afb.

Moyses' Bosch

opgericht: 1915

De in 1915 opgerichte en succesvolle amateurtoneelvereniging Roomsch Toneel besloot de naam aan te nemen van de uit de vijftiende eeuw stammende Rederijkerskamer Moyses' Bosch. Van de vier Rederijkerskamers die 's-Hertogenbosch ooit telde is Moyses' Bosch het langst blijven bestaan. Tot ver in de achtiende eeuw. Met de naam nam Roomsch Toneel ook het blazoen, het devies 'In vierigheyt groeyende' en de patroonheilige Sinte Agatha aan. Maar alvorens de nieuwe Rederijkerskamer Moyses' Bosch zich openlijk als de voortzetting van haar grote naamgenote presenteerde, verzocht zij, geheel in de geest en volgens gebruik van de oude kringen der Rederijkerskamers, om een officiële bevestiging. Zij richtte zich daartoe tot de Souvereine Koninklijke hoofdkamer van Rhetorica 'De Fonteine' te Gent, die reeds in 1448 van de Gentse magistraat het voorrecht had verworven aan nieuwe Kamers van Rhetorica de officiële erkenning als zodanig te kunnen verlenen. De Gentse kamer willigde met grote instemming het verzoek van haar jonge 's-Hertogenbossche zuster in en verleende haar de verlangde erkenning bij oorkonde van 15 april 1951.
Op 22 april daarop volgend vond tijdens een plechtige bijeenkomst op het stadhuis van 's-Hertogenbosch de installatie plaats van de jonge Kamer van Rhetorica Moyses' Bosch, waarbij de wapenheraut van de Gentse Kamer De Fonteine de oorkonde van bevestiging aan de hoofdman van de jonge Kamer ter hand stelde.
Diverse oude blazoenen van de Rederijkerskamer zijn in het Moyses' Boschhuis uitgebreid te bezichtigen.
Rederijkerskamer Moyses' Bosch
 
Verhalen en legenden

Het Landjuweel

door Henny Molhuysen

Brabants Dagblad donderdag 15 december 1988
 
Artikelen
1952

J.J. Mak

"Moyses Bosch". Bevestigd tot Souvereine Kamer op 22 april 1951
Brabantia 1 (1952) 74-78
 
1955

Redactie

"Judith", een triomph voor "Moyses Bosch" en Brabants amateurstoneel. Artistieke kern van betekenis
Het Huisgezin vrijdag 4 maart 1955
 
1955

Redactie

Bossche amateurs spelen Ghéon
De Volkskrant maandag 7 maart 1955
 
1955

Redactie

Rederijkerskamer "Moyses Bosch": Ghéons spel "Judith" moeilijk te vertolken
Oost-Brabant maandag 7 maart 1955
 
1955

Redactie

Ghéon's Judith gespeeld door Moyses' Bosch
De Tijd dinsdag 8 maart 1955
 
1955

Redactie

"Moyses Bosch" bracht een grootse vertolking van Henri Ghéon's tragedie "Judith". Diepe strekking heft dit drama op naar klassiek gehalte
Het Huisgezin dinsdag 8 maart 1955
 
1976

Redactie

Met 'Moyses Bosch' naar 't nieuwe jaar
Brabants Dagblad vrijdag 2 januari 1976
 
1977

Redactie

Door rederijkerskamer Moyses Bosch. 'Kinderen van ons volk' nog een keer in Casino
Brabants Dagblad woensdag 28 september 1977 (foto)
 
1978

P. v.d. Sluijs

Enkele kanttekeningen met betrekking tot de Bossche Rederijkerskamers
Varia Historica Brabantica VI-VII (1978) 187-205
 
1986

Redactie

Mosmans, Alphons
Encyclopedie van Noord-Brabant 3 (1986) 127
 
1988

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Het Landjuweel
Brabants Dagblad donderdag 15 december 1988 (foto)
 
1996

Serge Sekhuis

Vijf eeuwen literair toneel van Rederijkerskamer Moyses' Bosch
Stadsblad woensdag 29 mei 1996 (foto)
 
1996

Ermy Brok

Moyses' Bosch viert 500-jarig bestaan met vier voorstellingen. 'Het is des rederijkers om van tradities te houden'
Brabants Dagblad donderdag 13 juni 1996 (foto)
 
1998

Redactie

Unieke produktie met het NoordBrabants museum
Chronique Scandaleuse 20 (1998) 13-14
 
2000

Peter-Jan van der Heijden, Henny Molhuysen

Uit de geschiedenis van de Bossche schuttersgilden. Een adellijk koning
Uyt den Bogaert 41 (2000) 12-13
 
2000

Nelleke Moser

Naam en faam. De plaatsgebonden naamgeving van rederijkerskamers als uiting van lokaal chauvinisme
De zeventiende eeuw 1 (2000) 29-41
 
2004

Koos Tuitjer

Edgar Danz, tweemaal in de bloemen. Zilver me de kleur van vurig goud
Brabant cultureel 6/7 (2004) 10-12
 
