G. Lemens en G. de Werd, 'Adriaen van Wesel (ca 1417 - ca 1490), een Utrechtse beeldhouwer uit de late middeleeuwen'
s.n. ('s-Gravenhage 1980) 63-76
 
1981

W. Halsema-Kubes

Adriaen van Wesels Mariaretabel voor de Illustere Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
s.n. (1981) 51-66
 
1981

G.C.M. van Dijck

'Ick sal hun het pijpen verbieden'
Spectrum atlas van historische plaatsen in de lage landen / onder red. van A.F. Manning en M. de Vroede.
Het Spectrum (Utrecht/Antwerpen 1981) 104-107
 
1985

A.M. Koldeweij, J.P.M. Strijbosch

Het goud- en zilverwerk van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Zilver uit 's-Hertogenbosch. Noordbrabants Museum ('s-Hertogenbosch 1985) 128-140
 
1985

Redactie

Illustere Lieve Vrouwe Broederschap
Encyclopedie van Noord-Brabant 2 (1985) 240-242
 
1989

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Zwanenbroeders
Brabants Dagblad donderdag 29 juni 1989 (foto)
 
1990

R.W.M. de Beer

Petrus Alamire, muziekschrijver en calligraaf
In Buscoducis Bijdragen ('s-Gravenhage 1990) 505-512
 
1990

F.P.M. Jespers

Van piperen en hogenconters. Muziek te 's-Hertogenbosch in de renaissance
In Buscoducis Bijdragen ('s-Gravenhage 1990) 518-524
 
1991

E. Jas

Sicut Lilium Inter Spinas. Het muziekleven te 's-Hertogenbosch rond de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
Kloosters, kronieken en Koormuziek (1991) 41-60
 
1995

Redactie

Kroonprins in Den Bosch geÔnstalleerd : Willem Alexander bij Zwanenbroeders
Brabants Dagblad donderdag 28 september 1995
 
1995

Annemieke Besseling

Installatie Zwanenbroeder met hapje in een jasje en dasje : Kroonprins heel even op Bossche stoep
Brabants Dagblad donderdag 26 oktober 1995 (foto)
 
1999

Ton Kooyman

De 18 tinnen drinkkannen van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Speciale uitgave uit de Tinkoerier 2 (1999)
 
2000

Redactie

Brochure over waardevolle tinverzameling in Den Bosch : Broeders dronken uit dikbuikige kannen
Brabants Dagblad dinsdag 30 mei 2000 (foto)
 
2003

Nik de Vries

Gegeven den sangeren
KringNieuws 5 (2003) 16
 
2003

Jan Jaap Zwitser

De Gregoriaanse koorboeken van de Illustere Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Tijdschrift voor Gregoriaans 2 (2003) 44-53
 
2006

Jac.J. Luyckx

Anton Schuttelaars : Zwanenbroederschap telde ooit 14000 buitenleden
Bossche Bladen 1 (2006) 12-14
 
2010

Redactie

Zwanenbroeders krijgen nieuw leven op internet
Brabants Dagblad woensdag 27 januari 2010
 
2010

Redactie

'Lieve Vrouwen' digitaal
Stadsblad woensdag 3 februari 2010
 
2010

Redactie

Eeuwenoude broederschap nu op internet
inbrabant 2 (2010) 6-7
 
2010

Annemarie van Lith-Droogleever Fortuijn, Jan Sanders en Anton Schuttelaars

Het ledenbestand van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap tot 1642
Archievenblad 4 (2010) 33-35
 
2010

A. van Lith-Droogleever Fortuijn, J. Sanders, A. Schuttelaars

Illustre Lieve Vrouwe Broederschap : Bossche en andere leden tot 1642
Bossche Bladen 2 (2010) 45-49
2012

Alles over de Zwanenbroeders in dikke pil

Lucas van Dijck werkte zeven jaar aan een doorwrocht naslagwerk over de oudste vereniging van Den Bosch: de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad woensdag 7 november 2012 | 26-27
 
 
Boeken
?

Redactie

Reglement voor de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap sedert MCCCXVIII gevestigd te 's-Hertogenbosch
Teulings | 's-Hertogenbosch z.j.
 
