afb.

Fort Isabella (1615)

Vught

In 1618 werd dit fort voor de eerste keer aangelegd. In 1623 werd het, ondertussen gedeeltelijk geslechte, fort herbouwd en vernieuwd. In de jaren 1701-1702 werd het fort wederom vernieuwd waarbij vooral de buitenwerken vernieuwd werden. In 1872 werd ter verdediging van het acces ontstaan door de aanleg van de spoordijk Den Bosch - Boxtel het fort voorzien van een aparte batterij. Na de opheffing in 1914 diende het fort als kazerne en verdwenen de meeste oude gebouwen.
Het werk is in het terrein nog duidelijk herkenbaar. Aan de westzijde is de wal met gracht en contrescarp nog duidelijk aanwezig. Van de gebouwen rest alleen nog de poort met corps de garde.
www.forten-brabant.nl
 
Bosch allerlei

Fort Isabella: groei, bloei en historie

door Ed Hupkens

6
7
8
KringNieuws 6 (2013) 6-8
 
Verhalen en legenden

Isabella

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 10 september 1992
 
Artikelen
1822

E.G. van der Plaat

Bekendmaking afbraak en wapenborden van de oude kerk op fort Isabella in 1822
Palier ('s-Hertogenbosch 1822)
 
1934

B.P.F. van Driel

Het ontstaan en de geschiedenis van het Fort Isabella
s.n. (s.l. 1934)
 
1989

Redactie

Fort Isabella ()
Bouwhistorie 's-Hertogenbosch. Jaarverslag '89 (1989) 13
 
1992

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Isabella
Brabants Dagblad donderdag 10 september 1992 (foto)
 
2009

Aart Vos

Fort Isabella, 'een dorp' tussen Den Bosch en Vught
Vughtse Historische Reeks 11 (2009) 61-84
 
2010

Redactie

Verzet bouw woningen bij fort Isabella
Brabants Dagblad zaterdag 20 november 2010
 
2012

Puist centrale hart van Fort Isabella

De Isabellakazerne in Vught is gebouwd op het voormalige fort met dezelfde naam. De Stichting Fort Isabella beijvert zich voor zoveel mogelijk behoud.
Petra Dircks | Brabants Dagblad woensdag 2 mei 2012 | 28
 
2012

Petra Dircks

Mogelijk sloop panden Isabella
Brabants Dagblad donderdag 20 december 2012 | 34
 
2013

‘Samen met Fort Isabella aan de slag’

• Stichting ’s-Hertogenbossche Monumentenzorg pleit voor samenwerking provincie, Vught en Den Bosch.
• Rijk moet wel voor zacht prijsje Isabella verkopen aan Vught.
• Groeimodel beste optie.
Domien van der Meijden | Brabants Dagblad zaterdag 19 januari 2013 | 34
 
2013

Ed Hupkens

Fort Isabella: groei, bloei en historie
KringNieuws 6 (2013) 6-8
 
2014

Fort Isabella: rijke historie en natuur

Plannen voor zichtbaar maken van historie rondom Fort Isabella in Vught en herstel van de natuur.
Miranda van Houtum | Brabants Dagblad woensdag 26 februari 2014 | 30-31
 
2014

Fort Isabella Vught blijft 'broederplaats'

Huidige gebruik Fort Isabella Vught door ondernemers, kunstenaars en bewoners wordt voortgezet.
Miranda van Houtum | Brabants Dagblad donderdag 25 september 2014 | 30
 
2015

Miranda van Houtum

Bijzondere ideeën Fort Isabella Vught in 3D
Brabants Dagblad dinsdag 23 juni 2015 | 7
2015

COA is vaag over verkoop van de ‘Isabella’ in Vught

De Isabellakazerne in Vught fungeerde jarenlang als opvang voor asielzoekers. Het COA is nog steeds eigenaar.
Miranda van Houtum | Brabants Dagblad zaterdag 19 september 2015 | 9
 
2016

Mannen met een missie: CitaBella

Een mini-maatschappij waar functies als zorg, wonen, werken, leren en recreëren samenkomen. Dát is de missie van Vughtenaren Tjeerd Saatrube en Olivier Koning.
Miranda van Houtum | Brabants Dagblad dinsdag 28 juni 2016 | Regio 6-7
 
2017

Veel lof voor plan ‘Isabella’: minimaatschappij CitaBella

Een ambitieus plan voor Fort Isabella oogst veel lof. „Toonvoorbeeld van nieuw concept”.
Miranda van Houtum | Brabants Dagblad woensdag 25 januari 2017 | Regio 5
 
2017

B.J.W. (Bas) Bevaart

Werkgroepen : Fort Isabella kent zijn grenzen beter
Bossche Kringen 4 (2017) 31-34
 
 
Geschiedenis
1806 Na de verovering van de Republiek door Fransen in 1795 was er weinig belangstelling voor onderhoud en handhaving van de Nederlandse vestingswerken. Het geld ging op aan de Franse veroveringsoorlogen in het buitenland, zodat er in eigen land bezuinigd moest worden. Voor 's-Hertogenbosch betekende dit zelfs dat op 25 april 1806 de forten Isabella en Orthen van de lijst van verdedigingswerken werden geschrapt. Dit zou overigens maar van korte duur zijn. In september rapporteerde de kapitein-ingenieur der Genie F.Th.J. van Wijck aan zijn chef te Breda, kolonel-directeur der Fortificatiën J.G. Siderius, over de militaire betekenis van beide forten.
Verboden Kringen
 
 
Stadsrekeningen
1619 Kapittel 21.
De eerste steen gelegd aan het bolwerk bij de Vuchterpoort op het Reut, thans het fort Isabella.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1263
 
 
Afbeeldingen

ca 1625

1629

Onbekend
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

Hans Boselie en Peter-Jan van der Heijden, Bossche monumenten in beeld (1975) 102-103

C.J. Gudde, 's-Hertogenbosch geschiedenis van vesting en forten (1974) 7, 27, 30, 37, 52, 104, 105, 109, 112-117, 121, 122, 131-132, 134, 135, 146, 155-158, 159, 160, 161, 165, 168, 170, 176, 184, 185, 188, 196, 208, 211, 212, 214, 218, 219, 223, 224, 225-226, 232

A. van Sasse van Ysselt, 'De wapenborden in de voormalige kerk op het fort Isabella onder 's-Hertogenbosch' in: Taxandria (1911) 87-90

Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1931) 166

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 14, 43, 44, 168, 409

n: vermelding in een voetnoot