2006

Maartje van Lent

Archief Moyses Bosch' gaat over naar stadsarchief en wordt openbaar
Brabants Dagblad 11 februari 2006
 
2006

Rolf Hage

'Salt soo syn', zei de zot : Moyses Bosch wint landjuweel 1561
Bossche Bladen 4 (2006) 145-149
2012

Vincent Verstappen

Theatrale rivalen in het Brabants : landjuweel: Leuven en 's-Hertogenbosch
Eeuwenlang verbonden : 750 jaar stedenband Leuven - 's-Hertogenbosch (2012) 47-57
 
2014

Eva Repkes-van Hooijdonk

Het laatste rederijkerslandjuweel : Het Bossche zinnespel uitgelicht
Bossche Kringen 4 (2014) 56-59
 
2015

Eén been in de traditie en één in het nu

Toneelvereniging Moyses’ Bosch viert haar 100-jarig bestaan. Maar dreigt ook dakloos te worden.
Mieske van Eck | Brabants Dagblad vrijdag 13 november 2015 | 6-7
 
 
Boeken
1969

C.A.K. van den Berk

De rederijkerskamer "Moyses vierighe Bosch" te 's-Hertogenbosch, 1496-1969
s.n. | 's-Hertogenbosch 1969
 
1994

Redactie

Historische Schets: rederijkerskamer "Moyses' Bosch"
Moyses' Bosch | 's-Herogenbosch 1994
 
1995

Klara Smeets

Tussen David en Orpheus: over de bloei en de ondergang van het toneelleven in Den Bosch in de 16de eeuw
s.n. | s.l. 1995
 
 
Stadsrekeningen
1530 Kapittel 27.
Toelage uit stads kas aan de Kamer van Rhetorica Mozes Doorn.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 477
 
1531 Kapittel 103.
Jaarlijksche toelaag aan de Kamer van Rhetorica Moyses Doren of Moyses Bosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 486
 
1532 Kapittel 19.
Kamer van Rhetorica Moizes Doorn of Moizes Bosch.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 495
 
1560 Kapittel 7.
• De Kamer van Rhetorica Moijses Doirn te Antwerpen op het landjuweel de prijs behaald hebbende, bij het plegtig inhalen binnen 's Hertogenbosch, met drie aamen wijn beschonken.
• De twee boden der schilderkamer van Antwerpen, die de Kamer van Rhetorica kwamen uitnoodigen deel aan het landjuweel te nemen, met acht der stads stoopen wijn vereerd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 724
 
1560 Kapittel 12, 13 en 15.
• Feestelijke inhaling der Kamer van Rhetorica Moijses Doirn, ter gelegenheid, dat zij den prijs op het landjuweel te Antwerpen behaalde.
• Het stuk, waarmede de Kamer de prijs behaalde, op de markt te 's Hertogenbosch, ten tooneele gevoerd.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 724
 
1560 Kapittel 17.
Toelage van 300 gul. aan de Kamer van Rhetorica Moijses Doirn, voor hunne reis naar het landjuweel te Antwerpen.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 1 ('s-Hertogenbosch 1866) 725
 
1596 Kapittel 15.
De Kamer van Rhetorica een aam bier geschonken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1109
 
1596 Kapittel 5.
De kamer van Retorica ontvangt van de Stad eene vereering van 50 gul.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1111
 
1600 Kapittel 15.
• De Kamer van Rhetorica Moyses Doren, wijn geschonken.
• De Kamer van Rethorica Moyses Doren speelt het spel van zinnen en ontvangt daarvoor tot vereering een half aam Rijnsche wijn.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1131
 
1605 Kapittel 17.
• Toelaag aan de Kamer van Rhetorica.
• De Kamer van Rhetorica een ton bier.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1166
 
1606 Kapittel 18.
• Toelaag aan de Kamer van Rhetorica.
• Toelaag aan de Kamer van Rhetorica, voor den vastenavond.
• Toelaag aan de Kamer van Rhetorica.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1173
 
1607 Kapittel 18.
Toelagen aan de Kamer van Rhetorica, de gilden van St. Catharina, St. Barbara en St. Agatha.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1180
 
1609 Kapittel 6.
Toelaag aan de kamer van Rhetorica.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1192
 
1611 Kapittel 18.
Toelaag aan de kamer van Rhetorica met vastenavond.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1204
 
1612 Kapittel 17.
Toelaag aan de kamer van Rhetorica op vastenavond.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1209
 
1614 Kapittel 18.
De Kamer van Rhetorica Moijses dooren, speelt komedie en wordt daarom met wijn geschonken.
R.A. van Zuijlen, Inventaris der Archieven van de Stad 's-Hertogenbosch 2 ('s-Hertogenbosch 1866) 1221
 
 
Literatuur en bronnenpublicaties

H.F.J.M. van den Eerenbeemt, Geschiedenis van Noord-Brabant (1996-1997) II. 390

Aart Vos, 's-Hertogenbosch : De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 142

n: vermelding in een voetnoot