1645

Liefhebber der Waerheyt

Kort ende oprecht verhael van het oprichten ende invoeren der nieuwer broederschap van onse Lieve-Vrouwe (soogenaemt)binnen s'Hertogen-Bosch : Mitsgaders wat in ende omtrent deselve is omgegaen, t sedert hare veranderinghe
s.n. | s.l. 1645
 
1818

J.R. Hopman

Iets over de instelling van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's- Hertogenbosch, en deszelfs vijf honderd jarig bestaan, waarvan het jubilť op den 30 september van dezen jare 1818 staat gevierd te worden
s.n. | 's-Hertogenbosch 1818
 
1856

Redactie

Reglement voor de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap, sedert MCCCXVIII gevestigd te 's-Hertogenbosch
Illustre Lieve Vrouwe Broederschap | 's-Hertogenbosch 1856
 
1874

G. van Lanschot, F.G.J. van Rijckevorsel

Toespraken gehouden in de vergadering der Illustre Lieve-Vrouwe-Broederschap te 's-Hertgenbosch op den 21sten October 1874 : bij de installatie van jhr. mr. P.J. ridder van der Does de Bije tot archivaris honorair dier instelling
Lutkie & Cranenburg | 's-Hertogenbosch 1874
 
1874

Redactie

Leden van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch 1874
s.n. | s.l. 1874
 
1874

P.J. van der Does de Bije

Catalogus van het archief der Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Lutkie & Cranenburg | 's-Hertogenbosch 1874
 
1915

Adriaen Willaert, Ant. Averkamp

Missa super benedicta : Naar het handschrift in de bibliotheek van de Illustre Lieve-Vrouwe Broederschap te 's Hertogenbosch : In partituur gebracht, voor practisch gebruik ingericht en van een inl. voorz.
Alsbach | Amsterdam 1915
 
1925

W.F.H. Oldewelt

Rekeningen van de Illustere Lieve Vrouwe Broederschap 1330-1375
Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant | s.l. 1925
 
1947

Mr. F.J. van Lanschot

Schets der geschiedenis van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap sedert 1318 gevestigd te 's-Hertogenbosch
s.n. | 's-Hertogenbosch 1947
 
1973

G.C.M. van Dijck

De Bossche optimaten : Geschiedenis van de Illustre Lieve Vrouwebroederschap te 's-Hertogenbosch, 1318-1973
Stichting zuidelijk historisch contact | 's-Hertogenbosch 1973
 
1973

G.C.M. van Dijck

"Rondom het Zwanenbroedershuis" : Bibliotheek Provinciaal Genootschap. St. Josephstraat 1 : Expositie 9 t/m 28 mei 1976
De Bossche optimaten | Tilburg 1973
 
1985

Ton Kappelhof

De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap van 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een bijzondere broederschap
Illustre Lieve Vrouwe Broederschap | 's-Hertogenbosch 1985
 
1999

Jan Sanders

Inventaris van het archief van de Onze-Lieve-Vrouwebroederschap te 's-Hertogenbosch (1632)1834-1995
s.n. | 's-Hertogenbosch 1999
 
1999 Ton Kooyman
De 18 tinnen drinkkannen van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch
Speciale uitgave uit de De Tinkoerier, jaargang 7 | december 1999
 
2002

Vťronique Roelvink

Gegeven den sangeren : Meerstemmige muziek bij de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch in de 16e eeuw
Adr. Heinen Uitgevers | 's-Hertogenbosch 2002
 
2003

Vťronique Roelvink

De illustre Lieve Vrouwe Broederschap sedert 1318 te 's-Hertogenbosch : Zeven eeuwen Broederschapgsgeschiedenis in het kort
Illustre Vrouwe Broederschap - Adr. Heinen Uitgevers | 's-Hertogenbosch 2003
 
2012

Lucas G.C.M. van Dijk

Van vroomheid naar vriendschap : Biografie van de Illustre Lieve Vriouwebroederschap te 's-Hertogenbosch 1318-2012
Walburg Pers | Zutphen 2012 | ISBN 90-5730-834-5
 
 
Geschiedenis
1318 De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap wordt officieel opgericht door de 'clerici' en 'scolares' van de stad met toestemming van de bisschop van Luik, Adolf van der Marck, en in aanwezigheid van de pastoor van Orthen en 's-Hertogenbosch en de aartsdiaken van Kempenland. Deze oprichtingsakte wordt door de Broederschap nog steeds bewaard. De statuten van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap worden op verzoek van de broeders door de bovengenoemde bisschop, pastoor en aartsdiaken goedgekeurd. Kort hiervoor is hun kapel in de Sint Jan, toegewijd aan Maria, gereedgekomen.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1384 Voior het eerst wordt melding gedaan van de gift van een zwaan voor de maaltijd van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. Deze zwaan wordt door Mathijs Scilders geschonken. Wegens het eten van de zwaan bij de maaltijden wordt de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap ook wel De Zwanenbroederschap genoemd.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
1818 De Illustere Lieve Vrouwe Broederschap nodigt prins Willem (de latere koning Willem II) uit Zwanenbroeder te worden. Hij aanvbaard de uitnodiging en wordt Koninklijk Zwanenbroeder. Dit verzoek wordt in 1818 gedaan, omdat de Broederschap haar vijfhonderdjarige bestaan viert.
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
 
 
Stadsrekeningen
1583 Kapittel 16.
Aan den Bisschop van Roermond, in het huis van ons Lieve Vrouwe Broederschap een maaltijd gegeven.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1042
 
1606 Kapittel 6.
Het Lieve Vrouwe Broederschap, wijn vereerd omdat het onderscheidene heeren, ter eere der Stad noodigde.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1170
 
1607 Kapittel 6.
Het Lievevrouwe broederschap een aam Rijnschen wijn geschonken, om dat het, ter eere der Stad, onderscheidene hooge personen genoodigd en onthaald had.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1178
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

L. van de Meerendonk, Tussen reformatie en contra-reformatie IX (1967) 47

Charles de Mooij en Aart Vos, 's-Hertogenbosch binnenskamers (1999) 80, 85

Alph. G.J. Mosmans, 'De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch' in: Taxandria (1927) 119-122

Jan van Oudheusden en Harry Tummers, De grafzerken van de Sint-Jan te 's-Hertogenbosch (2010) 17

Jan Sanders, Kroniek van Molius (2003) 10, 13, 16, 17, 19, 31, 155, 175, 381

A. van Sasse van Ysselt, 'De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap van Den Bosch al dan niet een kerkelijke instelling?' in: Taxandria (1938) 182-184

A. van Sasse van Ysselt, 'De transformatie der Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch' in: Taxandria (1906) 3-7, 74-87, 137-142, 154-161, 178-187, 237-246, 256-272

A. van Sasse van Ysselt, 'De vereeniging van de priesters-beneficiaten der Bossche Illustre Lieve Vrouwe Broederschap' in: Taxandria (1916) 185-192

A. van Sasse van Ysselt, 'Een paspoort voor den hemel' in: Taxandria (1904) 169-173

A. van Sasse van Ysselt, 'Is het aan protestanten geoorloofd lid te worden van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te 's-Hertogenbosch' in: Taxandria (1915) 181-185

M.H.M. Spierings, Het Schepenprotocol van 's-Hertogenbosch 1367-1400 LIX (1984) 36, 36n, 93, 93n, 94n, 96n

Geertrui Van Synghel, De stedelijke secretarie van 's-Hertogenbosch tot ca. 1450 (2007) 13, 32, 33, 34, 122, 123, 124, 125, 128, 129, 132, 133, 134, 135, 144, 148, 168, 173, 258, 261, 274, 277n, 289, 298, 303, 318n, 319, 320, 322, 331n, 340, 341, 343, 344, 364, 374

Varia Historica Brabantica III (1969) 193, 374

Ch. C.V. Verreyt, 'Het zoogenaamde paspoort voor den hemel' in: Taxandria (1905) 158-163

Ch. C.V. Verreyt, 'Leden der Lieve-Vrouwebroederschap te 's-Hertogenbosch van 1318-1642' in: Taxandria (1907) 36-43, 185-191; (1908) 31-43, 178-186; (1909) 53-59, 267-274; (1910) 52-61, 210-219, 302-306; (1911) 170-177, 273-280; (1912) 55-60, 160-166

Ch. C.V. Verreyt, 'Prins Willem I van Oranje, Zwanebroeder der Illustre Lieve-Vrouwebroederschap te 's-Hertogenbosch' in: Taxandria (1906) 295-317

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 21, 50, 106, 107, 109, 134, 137, 143, 254, 387, 412

n: vermelding in een voetnoot